Horyzonty

Polska ma poważny problem demograficzny, a jego źródłem nie jest wyłącznie spadająca liczba urodzeń. Mateusz Łakomy wskazuje na problemy z tworzeniem trwałych związków, bariery na rynku pracy, brak mieszkań, a także zmiany w sposobie funkcjonowania młodych ludzi.

Stany Zjednoczone i Chiny traktują sztuczną inteligencję jako technologię o strategicznym znaczeniu, a rywalizacja między nimi coraz bardziej przypomina zimnowojenny wyścig. W programie "Horyzonty" Patrycjusz Wyżga rozmawiał o tym z Leszkiem Bukowskim.

Jaki będzie wpływ polityki Donalda Trumpa na gospodarkę i rynki finansowe? Czy dolar może stać się walutą śmieciową? Jakie są potencjalne scenariusze dla giełd w 2025 roku? Czy warto inwestować w złoto i kryptowaluty? W jakich okolicznościach ceny w Polsce zaczną spadać? Zapraszamy do obejrzenia kolejnego odcinka programu horyzonty. Patrycjusz Wyżga będzie rozmawiał z analitykiem rynków finansowych, Piotrem Kuczyńskim.

Zapraszamy na nowy odcinek Horyzontów! Wraz z Tomaszem Wróblewskim z Wars Enterprise Institute analizujemy kluczowe trendy demograficzne i ekonomiczne. Czy czeka nas demograficzna katastrofa Polski? Jak deglobalizacja wpłynie na Twoje finanse? Czy inflacja zostanie z nami na dłużej?

Marcin Iwuć, ekonomista, przedsiębiorca i autor bloga "Finanse Bardzo Osobiste", tłumaczy w programie "Horyzonty" Patrycjusza Wyżgi, jak przygotować finanse na wypadek działań wojennych w Polsce, których prawdopodobieństwo szacuje na około 20 procent. Za podstawowy "fundusz ewakuacyjny" uważa gotówkę w złotówkach oraz twardych walutach — euro, franku szwajcarskim i dolarze — a także konto w zagranicznym banku i niewielką ilość złota, choćby w formie biżuterii. Bardziej prawdopodobnym scenariuszem jest jednak, jego zdaniem, pokój, dlatego kluczowe jest oszczędzanie na emeryturę przez konta IKE i IKZE — według szacunków ZUS Polak otrzyma bowiem jedynie około jednej trzeciej swojej ostatniej pensji. Iwuć przekonuje, że najskuteczniejszym rozwiązaniem jest ustawienie stałego przelewu zaraz po wypłacie, bo bez tego zawsze znajdzie się wydatek, który wydaje się pilniejszy.

W co inwestować w świecie transformacji energetycznej i geopolitycznych napięć oraz dlaczego kobiety wciąż stanowią niewielką część inwestorów - m.in. o tym rozmawiał Patrycjusz Wyżga w programie "Horyzonty" z Dorotą Sierakowską, inwestorką, edukatorką finansową i założycielką Girls Money Club.

Stany Zjednoczone pozostaną gospodarczym numerem jeden, a nowym źródłem ich przewagi będzie sztuczna inteligencja – uważa Przemysław Kwiecień, główny ekonomista XTB. W programie "Horyzonty" WP ostrzega jednocześnie, że skala zmian wywołanych przez AI jest wciąż niedoceniana. – Większość osób nie ma najmniejszego pojęcia, jaki będzie efekt uderzenia tego meteorytu – mówi.

Srebro po gwałtownej hossie mocno potaniało, ale zdaniem inwestora Marcina Tuszkiewicza nie oznacza to końca jego potencjału. W "Horyzontach" wskazywał, że metal może ponownie przyciągać inwestorów, a jednym z największych beneficjentów wysokich cen pozostaje polski KGHM.

