krater

W regionie Jamalsko-Nienieckim w północnej Syberii znajdują się ogromne skaliste kratery, które pojawiły się w wiecznej zmarzlinie. Pierwszy krater został odkryty w 2014 r. przez helikopter przelatujący w pobliżu pola gazowego Bovanenkovo. Ostatni, nazwany C17 – który ma do 33 metrów głębokości i około 25 metrów średnicy – został odkryty w sierpniu 2020 roku, co daje łączną liczbę 17 kraterów zaobserwowanych do tej pory na Półwyspie Jamalskim. Naukowcy twierdzą, że jest zbyt wcześnie, aby jednoznacznie określić przyczynę i wpływ kraterów na środowisko. Jedną z wiodących teorii jest to, że topnienie wiecznej zmarzliny spowodowane globalnym ociepleniem powoduje, że niegdyś twardy jak skała grunt mięknie, umożliwiając bąbelkom metanu i innym gazom zbierać się i pchać w górę. Gazy te powodują gromadzenie się kopców ziemi, które następnie eksplodują, wystrzeliwując gaz. Według danych Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) Rosja wyprodukowała 12 897 t metanu, co odpowiada 16,9 procent światowych emisji w 2020 roku. Podczas niedawnej ekspedycji geolodzy z Tomskiego Uniwersytetu Państwowego pobrali próbki mchu z ogromnego bagna Vasyugan, największego bagna na półkuli północnej. Ogromnym problemem jest topnienie rozległego systemu zamarzniętych bagien w północnej Syberii Zachodniej w wyniku gwałtownie rosnących temperatur. Według naukowców, gdy te bagna topią się, uwalniają do atmosfery dużą liczbę szkodliwych gazów, takich jak metan i dwutlenek węgla. Eksperci szacują, że rezerwy metanu na tych bagnach mogą wynieść około 70 miliardów ton.

Naukowcy twierdzą, że znaleźli nowe ślady pozostawione przez potężne tsunami, które 66 milionów lat temu wywołał meteoryt. Odkrycia dokonano przypadkiem. Dr Gary Kinsland z Uniwersytetu w Luizjanie był zaangażowany w dwa pozornie niepowiązane ze sobą projekty. Badał krater Chixculub na dnie Zatoki Meksykańskiej, którego powstanie łączy się z czasem, kiedy wymarły dinozaury. Miał on powstać podczas uderzenia meteorytu, czego następstwem miało być ogromne tsunami. Jednocześnie jego studenci mapowali obecność metanu w północnej Luizjanie. Radar penetrujący glebę wykazał istnienie charakterystycznych zmarszczeń. "Dodałem 2 do 2 i wykrzyknąłem: o mój Boże!" – napisał w oficjalnym oświadczeniu Kinsland. Badacz wysunął więc hipotezę, że ślady tsunami ciągną się aż od krateru Chixculub do północnej części stanu. Jeśli badacz się nie myli, to znaczy, że odkrył właśnie największą na świecie tego typu formację. Zmarszczki mają 16 m wysokości i występują co 600 m. Zachowały się dlatego, że nie powstały na lądzie, ale na odpowiedniej głębokości w wodzie. Wg szacunków wynosiła ona 60 m, co znaczy, że fale tsunami miały wysokość prawie 2 km. Sensacja wywołała kontrowersje w środowisku naukowym. Sedymentolog z Universidade de Coimbra w Portugalii – J.M. Costa – uważa, że "zmarszczki" są skutkiem jakiegoś innego wydarzenia. - Trudno jest zrozumieć, w jaki sposób tak wysokoenergetyczne wydarzenie może tworzyć zmarszczki, ponieważ zwykle są one kojarzone ze znacznie spokojniejszym środowiskiem – napisał.

Rosyjscy naukowcy po raz pierwszy zbadali tajemnicze kratery, które w ostatnich latach pojawiły się na Syberii. Około 20 dużych kraterów powstało w ostatnich latach w rosyjskiej tundrze. Uważa się, że przyczyną ich powstawania są podziemne jaskinie, które wypełniają się metanem i eksplodują. Eksperci z Instytutu Badań Nafty i Gazu postanowili wysłać drona do największego z nich: krateru o głębokości 30 metrów, znajdującego się na półwyspie Jamał. Ścigali się z czasem, ponieważ kratery często wypełniają się topniejącym lodem i po jakimś czasie zamieniają się w głębokie jeziora. Operując dronem, ekspertom udało się potwierdzić przyczynę powstawania tych tworów oraz zbudować model 3D krateru. Podobne badania są teraz planowane w innych miejscach w rosyjskiej Arktyce.

