powodzie

Co powoduje, że pogoda na świecie "szaleje"? Dlaczego po fali upałów następują niszczycielskie powodzie? - W tym roku cyrkulacją atmosfery ziemskiej w okolicach średnich szerokości geograficznych i podbiegunowych reguluje tak zwany jet stream, czyli prąd strumieniowy, który oplata całą kulę ziemską - tłumaczył w programie "Newsroom" w WP prof. Mariusz Figurski z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Regulacja ta polega m.in. na tym, że w odstępach kilkudniowych tworzą się wyże i niże, które odpowiadają kolejno za czyste niebo, nasłonecznienie i spokojne warunki lub wietrzną, pochmurną i deszczową pogodę. Niestety zmiany klimatyczne blokują swobodny przepływ prądów strumieniowych, a co za tym idzie regularność w zmianach aury. W tym roku zakłócenia te były wyjątkowo nasilone. Stąd rekordowe upały i pożary w USA, Kanadzie i na Syberii oraz fala mrozów np. w południowej części Stanów Zjednoczonych. Prof. Szymon Malinowski, fizyk atmosfery z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej, stwierdził wręcz w lipcu, że jet stream przypomina "spaghetti". Nic nie wskazuje na to, by sytuacja miała szybko wrócić do normy.

W czwartek (16 września) sekretarz generalny Światowej Organizacji Meteorologicznej Petteri Taalas przedstawił nowe dane w sprawie zmian klimatycznych, podczas konferencji prasowej w Genewie. Szacuje się, że w 2020 roku nastąpił spadek emisji dwutlenku węgla o 5,6 procent. Taales, zaznaczył, że w szerszym widzeniu, ta zmiana nie ma większego znaczenia dla klimatu. Od początku 2021 roku poziom emisji wrócił do podobnego poziomu sprzed czasów pandemii. Sekretarz generalny WMO odniósł się do raportu "United in Science 21 ”, w którym ONZ i organizacje naukowych przedstawiają bezpośredni związek między emisjami spowodowanymi przez człowieka, a rekordowo wysokimi temperaturami oraz katastrofami, jak pożary i powodzie. - Ze względu na zmiany klimatu, tego rodzaju wydarzenia, które zdarzały się co 100 lat, mogą się teraz zdarzyć co 20 lat, a w coraz częściej w przyszłości. – przekazał Taales. Na koniec sekretarz wezwał wszystkich do działań na rzecz klimatu, podkreślając, jak istotną rolę odgrywa czas.

We wtorek (10 sierpnia) w miejscowości Tuscon, w USA samochód osobowy został zatrzymany przez wody powodziowe. Sytuacja była na tyle poważna, że strażacy musieli przeprowadzić akcję ratunkową. Z pojazdu zostały wyprowadzone trzy osoby, które zostały przetransportowane w bezpieczne miejsce. Według oficjalnych danych straży pożarnej Golder Ranch woda sięgała na wysokość klatki piersiowej dorosłego człowieka. Służby przekazały, że nie był to pierwszy przypadek. Podobne zdarzenie miało miejsce w Canada Del Oro Wash, gdzie kierowca nie mógł się sam wydostać z pojazdu. Nad Arizoną przechodzą nawałnice, których skutkiem są nagłe powodzie. Według straży pożarnej w Tuscan coraz częściej dochodzi do blokad dróg przez wodę. Zdarza się również, że woda porywa ludzi. W ostatnim czasie w tej miejscowości doszło do akcji ratowniczej dwóch mężczyzn, którzy zostali zabrani wraz z falami powodzi. Poszkodowani wraz z prądem przepłynęli prawie kilometr. Strażacy i metrolodzy apelują do mieszkańców o zachowanie bezpieczeństwa. Istnieje duże zagrożenie lawin błotnych.

