gwiazda

25 sekund – zaledwie tyle potrzebuje pewien biały karzeł na wykonanie pełnego obrotu wokół własnej osi. Dla porównania Ziemi zajmuje to 24 godziny, a Słońcu 25-31dni. Obiekt J0240+1952 został właśnie okrzykniętym najszybciej wirującym białym karłem. Jego tempo rotacji to najnowszy rekord. Za niezwykłym odkryciem stoją astrofizycy z Uniwersytetu Warwick w Wielkiej Brytanii. Wykazali oni, że badana gwiazda kręci się ok. 20 proc. szybciej od najszybszego dotąd znanego wirującego białego karła, którego pełny obrót wokół własnej osi trwał 29 sekund. J0240+1952 znajduje się w odległości 2,15 tys. lat świetlnych od nas. Jej rozmiar jest porównywalny do Ziemi, ale masa jest już co najmniej 200 tys. razy większa. Ten wirujący biały karzeł pobiera plazmę z gwiazdy obok. Jednak pole magnetyczne działa jak bariera i wyrzuca ją z prędkością do nawet 3 tys. km/s. Niewielka ilość plazmy opada na gwiazdę, co pozwoliło badaczom zmierzyć tempo jej rotacji. To właśnie plazma nieustannie rozpędza J0240+1952. - Rotacja tej gwiazdy jest tak szybka, że biały karzeł musi mieć ponadprzeciętną masę, by pozostać razem i nie zostać rozerwanym – tłumaczyła w opracowaniu główna autorka badań Ingrid Pelisoli z Uniwersytetu Warwick. "J0240+1952 wykona kilka już obrotów w czasie, jaki ludzie poświęcają na czytanie o niej. To naprawdę niesamowite" – dodała astrofizyczka. Biały karzeł jest emitującym promieniowanie obiektem, pozostałością po małej lub średniej masie gwieździe, w której ustały reakcje jądrowe. Wyniki najnowszych badań opublikowano w "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters".

Po deszczu meteorów - perseidów, które można zobaczyć obecnie gołym okiem na nocnym niebie, miłośnicy obserwacji gwiazd mają kolejną gratkę. Dokładnie 8 sierpnia nastąpił potężny wybuch gwiazdy RS Ophiuchi, która należy do rzadkiego typu gwiazd – nowych powrotnych. Znajduje się ona w Gwiazdozbiorze Wężownika, dokładnie 4566 lat świetlnych od Ziemi. Nowe powrotne wybuchają regularnie. Składają się z gwiazdy ciągu głównego oraz białego karła. Podczas wybuchu następuje przepływ materii z gwiazdy ciągu głównego na powierzchnię białego karła. Powoduje to potężny rozbłysk, który nadaje gwieździe niezwykle silną jasność. Eksplozja RS Ophiuchi sprawiła, że jej jasność wzrosła z 11 mag do 4,7 mag (im mniejsza wartość, tym większa jasność wybuchu). Dzięki temu można dostrzec ją na bezchmurnym, nocnym niebie, gołym okiem. O obecnej eksplozji jako pierwszy poinformował astronom amator z Irlandii – Keith Geary. Po nim potwierdzili ten fakt m. in. japońscy astronomowie, którzy użyli do obserwacji spektrograf Teleskopu Seimei oraz naukowcy z obserwatorium GLAST (ang. Gamma-ray Large Area Space Telescope). RS Ophiuchi wybucha regularnie co ok. 15 lat. Ostatni wybuch miał miejsce w 2006 roku. Kolejny będzie można zaobserwować prawdopodobnie w 2036 roku.