Pieniądze mogą ułatwiać życie, ale nie powinny nim rządzić. Dr Tomasz Mazur przekonuje, że stoicyzm pomaga zachować spokój zarówno podczas giełdowej bessy, jak i życiowych kryzysów. W "Horyzontach" tłumaczy, dlaczego warto traktować majątek jak coś pożyczonego i jak nie stać się zakładnikiem własnych inwestycji. Czy stoicyzm może pomóc w inwestowaniu i zarządzaniu pieniędzmi? Zdaniem dr. Tomasza Mazura jak najbardziej, choć nie dlatego, że da wyższe zyski. Filozof przekonuje, że największym problemem inwestorów często nie jest sama strategia, lecz emocje, które pojawiają się w momentach niepewności. W rozmowie z Patrycjuszem Wyżgą w programie "Horyzonty" Mazur zwraca uwagę, że jedną z kluczowych wartości stoicyzmu jest stałość i konsekwencja. Jak podkreśla, satysfakcja nie bierze się z ciągłego poszukiwania idealnych wyborów, lecz z wytrwałego realizowania obranej drogi. To podejście można odnieść także do inwestowania, gdzie nadmierna aktywność często przynosi gorsze efekty niż cierpliwość. Mazur twierdzi, że pieniądze same w sobie nie są problemem. Problemem staje się dopiero uzależnienie od nich i traktowanie ich jako źródła własnej wartości. W jego ocenie inwestor powinien pamiętać, że majątek jest jedynie narzędziem służącym wygodniejszemu życiu. - Inwestuj, ale nigdy nie pozwól na to, żebyś stał się zakładnikiem swojej inwestycji – mówi. Filozof przekonuje również, że człowiek powinien przygotować się na możliwość straty. Nie chodzi jednak o pesymizm, lecz o akceptację faktu, że wiele rzeczy pozostaje poza naszą kontrolą. Stoicy – jak tłumaczy – uczą się patrzeć na niepowodzenia nie jak na katastrofy, ale jako na niedogodności wpisane w życie. Takie podejście pozwala zachować większy spokój w trudnych momentach. W rozmowie pojawił się także wątek relacji między stoicyzmem a szczęściem. Zdaniem Mazura źródłem trwałej satysfakcji nie są sukcesy, status czy rosnący stan konta, lecz rozwijanie refleksyjności, uważności i dobrych relacji z ludźmi. To właśnie one mają pomagać człowiekowi zachować równowagę niezależnie od tego, czy doświadcza sukcesów, czy porażek. Jak podsumowuje, celem stoika jest "dobrze myśleć i dobrze umrzeć" – czyli żyć świadomie, refleksyjnie i bez nadmiernego przywiązania do rzeczy, które w każdej chwili mogą zostać utracone.

Czy stres może dosłownie zniszczyć mózg? Dlaczego podczas egzaminu zapominamy rzeczy, których uczyliśmy się tygodniami, i czy starszy mózg rzeczywiście działa gorzej? W "Horyzontach" profesor Marek Kaczmarzyk wyjaśnia, jak stres wpływa na pamięć, zdrowie i nasze codzienne funkcjonowanie. Gościem Patrycjusza Wyżgi jest biolog, neurodydaktyk i memetyk Marek Kaczmarzyk. Rozmowa koncentruje się na funkcjonowaniu ludzkiego mózgu, wpływie stresu na organizm oraz zmianach w tych obszarach zachodzących wraz z wiekiem. Punktem wyjścia jest pytanie o to, co dzieje się z naszym mózgiem w sytuacjach stresowych. Profesor podkreśla, że stres sam w sobie nie jest zjawiskiem wyłącznie negatywnym. Wyróżnia tzw. eustres, czyli stres pierwszej fazy, który mobilizuje organizm do działania. W takim stanie poprawia się koncentracja, zwiększa gotowość do reakcji, a mózg otrzymuje więcej tlenu i energii. Problem pojawia się wtedy, gdy stres przekracza określoną granicę i przechodzi w dystres. Wówczas organizm uruchamia mechanizmy awaryjne, które ograniczają zdolność logicznego myślenia i planowania. Jednym z najciekawszych wątków rozmowy jest wpływ stresu na pamięć. Kaczmarzyk tłumaczy, że silny stres może czasowo odcinać dostęp do informacji zapisanych w pamięci długotrwałej. To dlatego dobrze przygotowany uczeń lub student podczas egzaminu nagle "ma pustkę w głowie". Wiedza nie znika, ale mózg traci do niej dostęp wskutek ograniczonej aktywności hipokampu. Ekspert zwraca uwagę, że przewlekły stres jest jednym z najbardziej destrukcyjnych czynników dla zdrowia człowieka. Może prowadzić do problemów z układem pokarmowym, zaburzeń ciśnienia, osłabienia odporności i pogorszenia funkcji poznawczych. Co więcej, długotrwałe wystawienie mózgu na stres sprawia, że kolejne sytuacje stresowe wywołują jeszcze silniejszą reakcję organizmu. Profesor podkreśla, że proces ten przebiega znacznie wolniej, niż zwykle się uważa. Po 45.–50. roku życia pojawiają się pewne zmiany biologiczne, jednak nie oznaczają one gwałtownego spadku sprawności intelektualnej. Starszy mózg przetwarza informacje wolniej, ale jednocześnie skuteczniej filtruje szum informacyjny i częściej koncentruje się na tym, co naprawdę ważne.