Znikają tereny zielone, a ulice w dużych miastach coraz częściej są wybetonowane. - Obszary naturalne były termostatem miast. Tereny zielone są likwidowane, drzewa są wycinane i w to miejsce jest wstawiany beton. To jest zachwianie pewnej równowagi, która skutkuje tym, że w czasie dużych powodzi nie ma odpływu wody. Nasze instalacje odpływowe nie są przygotowane na tzw. deszcze nawalne czy nagłe szkwały, kiedy w bardzo krótkim czasie spada bardzo duża ilość wody na metr kwadratowy. To prowadzi do tego, że coraz większe problemy występują w miastach - mówi prof. Mariusz Figurski z IMGW-PIB.

Kanclerz Niemiec Angela Merkel wyraziła w czwartek (15 lipca) smutek z powodu powodzi w kraju. - Żal mi tych, którzy stracili życie w tej katastrofie – powiedziała podczas wizyty w Waszyngtonie, komentując skalę powodzi. Zginęło ponad 80 osób, a dziesiątki zaginęły w Niemczech i Belgii. Potężne powodzie zmieniły strumienie i ulice w szalejące potoki, które zmiatały samochody i powodowały zawalanie się domów. Merkel obiecała, że zostanie zrobione wszystko, aby znaleźć tych, których wciąż brakuje. Władze w regionie Euskirchen zgłosiły osiem ofiar śmiertelnych. Działania ratownicze były utrudnione przez awarie telefonu i internetu w niektórych częściach hrabstwa na południowy zachód od Kolonii. Policja poinformowała, że 18 osób zginęło w hrabstwie Ahrweiler, na południe od Euskirchen. Do 70 osób zaginęło po zawaleniu się kilku domów w wiosce Schuld w Eifel. Kilkadziesiąt osób trzeba było ratować z dachów swoich domów za pomocą nadmuchiwanych łodzi i helikopterów. Niemcy wysłały do pomocy setki żołnierzy.

Błyskawiczne powodzie miejskie kosztują nas miliardy. Jesteśmy w stanie jakkolwiek im zapobiec? - Oczywiście, że jesteśmy. Powinniśmy wprowadzać rozwiązania z innych krajów, na przykład Niemiec czy Francji. Mamy spotkanie z ministrem Gróbarczykiem i samorządowcami, by wprowadzić zmiany prawne, bo nasze miasta nie są dostosowane do zmian klimatycznych. Kanalizacja jest niewydolna do odprowadzania tak dużych ilości wody, mamy coraz częściej do czynienia z podtopieniami. Uważamy, że miasta powinny się przygotować do tych błyskawicznych powodzi miejskich, poprzez retencjonowanie, łapanie tej wody - powiedział w programie "Money. To się liczy" Przemysław Daca, prezes PGW Wody Polskie. - Są takie miejsca, które te zmiany wdrażają, ale muszą zmiany być stymulowane prawem, bo nie potrafimy tej wody odpowiednio zagospodarować i te miasta są podtapiane. Na pewno będziemy pomagać i stymulować takie działania, ale będziemy też wymagać. Nie będziemy się zgadzać na to, by wody opadowe były za każdym razem spuszczane do rzeki - dodał.

Zmiany klimatu dotykają Polskę, musimy przyzwyczaić się do suszy i gwałtownych zjawisk atmosferycznych. - Problem zagrożenia powodziowego i pogłębiającej się suszy jest permanentny. Bywają momenty, gdy pewien obszar dotykany jest suszą, a w tym samym czasie w innym regionie zmagamy się z powodziami. Powódź to gwałtowne zjawisko, a susza jest cyklem długotrwałym, który powoduje, że na niektórych obszarach zaczyna nam brakować wody - powiedział w programie "Money. To się liczy" Krzysztof Woś, zastępca prezesa Wód Polskich ds. ochrony przed powodzią i suszą. - W gospodarce wodnej obiekty hydrotechniczne mają tę zaletę, że są wielofunkcyjne, budowa zbiorników retencyjnych sprawdza się zarówno przy powodziach, jak i suszach, bo jesteśmy w stanie tę wodę przytrzymać do czasu, gdy zaczyna jej brakować. Ale powiedzmy sobie szczerze, Polska jest krajem o stosunkowo niewielkich zasobach wodnych. Średnio na obywatela Polski mamy trzy razy mniej wody niż na obywatela Europy. Chciałbym, żeby świadomość społeczna w tym zakresie była większa. Mierzymy się w Polsce z tym, że w pewnych regionach zaczyna nam brakować wody. By łagodzić suszę najlepiej byłoby spowalniać proces odpływu wody. Przez Polskę przepływają 62 mld metrów sześciennych wody, nasze zdolności retencyjne to około 4 mld metrów sześciennych, to jest około 6 proc., a w Europie Zachodniej jest to kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt procent. Dlatego musimy zacząć stosować różnego rodzaju retencję - dodał.