Kosmiczna sensacja. Astronomowie odkryli dysk wokół gigantycznej egzoplanety przypominającej Jowisza. Chodzi o planetę PDS 70c spoza Układu Słonecznego. Jest tak młoda, że wciąż tworzy się wokół niej dysk protoplanetarny, a z niego uformują się księżyce. To przełomowe odkrycie, bo pierwszy raz naukowcy mogą obserwować, jak powstają księżyce w młodych układach gwiezdnych. Ich obserwacja może dużo podpowiedzieć o historii tworzenia się samego satelity Ziemi. Za obserwacją narodzin księżyców otaczających egoplanetę stoją francuscy badacze z Uniwersytetu w Grenoble. Planeta, nazwana PDS 70c, znajduje się na orbicie wokół bardzo młodej, liczącej 5,4 miliona lat gwiazdy PDS 70. Odległość od Ziemi egzoplanety wynosi 370 lat świetlnych od Ziemi. W tym regionie wciąż formują się księżyce i nowe planety. Dookoła PDS 70c krąży taka ilość gruzu, pyłu i odłamków, że wystarczy do stworzenia do trzech księżyców wielkości Ziemi. Sama egzoplaneta jest dwa razy większa od Jowisza i potrzebuje 227 lat, aby zakończyć pojedynczą orbitę wokół swojej gwiazdy, nabywając w tym czasie dysk okołoplanetarny, w którym mogą powstawać właśnie kolejne księżyce. Odkrycia dokonano m.in. dzięki urządzeniom w obserwatorium ALMA w Chile. W trakcie analiz ujawniono, że tworzący się wokół planety dysk protoplanetarny ma średnicę ok. 150 mln km – to mniej więcej tyle, ile wynosi odległość Ziemi od Słońca. Do tej pory odkryto ponad 4 tys. egzoplanet. Wszystkie w dojrzałych systemach, w których dyski protoplanetarne zdążyły już zniknąć.

Naukowcy z Uniwersytetu Northwestern w Illinois w Stanach Zjednoczonych dzięki wykorzystaniu nowoczesnego algorytmu komputerowego, stworzyli niezwykle szczegółową symulację 3D pokazującą proces powstawania gwiazdy. Ta zaawansowana technologia nazywa się STARFORGE. Dzięki niej specjaliści mogą określić poziom jasności gwiazdy, cykl jej życia, oszacować czas śmierci, a także zobrazować powstanie supernowej. Wszystko ukazane jest według właściwych kolorów, z pokazaniem interakcji pomiędzy gwiazdą a jej otoczeniem. To pierwsza w historii tak szczegółowa symulacja obrazująca wycinek kosmosu. Dotychczasowe modele nie uwzględniały wielu zmiennych i wartości. Pozwalały także na uchwycenie tylko określonego wycinka czasu. Naukowcy są przekonani, że STARFORGE pomoże w lepszym zrozumieniu procesów zachodzących w kosmosie. Będzie można zobrazować procesy, które w normalnych warunkach trwają nawet miliony lat.

Spaghetti w kosmosie? To możliwe. Spektakularny rozbłysk zaobserwowany dwa lata temu z odległości ponad 700 mln lat świetlnych od Ziemi wciąż zaskakuje. Międzynarodowy zespół naukowców pod przewodnictwem ekspertów z Holenderskiego Instytutu Badań Kosmicznych SRON przedstawił niedawno wyniki najnowszych badań. Naukowcy potwierdzili, że doszło do tzw. spaghettizacji, czyli zjawiska rozerwania pyłowego gwiazdy. Zdarzenie w galaktyce AT2019dsg zarejestrowano w kwietniu 2019 r. Powstała do tego specjalna animacja, którą właśnie można podziwiać. Okazało się, że gwiazda została powolnie rozerwana z jednej strony, przez silną grawitację czarnej dziury o masie 5 mln mas Słońca. Przekształcając się w tzw. nitki spaghetti, była pochłaniana przez czarną dziurę i emitowała błysk. To właśnie proces, który nazywa się spaghettizacją. Holendrzy i towarzyszący im naukowcy przy okazji badań odkryli także linie absorpcyjne. To widmowe pasma materii, które kiedyś tworzyły gwiazdę, a które oplotły czarną dziurę. Szczegółowe wyniki badań opublikowano w czasopiśmie "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society".

