geopolityka (strona 5 z 9)

Prof. Antoni Dudek, politolog z UKSW i recenzent doktoratu Karola Nawrockiego sprzed ponad dekady, wyjaśnia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, dlaczego krytycznie ocenia sposób kierowania Instytutem Pamięci Narodowej przez kandydata popieranego przez PiS. Jako konkretny przykład podaje spór wokół historyka dr. Michała Siedziaki, którego zdaniem Dudka odsunięto od dalszej pracy w IPN za wydanie książki poza Instytutem — sytuację, którą politolog uznaje za sygnał, jak Nawrocki rozumie wolność badań naukowych. Na tej podstawie formułuje ostrą, wprost zastrzeżoną jako własna opinia, ocenę charakteru kandydata jako człowieka "brutalnego", którego stanowczość mogłaby przybrać, jego zdaniem, zupełnie inny wymiar na urzędzie prezydenckim. Zastrzega jednocześnie, że nie chce wypowiadać się o niepotwierdzonych przez siebie zarzutach.

Jaki był największy błąd Władimira Putina w kontekście Ukrainy? Wywiady jakich państw są najbardziej skuteczne? Jak przebiegała próba werbunku przez FBI? Czy Amerykanie mogli uniknąć ataków z 11 września 2001 roku? Na te i wiele innych pytań odpowie Aleksander Makowski, były oficer wywiadu, współpracownik Urzędu Ochrony Państwa i Wojskowych Służb Informacyjnych oraz gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Jak będzie wyglądała cieplna śmierć wszechświata? Czy czarne dziury mogą parować? Kiedy Słońce stanie się białym karłem? Dlaczego matematykom wiecznie towarzyszy uczucie frustracji? Na te i wiele innych pytań odpowie Dr Tomasz Miller, fizyk matematyczny związany z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ oraz gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Jaki jest ukryty sens modlitwy „Ojcze Nasz”? Ile lat „przed Chrystusem” urodził się Jezus z Nazaretu? I kto - zdaniem świeckich historyków - mógł być jego biologicznym ojcem? Dlaczego w Europie i na Bliskim Wschodzie monoteizm wygrał z wiarą w wielu bogów? Czy istnieje związek między staroegipską Księgą Umarłych a Biblią? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi udzieli prof. Marcin Majewski, biblista, wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Jana Pawła II w Krakowie.

Prof. Marcin Matczak, prawnik i filozof prawa, rozwija w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski tezę o postępującym od końca XIX wieku demontażu wspólnego systemu wartości na Zachodzie — od reformacji, przez Nietzscheański perspektywizm, po dzisiejszy zanik zaufania do demokratycznej deliberacji. Jego zdaniem coraz powszechniejszy w polityce "kult siły" i podziw dla zdecydowanych, sprawczych liderów to psychologiczny mechanizm bliski faszyzmowi, znany z historii Republiki Weimarskiej. Do zilustrowania tego mechanizmu na gruncie polskim odwołuje się do sztuki "Tango" Mrożka oraz do własnej, krytycznej oceny Jarosława Kaczyńskiego, którego postrzega jako polityka przekonanego o własnej nieomylności. Profesor, jeden z głośniejszych krytyków naruszeń praworządności za rządów PiS, przestrzega jednak też przed pogardą wobec elektoratu tej partii jako reakcją równie szkodliwą.

Gen. Marek Dukaczewski, były szef Wojskowych Służb Informacyjnych, twierdzi w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że współczesna wojna toczy się już w piątym, po lądzie, morzu, powietrzu i kosmosie, obszarze konfliktu — cyberprzestrzeni, gdzie Rosja od lat testuje kraje NATO, wcześniej Litwę i Estonię, teraz też Polskę. Ostrzega, że skuteczny atak cybernetyczny na system energetyczny czy kontrolę ruchu lotniczego mógłby sparaliżować funkcjonowanie państwa bez fizycznego przekraczania jego granic. Zwraca uwagę, że polskie służby, koncentrując się na nowych technologiach, tracą tradycyjną przewagę w pracy operacyjnej "wśród ludzi". Generał kreśli też niepokojący scenariusz przyszłości — drony wielkości motyla, sterowane sztuczną inteligencją, które na podstawie danych biometrycznych same wybierają i eliminują cele.

Gen. Jarosław Kraszewski wspomina w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski swoją podróż po Ukrainie w 2023 roku — najbardziej zapadły mu w pamięć tysiące hektarów niezebranej kukurydzy, bo okoliczni rolnicy bali się pracować w polu. Jego zdaniem kraj będzie "dochodził do siebie" po wojnie latami — codzienny żołd dla około miliona żołnierzy pod bronią to dla ukraińskiego budżetu ogromne, wielomiliardowe obciążenie, a samo oczyszczanie terenów z min i niewybuchów po zakończeniu działań zajmie kolejne lata. Wraca też pamięcią do rozbrojenia nuklearnego Ukrainy z 1994 roku w zamian za gwarancje bezpieczeństwa — to była wówczas racjonalna decyzja polityczna, choć dziś budzi gorzkie refleksje. Przewiduje, że gdyby nie wojna, ukraiński przemysł zbrojeniowy prawdopodobnie zaskakiwałby dziś, zwłaszcza w dziedzinie systemów rakietowych.