W programie "Money. To się liczy", prowadzący i ich goście poruszają najważniejsze zagadnienia ekonomiczne, którymi żyje Polska. Dowiesz się o zmianach w gospodarce i skutkach, które z nich wynikają. Poruszamy najbardziej aktualne zagadnienia od światowych rynków po osobiste portfele Polaków. Z nami już zawsze będziesz na bieżąco. Oglądaj codziennie, od poniedziałku do piątku, online na WP.PL

Pogoda w Polsce w ostatnich dniach skupia się głównie wokół roztopów i powodzi roztopowych. W których regionach kraju zagrożenie powodziowe jest najpoważniejsze? - To głównie rzeki Polski wschodniej. My przez wiele lat zapomnieliśmy o powodziach roztopowych, ponieważ śniegu praktycznie nie notowaliśmy. Natomiast ta zima i ten rok przypomniał nam o tym - mówił w programie WP "Newsroom" dr Paweł Przygrodzki z IMGW. Jak zaznaczył, w najbliższych dniach najgroźniejsza sytuacja hydrologiczna będzie panowała w rejonie dwóch rzek. - Myślę tu o zlewniach Bugu i Narwi, ale też o dopływach Wisły środkowej - podkreślił ekspert. - Każdego roku należy spodziewać się mniejszych bądź większych ekscesów powodziowych i tego, że przekroczenie stanów ostrzegawczych i alarmowych może występować - dodał naukowiec.

Pogoda, która nas czeka, nie nastraja optymistycznie, tym bardziej, że już obowiązują ostrzeżenia IMGW. Gościem programu "Newsroom" Wirtualnej Polski był Grzegorz Walijewski z IMGW. Rzecznik Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej ostrzegał przed zjawiskami w pogodzie, które już wkrótce mogą stać się prawdziwym i dużym problemem. Synoptyka zapytano o zagrożenie powodziowe związane z panującą odwilżą. - W kolejnych dniach bardzo niebezpiecznie będzie w Polsce północno-wschodniej. Tam najpóźniej przyjdzie ocieplenie - odpowiedział meteorolog. - Trzeba pamiętać, że tam jest jeszcze bardzo dużo śniegu - wyjaśnił rozmówca Agnieszki Kopacz. - Zawartość wody w śniegu wynosi około 70 litrów wody na metr kwadratowy w tym rejonie - doprecyzował ekspert IMGW i dodał, że należy liczyć się z tym, że może dojść do powodzi roztopowych. - To tak naprawdę u nas w Polsce jest dosyć normalne, że w okresie od końca lutego do początku kwietnia takie powodzie występują - dodał Grzegorz Walijewski i przekazał, że jeśli synoptycy IMGW zauważą takie zagrożenie, wydadzą alerty hydrologiczne. - Będziemy ostrzegać społeczeństwo - zapewnił gość Wirtualnej Polski. - Aktualnie synoptycy IMGW wydali alerty 2. oraz 3. stopnia. Hydrolodzy ostrzegają przed wezbraniem, które może powodować wzrost stanu wody powyżej stanów ostrzegawczych - dodał meteorolog i przekazał, że obecnie największe niebezpieczeństwo jest na odcinku ujścia Narwi a Włocławka.