Na pustyni Kara-Kum w Turkmenistanie, znajduje się tajemniczy płonący krater Darvaza, zwany popularnie ‘’Bramą Piekieł”. Lej ma aż 30 metrów głębokości oraz 69 metrów szerokości. Jego powstanie wiąże się z bardzo ciekawą historią. Na początku lat 70-tych w tamtym miejscu zapadła się ziemia, tworząc ogromny krater. Znajduje się tam pole gazu ziemnego i takie sytuacje się zdarzają na tego typu terenach. Geolodzy chcieli zapobiec rozprzestrzenianiu się trującego metanu, dlatego pomyśleli że... podpalą krater. Wypalanie gazu miało zając kilka tygodni, lecz okazało się, że krater płonie już 50 lat. Co ciekawe, miejsce to stało się atrakcją turystyczną i każdego roku przyjeżdżają tam tysiące turystów, aby podziwiać niezwykły widok wieczorną porą.

Rosjanie zidentyfikowali w Arktyce 430 "bomb gazowych", które mogą niebawem eksplodować i stworzyć potężne kratery. Badacze ostrzegają, że wybuchy mogą zakłócić dostawy gazu do Europy. Od 2014 roku na Syberii odkryto 17 potężnych dziur, które powstały w wyniki erupcji metanu w miejscach topnienia wiecznej zmarzliny. Latem 2020 roku miała miejsce potężna eksplozja, którą badacze bezpośrednio wiążą ze zmianami klimatycznymi. Wcześniej sądzono, że kratery powstały z powodu testów rakietowych, działalności kosmitów lub jako żart. Teraz badacze wzywają wojsko do usypania 430 kopców w miejscach, gdzie istnieje ryzyko eksplozji. Na podstawie zdjęć satelitarnych okazało się, że takich kopców powinno powstać około 7185. Niestety, wiele z nich znajduje się w miejscach kluczowych z punktu widzenia instalacji gazu ziemnego. Badacze apelują, że z kilku najbardziej niebezpiecznych kopców powinien natychmiast zostać wypompowany gaz. Wzywają władze do większego zaangażowania w ochronę regionu, nawet z pomocą wojska.

2020 to naprawdę pechowy rok na całym świecie. Pożary, susze, koronawirus, a teraz do tego dochodzą katastrofalne powodzie, które nawiedziły Azję. Ze zwiększonym poziomem wód walczą Chiny, ale okazuje się, że Indii deszcze również nie oszczędziły. Wideo, nagrane w stolicy kraju New Delhi, pokazuje, jak bezradny tłum może tylko obserwować rzekę w którą zamieniła się ich ulica. Prąd jest tak silny, że utworzył wielki krater i podmył fundamenty stojącego obok budynku. Wystarczyło tylko kilka chwil, aby budowla runęła do krateru. Na szczęście nikogo w nim nie było.

Europejska Agencja Kosmiczna podzieliła się filmem pokazującym przelot nad kraterem Korolew. Korolew to zamarznięty krater, głęboki na ponad 1,5 km i szeroki na ponad 82 km. Według ekspertów ESA, do zrobienia filmiku wykorzystali oni nakładanie obrazów na siebie w formie mozaiki. Lód w kraterze nigdy się nie topi, bo powietrze tworzy przy nim zimną warstwę, która działa jak tarcza. Krater nazwano na cześć radzieckiego inżyniera, Siergieja Korolewa, nazywanego ojcen technologii kosmicznej.

Badacze odkryli w Oceanie Arktycznym sieć podmorskich uskoków, przez które powoli wycieka metan. Uważają, że przyczynia się on do topnienia pokrywy lodowej w tym regionie. Naukowcy z Uniwersytetu Arktycznego w Norwegii przeanalizowali dane sejsmiczne dla tej części planety. Odkryli, że oceaniczne dno pełne jest kraterów i pęknięć. Niektóre mają nawet 12 tys. lat.

Nowe badania próbek pobranych w trakcie misji Apollo 17 rzucają nowe światło na powstanie Księżyca. Według naukowców uderzenia meteorytów odpowiadają nie tylko za powstanie kraterów. W próbkach znaleziono baddeleyit, co wskazuje na występowanie temperatur przekraczających 2300 °C. Oznacza to, że deszcze meteorytów stopiły całą powierzchnię księżyca około 4 miliardów lat temu. Zdaniem geologa Jamesa Darlinga z brytyjskiego Uniwersytetu Portmouth to potwierdzenie jego hipotezy. Uderzenia meteorytów nie zniszczyły powierzchni Księżyca, lecz pomogły zbudować skorupę "srebrnego globu".