Dlaczego 299 zł wydaje się znacznie tańsze niż 300 zł? Czemu promocje typu "8+8 gratis" działają na klientów lepiej niż zwykłe obniżki cen i dlaczego dyskonty toczą dziś prawdziwą "wojnę o masło"? W "Horyzontach" Patrycjusza Wyżgi dr Maciej Kraus tłumaczył, jak sklepy wykorzystują psychologię cen i nasze zakupowe przyzwyczajenia. – Nasze mózgi nie są kalkulatorami. Służą nam głównie do racjonalizowania decyzji i klepania nas po plecach, że jesteśmy mistrzami zakupów – mówił w "Horyzontach" dr Maciej Kraus, ekspert od strategii cenowych i wykładowca Uniwersytetu Stanforda. Zdaniem eksperta konsumenci przede wszystkim chcą mieć poczucie, że dokonali "sprytnego" zakupu i przechytrzyli system. – Polacy uwielbiają czuć się mistrzami zakupów. Sprzedawcy robią wszystko, żeby nas z tego przekonania nie wyprowadzać – tłumaczył. W rozmowie pojawił się też klasyczny przykład cen kończących się na "99". – 299 zł to w naszym mózgu nie jest o złotówkę mniej niż 300 zł. To jest dużo mniej niż o złotówkę – mówił Kraus. Jak wyjaśniał, konsumenci czytają liczby od lewej do prawej, dlatego pierwsza cyfra ma ogromne znaczenie psychologiczne. – Nasz mózg widzi najpierw "2", a nie "3". I właśnie dlatego te ceny nadal działają, nawet w 2026 roku – podkreślał.

Brak snu pogarsza refleks jak po alkoholu, a jego największym wrogiem nie jest wcale kofeina. – Po nieprzespanej nocy ryzyko wypadku jest takie jak po trzech-czterech piwach – mówi w "Horyzontach" Mateusz Majchrzak, psycholog i psychoterapeuta. Wyjaśnia, co naprawdę działa na sen, a co jest tylko mitem.

Jak znaleźć coś, co nas interesuje i w czym czujemy, że chcemy się rozwijać i pracować nad sobą? - Edukuj się, poszerzaj horyzonty, szukaj dziury w całym, kwestionuj to, co słyszysz, zastanawiaj się. Trzeba się tak długo pochylać, aż człowiek będzie mógł się wyprostować - mówi w "Horyzontach" Miłosz Brzeziński, doradca w zakresie umiejętności psychospołecznych i rozumienia zjawisk psychologicznych, autor m.in. książki "Miejski pustelnik".

Mateusz Samołyk, autor bloga i podcastu Inwestomat.eu oraz książki „Inwestowanie dla każdego”, opowiada w „Horyzontach” Patrycjusza Wyżgi, jak podchodził do rozmów o wynagrodzeniu i skąd wzięło się u niego 15 podwyżek w 10 lat. Padają konkretne strategie: research stawek i widełek płacowych, zbieranie feedbacku od współpracowników, ustalanie kolejnej rozmowy za 6 miesięcy po odmowie oraz sposób sprawdzania swojej wartości na rynku. Rozmowa zahacza też o różnice między Polską a Szwecją, „zderzaki” w firmach, a także pułapkę inflacji stylu życia, gdy wyższe zarobki od razu zamieniają się w nowe wydatki. Jak przygotować się, żeby nie utknąć na „inflacyjnych” 2–4 proc.?