Małgorzata Rozenek to obecnie jedna z największych gwiazd w Polsce. Prowadzi "Projekt Lady” w telewizji TVN, a po urodzeniu trzeciego dziecka nagrała program "Rozenek cudnie chudnie”. Dziś niewiele osób pamięta, kim była i co robiła przed karierą w mediach. Małgosia sama przypomniała o tym swoim fanom. Podczas relacji live na Instagramie wyznała, że przez 10 lat była tzw. "kurą domową”. Przyjemność odnajdywała przede wszystkim w byciu mamą oraz w zajmowaniu się domem. Mimo iż skończyła szkołę baletową, a następnie prawo na uniwersytecie, swój czas, jak sama przyznaje, spędzała głównie na wychowywaniu dwóch synów oraz robieniu konfitur i sprzątaniu. Dzięki tym umiejętnością w przedbiegach wygrała casting na prowadzącą program "Perfekcyjna pani domu”. I od tego czasu jej dobra passa trwa.

Dzięki olbrzymim teleskopom, agencje kosmiczne na całym świecie każdego dnia dokonują kilkudziesięciu nowych obserwacji. W odległej od Ziemi o 215 milionów lat świetlnych galaktyce, zaobserwowaliśmy właśnie coś nietypowego: gwiazda została dosłownie pożarta i rozerwana przez czarną dziurę. Odpowiednik naszego Słońca został wessany przez obiekt prawie milion razy większy od niego. W wyniku tego zdarzenia została uwolniona chmura materii, której wielkość przesłoniła nawet widok naszym ziemskim teleskopom. Na szczęście naukowcy z Europejskiego Obserwatorium Południowego wciąż mogli dowiedzieć się kilku szczegółów o tym niezwykłym zjawisku.

Naukowcy do obserwacji gwiazd AGB wykorzystali największy na świecie interferometr radiowy z Chile. Dzięki niemu mogli dostrzec ciekawe kształty mgławic planetarnych, odkrywając przy tym, co kreuje ich kształt. Efektowne zjawisko powstaje w wyniku końca ewolucji gwiazdy. Czerwony olbrzym wyrzuca swoje zewnętrzne warstwy, odsłaniając gorące jądro, oświetlające obłoki wystrzelonej materii gwiezdnej. Badacze twierdzą, że uzyskany przez mgławicę kształt zależy od oddziaływania grawitacyjnego sąsiadujących gwiazd. Astronomowie podkreślają, że podobnie może być w przypadku końca ewolucji Słońca. Gdzie niewielki wpływ na kształt mgławic powstałych w wyniku śmierci Słońca, mogą mieć dwa ogromne gazowe olbrzymy, Jowisz i Saturn.

Szesnaście lat świetlnych od Ziemi znajduje się gwiazda o nazwie AD Leonis. Japońscy astronomowie z Uniwersytetu w Kioto dzięki użyciu teleskopu Seimei znajdującemu się na wzgórzu nad miastem Okayama, odkryli dziwne rozbłyski wokół AD Leonis. Jeden z nich był bardzo mocny i jego analiza wykazała, że był większy od rozbłysku emitowanego przez słońce aż o 20 razy. Rzadko zdarza się jednak bardzo duży rozbłysk. Dla porównania, jeden z rozbłysków słońca spowodował kilka lat temu zaniki fal radiowych na Ziemi. Ich rezultatem są burze magnetyczne, które mogą wpłynąć na technologiczną infrastrukturę Ziemi. Jeżeli nastąpiłby rozbłysk słońca wielkości tego najsilniejszego z AD Leonis, wtedy zdaniem naukowców obwody elektryczne na Ziemi mogłyby ulec zniszczeniu i wyrządzić szkody na ok. 10 bln dolarów.