Ta fotografia mogła by być źródłem kolejnych teorii spiskowych dot. śladów życia pozaziemskiego. Tymczasem czarna plama na zdjęciu to miejsce uderzenia lądownika, który rozbił się na Marsie w 2016 r. Na najnowszej fotografii z kamery HiRISE widać miejsce powstałego krateru po lądowniku Schiaparelli. Czarna plama jest zdecydowanie lepiej widoczna, po tym jak kurz i popiół w tym miejscu osiadły. Przyczyną rozbicia się Schiaparellego była awaria jego komputera. W Czerwoną Planetę uderzył z prędkością 540 km/h tworząc nowy krater na jej powierzchni.

Po latach poszukiwań naukowcy wreszcie odnaleźli krater po uderzeniu gigantycznego meteorytu. Około 800 tys. lat temu w Ziemię uderzył meteoryt o szerokości prawie 2 kilometrów. Rezultatem uderzenia były okruchy tektytów, które eksperci znajdowali w Azji, Australii, a nawet Antarktydzie. Jednak przez sto lat nie było wiadomo, gdzie dokładnie uderzył meteoryt.

Na dnie oceanu u wybrzeży Kalifornii naukowcy odkryli 15 tys. kraterów. Wykryli je skanując dno Pacyfiku ok. 30 km. od regionu Big Sur. Mają po ok. 10 m średnicy i metr głębokości. W 1/3 z nich znaleziono… śmieci. Zdaniem ekspertów, to właśnie odpady powodują powstawanie dziur. Zwabiają one bowiem ryby i inne morskie organizmy, co w połączeniu z silnymi prądami morskimi wywołuje erozję. Tajemnicą wciąż pozostaje kwestia powstawania kraterów, w których nie ma ani śmieci ani morskich stworzeń. Być może odpowiada za nie uwalniający się metan, który odpowiada za podobne zjawiska w innych miejscach.

Naukowcy zbadali największy krater uderzeniowy w Europie i odkryli w nim ślady starożytnego życia. Są nimi kryształki kalcytu, które powstają w wyniku działalności drobnoustrojów. Po przeprowadzeniu datowania izotopowego tych swoistych "odcisków palców" życia stwierdzono, że najstarsze kalcyty liczą nawet 300 mln lat. Naukowcy mają nadzieję, że odkrycie pomoże w odnalezieniu życia na innych planetach, na przykład na Marsie. Szwedzki krater, znany jako Pierścień Siljan, powstał 375 mln lat temu, kiedy w półwysep uderzył meteoryt. Średnica pozostawionej przez niego dziury w ziemi wynosi aż 52 km. Kratery po uderzeniach tworzą swoiste "kieszenie", idealne do skolonizowania przez mikroby. Dodatkowo, uderzenia poprawiają cyrkulację płynów głęboko w glebie, co sprzyja powstawaniu ekosystemów. Naukowcy uważają, że są to czynniki determinujące pojawienie się życia.

Uderzenie asteroidy sprzed 3 milionów lat, mogło wywołać mega-tsunami na Marsie. Sugerują to nowe badania, podczas których przeanalizowano kilka dużych kraterów uderzeniowych na północnej równinie Czerwonej Planety. Całkiem możliwe, że w tym miejscu był kiedyś ocean.

Wewnątrz największego krateru uderzeniowego na Ziemi odkryto przedziwne rysunki. Krater Vredefort znajduje się na terenie dzisiejszego RPA i ma szerokość ok. 300 km.

Badacze odkryli na pod największym kraterem Księżyca przedziwną anomalię. To tajemnicza masa materiału pięć razy większa od powierzchni Hawajów.

Krater Batagaika na Syberii z powodu swojego nietypowego wyglądu i ulokowania w jednym z najbardziej niedostępnych rejonów świata od dawna wzbudza wielkie zainteresowanie. Jego pochodzenie stanowiło zagadkę, różnego rodzaju łowcy sensacji snuli domysły, jakoby ten obiekt miałby być pochodzenia pozaziemskiego, lokalna ludność łączyła go z obecnością sił nieczystych. Naukowcy oczywiście nigdy nie traktowali takich tez poważnie, ale do niedawna sami nie mieli pewności, jakie naprawdę jest pochodzenie krateru. Dowody zebrane w czasie niedawnej ekspedycji każą jednak przypuszczać, że odpowiedzialnością za jego powstanie należy obarczać postępujące zmiany klimatyczne.

