chemikalia

Naukowcy z Uniwersytetu Lancaster w Wielkiej Brytanii alarmują, że do środowiska wraz z ociepleniem klimatu będzie dostawać się coraz więcej toksycznych substancji z Bieguna Północnego. Mowa o substancjach nazywanych PFAS, czyli polifluoroalkilowych i perfluoroalkilowych. Są one wykorzystywane podczas produkcji m.in pudełek na żywność typu fast food, pianek gaśniczych, czy środków do pielęgnacji podłóg. Podczas ich produkcji substancje PFAS przedostają się do atmosfery. Nie rozkładają się naturalnie w środowisku, a spora ich część trafia prosto do lodowców w Arktyce. Badania z Lancaster wykazały, że wyciek, który trwa już od kilku lat, jest związany z ociepleniem klimatu i zmianą zasolenia wody. Im ocean staje się bardziej słony, tym uwalnianie się toksyn będzie większe. Wraz z topnieniem lodowców, PFAS trafia do małych basenów. Wówczas chemikalia są uwalniane do ogólnego obiegu. Substancje te są toksyczne dla ludzi i zwierząt, dlatego ich uwolnienie do wody jest szczególnie groźne. Obecnie badacze widzą, że Ocean Arktyczny jest zdominowany przez jednoroczny lód – zastępuje on starszy lód, który formował się przez wiele lat. Zawiera on dużo mobilnej solanki, która może wchodzić w interakcje ze śniegiem i dalej koncentrować zanieczyszczenia PFAS. To bezpośredni problem dla organizmów, mających bezpośredni kontakt z lodem – stworzeń znajdujących się na dole arktycznego łańcucha pokarmowego. Od wielu lat naukowcy apelują do producentów o ograniczenie stosowania PFAS w przyszłości.

Uwaga na toksyczne kosmetyki. Aż ponad połowa popularnych produktów kosmetycznych sprzedawanych w USA i Kanadzie może zawierać wysoki poziom substancji PFAS. Substancje polifluoroalkilowe (PFAS) to grupa tysiąca syntetycznych związków chemicznych, które mogą nam szkodzić. Te toksyczne związki są powszechnie stosowane do produkcji np. opakowań spożywczych, w tym na fast foody, używa się ich do produkcji naczyń kuchennych czy pokrywania tkanin. Naukowcy z Uniwersytetu Notre Dame przetestowali ponad 200 produktów - korektory, podkłady, produkty do oczu, brwi oraz produkty do ust. Amerykanie znaleźli dowody na obecność PFAS w 52 proc. z nich. Wykryto je przez obecność fluoru. Szkodliwą substancję zawierało 56 proc. podkładów i produktów do oczu, 48 proc. produktów do ust i 47 proc. tuszów do rzęs. Co niepokojące, 29 produktów zostało poddanych dalszym testom, a tylko jeden z nich wymieniał PFAS w swoim składzie. Wcześniejsze badania powiązały PFAS z szeregiem chorób – nowotworami, nadciśnieniem, chorobami tarczycy, nerek. PFAS nazywane są "wiecznymi chemikaliami". Nie ulegają naturalnie degradacji i przez dziesięciolecia mogą zanieczyszczać wody gruntowe. W 2016 r. przeprowadzono badanie dotyczące obecności dwóch szkodliwych związków w 11 rzekach, w tym w Wiśle. Najwyższe wartości stwierdzono w Renie, najniższe w Tamizie. Normy UE przekroczyły wszystkie rzeki, także Wisła. Unia Europejska wdrożyła przepisy ograniczające stosowanie najbardziej niebezpiecznych związków z grupy PFAS.

Aż 109 substancji chemicznych - tyle łącznie wykryto w krwi 30 badanych kobiet w ciąży. Naukowcy 55 z chemikaliów nigdy dotąd nie zaobserwowali u ludzi a 42 określili jako "tajemnicze substancje" bez jasnych źródeł i znanych zastosowań. Zespół z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco (UCSF) zaobserwował chemikalia zarówno we krwi kobiet w ciąży, jak i ich dzieci. Chociaż nie wszystkie związki są znane, eksperci twierdzą, że pochodzą one z kosmetyków, tworzyw sztucznych, a nawet z materiałów budowlanych. Te 96 unikalnych związków chemicznych u kobiet w ciąży miało się znajdować od dawna. Wykryto je dzięki spektrometrii, technologii, która znakomicie rozwinęła się w ciągu ostatniej dekady. Zespół z UCSF zebrał łącznie 60 próbek krwi od 30 różnych kobiet w ciąży, wraz z 30 próbkami z ich pępowiny. Naukowcy je posortowali i zidentyfikowali 109 unikalnych wyników. Dzięki szczegółowym analizom udało się określić ich prawdopodobne źródło pochodzenia. 40 z nich stosuje się jako plastyfikatory (dodatki poprawiające parametry np. zmiękczanie tworzyw sztucznych), 28 powiązano z kosmetykami, 25 z produktami konsumenckimi, 29 określono jako farmaceutyki, 23 jako pestycydy, a 3 powiązano ze środkami zmniejszającymi palność. Eksperci podkreślili, że amerykańska agencja rządowa EPA, która działa na rzecz ochrony zdrowia ludzkiego oraz środowiska naturalnego, musi lepiej egzekwować od przemysłu chemicznego standaryzację raportowania o używanych związkach chemicznych i ich zastosowaniu.