Czym jest charyzma i dlaczego Sylwia Królikowska podkreśla, że to umiejętność, a nie cecha osobowości? Psycholożka biznesu opowiada o tym, skąd bierze się charyzma introwertyka i ekstrawertyka oraz dlaczego „charyzma jest w oczach patrzącego”. W rozmowie z Patrycjuszem Wyżgą w programie „Horyzonty” pada model Conger-Kanungo, czyli wizja, energia i komunikacja, a także wątki związane z pokoleniem Z, autentycznością i budowaniem autorytetu bez „wiedzy, wieku i pozycji”. Jest też o metakompetencji i o tym, jak pracować z informacją zwrotną, by wzmacniać swój styl przywództwa. Od czego zacząć ćwiczenie charyzmy w praktyce?

W tym odcinku programu „Horyzonty” gościem jest Tomasz Smolarek, doradca inwestycyjny związany z mTFI i ekspert w dziedzinie technologii. Wspólnie z Patrycjuszem Wyżgą analizują, dlaczego światowe mocarstwa „trzymają się za gardło” w wyścigu o dominację na rynku chipów i dlaczego właśnie chipy stanowią kluczową przewagę technologiczną XXI wieku.

Chińskie samochody coraz mocniej wchodzą na polskie drogi, ale wraz z nimi rosną emocje i pytania o realną jakość. Łukasz Bąk, dziennikarz motoryzacyjny z kanałów Karoseria i Findcar, opowiada w „Horyzontach” Patrycjusza Wyżgi o tym, co w chińskich autach kusi wyposażeniem i ceną, a gdzie wychodzą kompromisy w prowadzeniu i bezpieczeństwie. W rozmowie padają też konkretne przykłady z testów, m.in. różnice w drodze hamowania oraz historia z urwaną kierownicą w Omodzie i reakcjami wokół niej. Jest także o serwisie i dostępności części, o kosztach reflektorów LED w nowych autach oraz o trendzie dopłacania abonamentem za funkcje w samochodach.

Czy zaminowanie Cieśniny Ormuz i skok notowań ropy WTI w okolice 119 dolarów mogą odbić się na inflacji w Polsce? W „Horyzontach” Patrycjusz Wyżga rozmawia z Piotrem Kuczyńskim, analitykiem Domu Inwestycyjnego, o tym, jak rynek reaguje na informacje z frontu, uwalnianie rezerw ropy i możliwy scenariusz stagflacji. W rozmowie padają też pytania o decyzje Rady Polityki Pieniężnej, stopy procentowe na poziomie 3,75 proc. oraz to, co napięcia geopolityczne mogą oznaczać dla kredytów hipotecznych. Kuczyński odnosi się również do złota jako „zabezpieczenia na czarną godzinę” i do wpływu sztucznej inteligencji na rynek pracy, przywołując m.in. tezę o automatyzacji zadań „białych kołnierzyków” w 12–18 miesięcy.

Prof. Marek Kaczmarzyk, biolog i neurodydaktyk z Uniwersytetu Śląskiego, opowiada w programie „Horyzonty” Patrycjusza Wyżgi o tym, jak „archaiczny” mózg radzi sobie w realiach metropolii i dlaczego po kilku godzinach kontaktów społecznych może przechodzić w tryb unikania. W rozmowie pada m.in. teoria mózgu społecznego Dunbar’a z liczbą 150 osób, temat przeciążenia w zawodach takich jak nauczyciel czy lekarz oraz wątek emocji, które często unieważniamy już w dzieciństwie. Jest też o tym, kiedy neurorozwojowo kończy się mielinizacja, skąd biorą się problemy z matematyką przed 12. rokiem życia i dlaczego mit „używamy tylko części mózgu” nie trzyma się nauki.