Gwiazda 1,4 tys. razy większa od Słońca może wkrótce eksplodować. Mowa o Betelgezie - czerwonym nadolbrzymie w gwiazdozbiorze Oriona. Astronomowie zaobserwowali, że gwiazda od października staje się słabsza i zaczęła przygasać. Nie utrzymuje stałej jasności. Osiąga najsłabsze wartości od 50 lat dotychczasowej obserwacji. W każdej chwili może dojść do jej śmierci - eksplozji i zamiany w supernową.

Jest najbliższym Ziemi czerwonym nadolbrzymem, a astronomowie twierdzą, że jest bliska wybuchu. "Śmierć" Betelgezy, bo o tej gwieździe mowa, ma być największym wydarzeniem astronomicznym stulecia. Znajduje się ona w ramieniu Oriona, około 26 tys. lat świetlnych od Układu Słonecznego. Naukowcy od lat zbierają przesłanki wskazujące, że koniec Betelgezy jest już bliski. Jedną z nich jest wiek gwiazdy. Według ekspertów nadolbrzymy żyją ok. miliona lat i Betelgeza już niemal tyle istnieje. Drugą przesłanką jest jej prędkość obrotowa, która wg znawców jest znacznie większa, niż powinna. Orbituje ona 150 razy szybciej, niż inne znane nadolbrzymy. I wreszcie, w ostatnim czasie Betelgeza doświadczyła zjawiska zwanego "zanikaniem". Polega ono na gwałtownym spadku jasności obserwowanej gwiazdy. Jeżeli dojdzie do wybuchu Betelgezy, będzie on widoczny na ziemskim niebie gołym okiem. Eksplozja nadolbrzyma sprawi, że na niebie pojawi się drugie "Słońce", jasnością dorównujące Księżycowi. Naukowcy zwracają również uwagę, że jest możliwe, że gwiazda... już wybuchła. Jeśli tak się stało, to znaczy, że konsekwencje tego wydarzenia jeszcze nie dotarły w okolice Ziemi.

Coraz więcej gwiazd przyłącza się do akcji "Zerwijmy łańcuchy", której celem jest zbiórka pieniędzy na ocieplenie psich bud, kupno jedzenia, misek oraz wymianę ciężkich łańcuchów na lekkie i elastyczne linki. Tym razem do pomocy psiakom zachęciła Anna Lucińska. Prezenterka pięć lat temu adoptowała boston terriera o wdzięcznym imieniu Gwiazda. Celebrytka wyznała, że pupil miał zastąpić pustkę po rozstaniu z partnerem. Suczka okazała się lekarstwem na gorsze chwile, idealnie wyczuwając emocje swojej pani. Anna, ze względu na porywczy charakter swojej pupilki, nie może zabierać jej ze sobą do pracy, dlatego wspólny czas nadrabiają na spacerach oraz wakacjach.

Naukowcy odkryli "uciekającą gwiazdę", która wystrzeliła z supermasywnej czarnej dziury. Gwiazda o nazwie S5-HVS1 znajduje się 29 tys. lat świetlnych od Ziemi i podróżuje z prędkością 5,7 mln km/h. To aż 10 razy szybciej, niż inne gwiazdy, które krążą wokół centrum Drogi Mlecznej. Dla porównania, nasze Słońce przemieszcza się z prędkością 792 tys. km/h. Miliony lat temu S5-HVS1 była częścią tzw. układu podwójnego Oznacza to, że wraz z towarzyszącym jej ciałem niebieskim krążyła wokół czarnej dziury Sagittarius A. Jednak około 5 mln lat temu układ za bardzo zbliżył się do Sagittariusa. Towarzysząca S5-HVS1 gwiazda została pochłonięta, a ona sama wyrzucona w kosmos z ogromną prędkością. Według naukowców, jeżeli gwiazda utrzyma swój aktualny kurs, opuści Drogę Mleczną i nigdy do niej nie wróci. Dlaczego to wydarzenie jest tak ekscytujące? Tłumaczy to odkrywca gwiazdy, Siergiej Koposow: "Od dawna podejrzewaliśmy, że czarne dziury mogą wyrzucać gwiazdy ze swojego otoczenia. Jednak nigdy nie mieliśmy na to dowodów. Teraz się to zmieniło.". Odkrycia dokonano za pomocą australijskiego teleskopu AAT oraz dzięki obserwacjom sondy Gaia.