Mogą być ich setki. Odkryły je roboty mapujące dno Pacyfiku, które zarejestrowały niepokojący sygnał. Na głębokości ponad 900 m odkryto niezliczone ilości beczek pełnych toksycznych chemikaliów, w tym DDT. Dichlorodifenylotrichloroetan (DDT) to środek owadobójczy, który tuż po wojnie służył m.in. do zwalczania malarii. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara odkryli beczki z tym toksycznym środkiem u wybrzeży Kalifornii. Badaniami kieruje David Valentine. On i oceanolodzy używają do pracy zdalnie sterowanych robotów podwodnych. Władze Los Angeles nie znają dokładnej ilości i miejsca występowania beczek z chemikaliami. W pobliżu do lat 80. prężnie działała tu potężna fabryka. Okoliczne tereny podwodne są teraz dokładnie skanowane. Sygnał informuje o beczkach. DDT był stosowany głównie w rolnictwie. Zakazano go w 1972 r., kiedy wykazano, że to środek o działaniu rakotwórczym. Beczki pełne toksycznych chemikaliów cały czas zagrażają zwierzętom i ludziom. Roboty mapują ich dokładne lokalizacje. Nie wiadomo, ile potrwa proces oczyszczania dna Pacyfiku z groźnych substancji, ale naukowcy są zdeterminowani.

Chemikalia powszechnie stosowane w produkcji różnych plastikowych opakowań mogą powodować ADHD u nastolatków. Do takich wniosków doszli naukowcy z czołowej uczelni medycznej na świecie - Harvard Medical School w USA. Chodzi o ftalany, estry kwasu ftalowego, stosowane przy produkcji opakowań na kosmetyki, perfumy, żywność, leki. Poprawiają one elastyczność i trwałość opakowań, ale u ludzi doprowadzają do zaburzeń układu hormonalnego. Eksperci zmierzyli poziom chemikaliów z próbek moczu, zestawiając je z zachowaniami 205 nastolatków. Badania wykazały, że kontakt z tymi chemikaliami w okresie dojrzewania wzmaga zachowania podobne do ADHD. 40 proc. badanych miało znaczące problemy behawioralne, a 19 proc. duże zaburzenia koncentracji. Wyniki były negatywne w większości u młodych mężczyzn. Ftalany źle wpływały na ich hormony. Naukowcy już wcześniej alarmowali, że chemikalia te mogą znacząco pogarszać jakość nasienia u mężczyzn. Mówi się też o większym ryzyku astmy u dzieci i ich niższym IQ, w przypadku matek, które w ciąży wdychały ftalany.

Najgłębsze i najstarsze jezioro na świecie - Bajkał - znajduje się na krawędzi katastrofy. Jak ostrzegają rosyjscy i brytyjscy eksperci, akwen zagrożony jest stałym zatruciem chlorem i ligniną. To z powodu działalności fabryki celulozy i papierni, które przez 50 lat składowały w pobliżu Bajkału swoje odpady. Szacuje się, że mowa jest o 6,5 mln ton toksycznych śmieci. Wszystkie 13 składowisk widać nawet na mapach Google. To kamieniołomy i jeziora. Istnieje więc zagrożenie, że chemikalia mogą trafić do jeziora przy okazji chociażby powodzi. Eksperci alarmują, że mimo że ostatnia kontrola nie wykazała żadnych nieprawidłowości, to ryzyko skażenia jest "niedopuszczalnie wysokie" i odliczanie do katastrofy już się rozpoczęło.

Nawet w 2/3 wszystkich kartonowych pudełek, do których pakuje się popularną włoską potrawę znajduje się szkodliwy bisfenol A, donosi włoski miesięcznik obrońców praw konsumenta "Salvagente". Bisfenol A to owiany złą sławą związek chemiczny, używany przy produkcji opakowań. Ze względu na to, że zaburza działanie hormonów, w niektórych krajach zakazane jest stosowanie go w opakowaniach do żywności. Tymczasem we włoskich pudełkach do pizzy jego zawartość jest trzykrotnie wyższa niż normy dla pojemników plastikowych.

Był już czarny śnieg w okolicach Kuźnieckiego Zagłębia Węglowego na Syberii, teraz jest zielony lód. Podejrzany kolor lodu zauważyli mieszkańcy Pierwouralska na Uralu. Zielony wcale jednak nie jest lepszy niż czarny. Według niektórych winne zjawisku są okoliczne fabryki chemikaliów zawierających chrom. Ich władze jednak zaprzeczają, jakoby zielony lód i śnieg były niebezpieczne. Mieszkańcy jednak alarmują, że gdy śnieg spadł w okolicach przedszkola ich dzieci zachorowały. Miały kaszel, a ich skóra stała się czerwona. Co zrobią władze? Trudno powiedzieć, ale uważa się, że dbanie o środowisko to ostatnia sprawa na ich liście.

Blisko 140 osób, wśród nich 12 poruszających się na wózkach, zostało ewakuowanych do pobliskiej szkoły w asyście policji i straży miejskiej. Po opanowaniu pożaru zdecydowano, że jeszcze w poniedziałek wrócą do ośrodka. Nad płonącą halą unosił się ogromny słup dymu, w całej okolicy czuć było też charakterystyczny zapach, dlatego policjanci i strażnicy miejscy informowali mieszkańców, by nie otwierali okien.

Dwie osoby zginęły, a czternaście zostało rannych, w katastrofie przewożącego chemikalia pociągu towarowego, który wykoleił się koło Gandawy na północy Belgii.