Wykolejenie pociągu w Szkocji. W środę rano w Szkocji doszło do wykolejenia pociągu pasażerskiego. Są ofiary śmiertelne. Do zdarzenia doszło około 10 rano w pobliżu miejscowości Stonehaven. Według wstępnych ustaleń przyczyną wykolejenia mogą być gwałtowne ulewy i podtopienia, które nawiedziły ostatnio Szkocję i spowodowały podmycie torów kolejowych. Na miejsce wezwano 30 zespołów ratowniczych i helikopter. Niestety, nie udało się uratować trzech osób: dwójki pasażerów oraz maszynisty pociągu. Premier Wielkiej Brytanii zapowiedział pomoc dla ofiar.

Stracony zabytek z Listy UNESCO. Dom w Sanie, stolicy Jemenu, wpisany na Listę UNESCO, zawalił się od intensywnych deszczy. Stare Miasto w Sanie posiada charakterystyczną architekturę. Domy z czerwonej oraz białej cegły mułowej powstawały tam już około IX wieku. Jednak wojna domowa, konflikty oraz długotrwałe powodzie odcisnęły na nich swoje piętno. W jednym z zawalonych budynków mieszkała cała rodzina, która została bez dachu nad głową. Władze UNESCO zapowiedziały już, że uruchamiają specjalny fundusz społeczny i uratują ponad 100 domów. Jemen to jeden z najbiedniejszych krajów na świecie. Od lat pustoszony jest przez wojnę domową.

Południowe Chiny doświadczyły w ostatnich dniach najgorszej powodzi od ponad 80 lat. Rzeka Jangcy wezbrała w rejonie zapory Trzech Przełomów i jej wody zagrażają teraz 10 prowincjom. Podtopione jest wiele miast i metropolii, a media społecznościowe pełne są zdjęć i nagrań ukazujących ogrom zniszczeń i potęgę wodnego żywiołu. Wiele miejscowości zostało odciętych od świata, występują też liczne przerwy w dostawie prądu. Nie jest znana liczba ofiar śmiertelnych, wstępne raporty mówią o ponad 20 osobach.

Aż trzy razy więcej ludzi żyje na terenach zagrożonych powodziami, niż wcześniej sądzono – wskazują najnowsze badania. Eksperci stwierdzili wprost, że ich wcześniejsze szacunki okazały się "zbyt optymistyczne". Z raportu badaczy Climate Center wynika, że do 2050 r. wiele terenów będzie zalewanych raz w roku. Trudna sytuacja nie ominie Polski. W 2050 r. coroczne powodzie będą problemem dla 200 tys. ludzi żyjących głównie na Pomorzu. Zagrożone będą Żuławy Wiślane, Gdańsk, Szczecin, Elbląg, Hel czy Świnoujście. Chociaż sytuacja w Polsce i tak będzie lepsza, niż w innych krajach. Analiza pokazuje, że zagrożonych na całym świecie będzie 300 mln ludzi - o 220 mln więcej, niż zakładano. Największe niebezpieczeństwo grozi Azji i takim krajom jak Chiny, Bangladesz, Tajlandia czy Indie. To jednak nie koniec złych wiadomości. Jeśli poziom wód wciąż będzie się podnosił, w 2100 r. zagrożonych będzie już 630 mln osób. Eksperci odkryli również, dlaczego wcześniejsze wyliczenia były tak bardzo niedokładne. Przy poprzednich analizach korzystano z NASA Shuttle Radar. Urządzenie myliło dachy budynków i korony drzew z poziomem lądu, co doprowadzało do błędnych wyliczeń. Naukowcy nie mają złudzeń i wiedzą, że procesu podnoszenia się wód nie da się już zatrzymać. Mają jednak nadzieję, że ich nowe dane pozwolą przygotować się krajom na powodzie i zmniejszyć straty.

Dawny Mars był pełen wielkich zbiorników wody. Miały tam miejsce powodzie. Woda wzbierała na 20 m. Dowodzą tego ostatnie badania. Wg nich skały na planecie ukształtowały właśnie duże zbiorniki wodne. Autorzy badania przeanalizowali marsjańskie skały i osady w kraterze Gale, który badał łazik Curiosity. Ich ukształtowanie wskazuje, że zostały uformowane przez powodzie, a nie przez rzeki jak dotychczas sądzono.