NASA opublikowała nowe wideo, na którym widać, jak w latach 2000-2013 zmienia się Cassiopeia A. Cassiopeia A to pozostałość po supernowej w gwiazdozbiorze Kasjopei, która eksplodowała w 1683 roku. Wideo, które powstało m.in. na podstawie danych z teleskopu Chandra, jest dowodem na to, że nawet tak stara eksplozja może zmieniać się w subtelny sposób w ciągu życia człowieka.

Kosmiczny teleskop NASA, natknął się na rzadkie zjawisko: gwiazdę "pożeraną" przez czarną dziurę. Zdarzenie miało miejsce 375 milionów lat świetlnych od Ziemi, w gwiazdozbiorze Ryby Latającej. Czarna dziura i gwiazda brały udział w zjawisku, które naukowcy nazywają rozerwaniem pływów.

W ciągu trwającej od ponad dwóch dekad kariery Ilonie Felicjańskiej udało się zgłębić meandry show biznesu, dzięki czemu żądnej uwagi emerytowanej modelce do dziś udaje się pozostać w celebryckim obiegu. Według byłej modelki statusu gwiazdy nie zyskuje się, brylując w blasku fleszy na czerwonym dywanie, tylko poprzez codzienną walkę ze swoimi słabościami, zgubnymi przyzwyczajeniami i życiową rutyną. Ilona przyznaje, że choć w latach 90. u szczytu swojej kariery była nazywana gwiazdą, to wewnętrznie się tak nie czuła, ponieważ miała bardzo zaniżone poczucie własnej wartości. Była modelka obawiała się że szybko straci popularność. Teraz z perspektywy czasu i na bazie wielu życiowych doświadczeń Ilona przyznaje, że w pewnym sensie czuje się gwiazdą.

Po 10 latach ciszy radiowej, naukowcy odebrali sygnał z gwiazdy rzadkiego typu: magnetara XTE J1810–197. Magnetary to gwiazdy neutronowe o bardzo silnym polu magnetycznym. Do tej pory odkryto 23 takie obiekty. Większość z nich emituje promieniowanie X i gamma. XTE J1810–197 jest jednak wyjątkowy. To jeden z 4 magnetarów, który zamiast wysokoenergetycznego promieniowania emitował fale radiowe. W 2008 r obiekt "zamilkł" na 10 lat. Sygnał wykryty teraz jest słabszy niż ten, który gwiazda emitowała dekadę temu. Astronomowie uważają, że przyczyną słabych sygnałów mogą być niewielkie wstrząsy w skorupie gwiazdy. Nic nie jest jednak pewne, gdyż magnetary to jedne z najbardziej tajemniczych obiektów w kosmosie.

NASA opublikowała wyjątkowe zdjęcie uchwycone przez teleskop Hubble'a. Widać na nim narodziny gwiazdy. Te niebieskie obłoki to pozostałość po wspomnianych narodzinach. Astronomowie nazywają te podobne do mgławic obszary kosmosu obiektami Herbiga-Haro. Powstają, gdy dżety zjonizowanego gazu z rodzącej się gwiazdy, zderzają się z dużą prędkością z chmurami gazu nieopodal. Nowo powstającej gwieździe może towarzyszyć nawet kilka tego typu obiektów. Te na zdjęciu otrzymały numery od 7 do 11 i znajdują się w mgławicy NGC 1333, rejonie gwiazdotwórczym położonym najbliżej Ziemi. Odległość mgławicy od naszej planety to około 720 lat świetlnych. Obiekty Herbiga-Haro oddalają się od swojej gwiazdy z prędkością 67 tys. km na sekundę. Czas ich życia nie jest długi, to kilkadziesiąt tysięcy lat. W skali kosmicznej naprawdę niewiele.