Mateusz Kusznierewicz, mistrz olimpijski w żeglarstwie, opowiada w „Horyzontach” Patrycjuszowi Wyżdze, jak myśli o długowieczności i dlaczego kluczowe są sen, ruch, odżywianie oraz higiena cyfrowa. W rozmowie pojawia się pomysł „100 nawyków na 100 lat” i przykłady prostych rytuałów: stałe pory snu, szklanka wody rano, 15–20 minut spaceru na naturalnym świetle czy odkładanie telefonu poza sypialnię. Jest też o badaniach profilaktycznych, mierzeniu regeneracji przy pomocy wearables oraz o tym, co ze sportu można przenieść do biznesu: wzór na motywację, szczerość w komunikacji zespołu i praca nad detalami. Co naprawdę daje „fundament” na lata?

Czym jest ETF i dlaczego dla wielu osób może być prostszą alternatywą niż wybieranie pojedynczych spółek? Patrycjusz Wyżga rozmawia w programie „Horyzonty” z Jackiem Lempartem, twórcą atlasetf.pl, o funduszach notowanych na giełdzie, inwestowaniu pasywnym i podejściu „kup cały rynek” na przykładzie indeksu S&P 500. W rozmowie padają konkretne liczby: różnica ok. 1,5 pkt proc. między wynikami funduszy a rynkiem, realna stopa zwrotu rzędu 5 proc. ponad inflację oraz to, jak 3 proc. inflacji zjada wartość oszczędności po 10 i 30 latach. Jest też o dywersyfikacji „za kilkanaście złotych”, o tym, dlaczego ETF nie zawsze oznacza strategię pasywną, oraz gdzie w dokumentach KID sprawdzić, co naprawdę kupujemy. Jak odróżnić tani ETF od drogiego funduszu i nie przegrać z własnymi emocjami?

Dlaczego za kawę w kawiarni płacimy więcej niż za sam napój? Adam Ringer, wieloletni prezes i dziś doradca zarządu sieci Green Cafe Nero, w programie Horyzonty Patrycjusza Wyżgi opowiada o realnych kosztach prowadzenia kawiarni: od stawek za lokal w dużym mieście i znaczenia lokalizacji po „regułę liczby Pi” przy inwestycjach. W rozmowie pojawiają się też twarde liczby o zachowaniach klientów (250 metrów, ok. 70% sprzedaży do stałych bywalców) i o tym, jak duże kawiarnie trzeba dziś projektować. Ringer mówi również o budowaniu niszy i sile marki, a także o tym, ile transakcji dziennie może być potrzebnych, by biznes się spinał.

Jak bardzo nasze decyzje są naprawdę „nasze”, a kiedy uruchamiają się automatyzmy? Patrycjusz Wyżga w programie Horyzonty rozmawia z prof. Dariuszem Dolińskim, psychologiem z Uniwersytetu SWPS, o technikach wpływu społecznego i iluzji wolności wyboru. W rozmowie pojawiają się m.in. proste chwyty językowe, które potrafią niemal podwoić skuteczność prośby, rola dialogu w budowaniu uległości oraz to, dlaczego „be a voter” działa inaczej niż „vote”. Jest też o badaniach w paradygmacie Milgrama, konflikcie unikanie–unikanie i o tym, czemu empatia nie zawsze chroni przed posłuszeństwem. W tle pada pytanie, czy szkoła i przedszkole uczą bezrefleksyjnego podporządkowania oraz jak trenować refleksyjność w świecie influencerów i sztucznej inteligencji.

Dlaczego w restauracjach jest tak drogo i czy rzeczywiście musimy tyle płacić za zwykłą wodę? W rozmowie z restauratorem Jakubem Tepperem, sprawdzamy, co kryje się za kulisami polskiej gastronomii i jakie realne koszty stoją za cenami dań.

Dlaczego praca potrafi stać się uzależnieniem i co wtedy dzieje się z resztą życia? Gościem Horyzontów jest Wojciech Eichelberger – psycholog, psychoterapeuta i pisarz – który mówi o przywiązaniu do „wizytówki” i imidżu, o poczuciu przymusu ukrytym w codziennym „muszę” oraz o tym, jak lęk wpływa na nasze decyzje. W rozmowie pojawia się „koło życia”, wątek bezpieczeństwa i prestiżu jako motywacji do pracy, a także zasada 50-50: 50% wsparcia i 50% wymagań – również w podejściu do samego siebie. Jak odróżnić odpowiedzialność od rezygnacji z wolności i gdzie szukać spokoju zamiast nieustannego „pompowania balonu”?