Ok. 2 mld lat temu meteoryt o średnicy 10 km uderzył w Ziemię. W tym miejscu powstał największy i jeden z najstarszych na świecie kraterów uderzeniowych. Vredefort – nazwany od miasteczka położonego obok, znajduje się w RPA.

Naukowcy z NASA odkryli pod lodem na Grenlandii kolejne miejsce, które może być kraterem po uderzeniu meteoru. Jeśli zostanie to potwierdzone, będzie to 22. co do wielkości krater na Ziemi. Ma on średnicę 35 km. Odkrycia dokonano dzięki zdjęciom satelitarnym i danym z radaru zebranym podczas misji lotniczych. Pierwszy, odkryty na Grenlandii w listopadzie 2018 r. krater Hiawatha ma średnicę 30 km. Oba miejsca dzieli odległość 190 km. Choć są relatywnie blisko, naukowcy uważają, że jest mało prawdopodobne by powstały w tym samym lub podobnym czasie. Z danych wynika, że oba uderzenia dzieliło wiele lat. Żadne z nich nie nastąpiło raczej wcześniej niż 79 tys. lat temu. Wskazuje na to struktura lodu nad nimi.

Po latach patrzenia się tylko na jasną stronę Księżyca, nie możemy oderwać wzroku od ciemnej. Astronomom-amatorom udało się ostatnio zrobić niezwykłe zdjęcie ciemnej strony Księżyca z Ziemią w tle. Teraz świat rozpisuje się o nowym zdjęciu wykonanym przez satelitę NASA LRO, który krąży wokół Księżyca. Zdjęcie zostało wykonane z wys. 330 km nad pow. Księżyca. To właściwie szczegółowa mapa ciemnej strony naszego satelity. Można na niej dostrzec chińską sondę Chang'e 4, która 3 stycznia wylądowała na ciemnej stronie. Chang'e 4 ma na nim zaledwie 2 piksele wielkości. Sonda znajduje się w kraterze Von Kármána, który ma średnicę ok. 186 km. Co ciekawe krater ten sam znajduje się w środku innego - Aitken, który znajduje się na skraju basenu Biegun Południowy. Basen Biegun Południowy to największy znany krater księżycowy i jeden z największych w Układzie Słonecznym.

Ten ogromny krater meteorytowy znajduje się na pustynnym terenie amerykańskiego stanu Arizona. Ma 1200 metrów średnicy i 170 metrów głębokości. Powstał około 50 tys. lat temu. Siła uderzenia była o 150 razy większa, niż siła bomby zrzucona na Hiroszimę. To najlepiej zachowany krater uderzeniowy na świecie.

Na Syberii, na terenie krateru Batagaj, zwanego "wrotami piekieł", naukowcy odnaleźli truchło źrebaka sprzed 40 tys. lat. Przez cały ten czas leżało zamarznięte w wiecznej zmarzlinie. Zwierzę należy do wymarłego gatunku Equus lenensis. Był to dziki koń, żyjący podczas epoki lodowcowej. W chwili śmierci źrebię miało około 2 miesięcy. Możliwe, że wpadło pod lód i utonęło, bo nie ma śladów innych obrażeń. Truchło zachowało się w doskonałym stanie, łącznie z brązowym futrem i organami wewnętrznymi. To jak na razie najlepiej zachowany na świecie prehistoryczny konik. Truchło znaleziono przypadkiem. Celem naukowców było odnalezienie szczątków mamutów.

Na pustynnym krajobrazie Marsa znajduje się gigantyczny krater o średnicy 80 km. Badacze nazwali go Ismenia Patera, jednak nie mają pojęcia, w jaki sposób powstał. Jedna z teorii mówi, że to wynik uderzenia meteorytu. Inna natomiast, że to krater jest miejscem superwulkanu, który zapadł się sam ESA pokazała niezwykłe zdjęcia. Widać na nich krater w niespotykanych dotąd szczegółach. Naukowcy mają nadzieję, że te obrazy pomogą wreszcie rozwiązać tajemnicę jego powstania.

Arabia Saudyjska. Krater Al Wahbah co roku odwiedzają tysiące turystów. Krater jest głęboki na 250 metrów i ma prawie 2 kilometry średnicy. Rimantas Kodzius zarejestrował swój spacer po tym niezwykłym miejscu.