Choć wokalista dużo już w życiu osiągnął, to na razie jeszcze nie zamierza odcinać kuponów od sławy. Popularność, jaką zyskują kolejne jego przeboje, uwielbienie ze strony fanów i energia, którą czerpie z koncertów, motywują go do dalszej pracy. Zapewnia, że drzemie w nim ogromny potencjał twórczy i ma w zanadrzu jeszcze wiele muzycznych niespodzianek.

Badacze odebrali sygnał supermiękkiego promieniowania rentgenowskiego pochodzącego z galaktyki, która znajduje się około 200 tys. lat świetlnych od Ziemi. Może to wskazywać na najszybciej rosnącego białego karła, jakiego kiedykolwiek zarejestrowano. Tajemnicze sygnały pochodzą z układu podwójnego.

Dwie gwiazdy w Drodze Mlecznej spowite kosmicznym pyłem wirują tak szybko, że stworzyły "kosmicznego węża", który może eksplodować w bardzo spektakularnym pokazie. Mowa o dwóch gwiazdach Wolfa-Rayeta, które znajdują się 8 tysięcy lat świetlnych od Ziemi.

Naukowcy odkryli dwie planety, które nie krążą wokół żadnej gwiazdy. Jedna znajduje się w centralnym zgrubieniu Drogi Mlecznej. To najgęstszy obszar naszej galaktyki. Ma masę Neptuna. Druga jest w obszarze dysku galaktyki i jest wielkości Ziemi. Wg naukowców planet bez swojej gwiazdy jest o wiele więcej w galaktyce niż samych gwiazd.

Badacze z USA zaobserwowali niesamowite zjawisko na obrzeżach spiralnej galaktyki NGC 4993, która znajduje się w odległości 920 milionów lat świetlnych od Ziemi. Wydarzenie zostało uwiecznione przez Obserwatorium Palomar, które przeprowadza nocne obserwacje nieba w poszukiwaniu supernowych. Eksplozja gigantycznej gwiazdy stworzyła słabą supernową. Gwiazda jednak podczas wybuchu wyrzuciła mniej masy, niż badacze się spodziewali. Zaczęto badać tajemnicę brakującej masy.

Czegoś takiego na Ziemi nie zobaczymy. Gromada gwiazd NGC 3603 znajduje się w gwiazdozbiorze Kila. Choć leży 22,5 tys. lat świetlnych od Ziemi, to dzięki teleskopowi Hubble’a możemy ją podziwiać. Gromadę otaczają chmury międzygwiezdnych gazów. To budulec nowych gwiazd. Znajdują się tu jedne z największych gwiazd jakie znamy. Żyją one krótko i umierają młodo, kończąc jako supernowa.

Po raz pierwszy w historii naukowcy byli w stanie śledzić czarną dziurę rozrywającą gwiazdę, a następnie wyrzucającą materię w formie strumienia (dżetu) w przestrzeń kosmiczną. Astronomowie, za pomocą radioteleskopów i teleskopów obserwujących w podczerwieni, bezpośrednio obserwowali powstawanie i rozszerzanie się szybko poruszającego się strumienia. To spektakularne zdarzenie miało miejsce ok. 150 mln lat świetlnych od Ziemi. W jednej z tamtejszych galaktyk czarna dziura o masie 20 mln mas Słońca rozerwała gwiazdę 2x większą od naszej gwiazdy. Strumienie "wypluwane" przez czarne dziury zaobserwowano już po raz pierwszy już 13 lat temu. Jednak jak tłumaczy Miguel Perez-Torres, który kierował zespołem naukowców, "nigdy wcześniej nie byliśmy bezpośrednimi świadkami uformowania się i ewolucji dżetu przy podobnych wydarzeniach".