Czy militarny sojusz między Rosją a Koreą Północną ma sens? Dlaczego Rosja niechętnie dopuszcza reżim Kima do tajemnic wojskowych? Jak wyglądają relacje Polski z Koreą Północną? Czy w Korei Północnej ludzie umierają z głodu? Co stoi za niebywałemu ekonomicznym sukcesem Korei Południowej? I czy Polska jest w stanie go powtórzyć? Na te i wiele, wiele innych pytań odpowie dr Oskar Pietrewicz, Analityk ds. Półwyspu Koreańskiego i Japonii w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych oraz gość najdłuższego jak dotąd odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi!

Jakie kroki podejmie Donald Trump w stosunku do Rosji i Ukrainy? Dlaczego Demokraci ponieśli klęskę w ostatnich wyborach? Co zmiana władzy w USA oznacza dla polskiej i europejskiej gospodarki? Czy Elon Musk będzie dobrym urzędnikiem państwowym? Są to tylko niektóre spośród tematów, które w rozmowie z Patrycjuszem Wyżgą poruszą: Tomasz Wróblewski, prezes Warsaw Enterprise Institute, w przeszłości redaktor naczelny m.in. Newsweeka Polska oraz Rzeczpospolitej. Andrzej Kohut, analityk Ośrodka Studiów Wschodnich, autor książek „Ameryka. Dom Podzielony” oraz „Bitwa o Amerykę”.

Radosław Sikorski, minister spraw zagranicznych, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że mimo retoryki Kremla wojna w Ukrainie jest dla Rosji katastrofalna, a atak na państwo NATO byłby "szaleństwem", bo Moskwa nie jest w stanie pokonać nawet samej Ukrainy. Broni swojego wcześniejszego, kontrowersyjnego porównania Donalda Trumpa i Jarosława Kaczyńskiego do "protofaszystów", odpowiadając, że sam Trump i jego otoczenie nie szczędzą sobie ostrzejszych określeń. Minister podkreśla, że nigdy, nawet w rozmowie z prezydentem Ukrainy, nie zawaha się bronić polskiego interesu wprost. Odnosi się też do rosnącej współpracy Rosji, Chin, Iranu i Korei Północnej — jego zdaniem konieczność posiłkowania się irańskimi dronami i północnokoreańską amunicją jest miarą słabości i desperacji Moskwy, a nie jej siły.

Generał broni Tomasz Piotrowski, były dowódca operacyjny rodzajów sił zbrojnych, tłumaczy w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że współczesne konflikty rzadko zaczynają się formalnym wypowiedzeniem wojny — przeciwnik będzie raczej działał "poniżej progu wojny", testując reakcje Polski balonami, śmigłowcami czy próbami przerzutu migrantów. Jego zdaniem kluczowe jest jasne komunikowanie sojusznikom i społeczeństwu, co dokładnie stanowi dla Polski nieprzekraczalny próg prowokacji. Generał opowiada się za możliwością zestrzeliwania rakiet zbliżających się do polskiego terytorium, mimo ryzyka posądzenia o włączenie się w konflikt. W razie wielkoskalowego konfliktu z Rosją Polska pełniłaby rolę podobną do tej, jaką w planach NATO z lat 80. miały Niemcy Zachodnie — kluczowej bazy logistycznej i szlaku tranzytowego dla sił sojuszniczych.

Jak powstały teksty biblijne? Dlaczego protestanci zarzucają katolikom wykreślenie jednego z przykazań? Co zawiera Ewangelia Judasza? Czy istnieją jakiekolwiek dowody potwierdzające historyczność egipskiej niewoli Izraelitów? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi udzieli prof. Marcin Majewski, biblista, wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Uniwersytecie Jana Pawła II w Krakowie

Prof. Antoni Dudek, politolog z UKSW, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że listopadowe wybory prezydenckie w USA są najważniejszym wydarzeniem roku dla polskiej polityki — ich konsekwencje uznaje za istotniejsze niż wynik jakichkolwiek wyborów w kraju, zwłaszcza że położenie geopolityczne Polski, jego zdaniem, wyraźnie się pogarsza. Za najgorszy scenariusz uznaje pogrążenie się USA w chaosie powyborczym, w którym żadna ze stron nie uzna wyniku. Politolog nie wierzy jednak, że ewentualne zwycięstwo Donalda Trumpa oznaczałoby oddanie Europy Środkowej Rosji na wzór Jałty — jego zdaniem gra toczy się przede wszystkim o Ukrainę, nie o Polskę czy kraje bałtyckie. Mimo szczerej sympatii Trumpa do Polski, Dudek ocenia, że w polityce międzynarodowej "nie takie ofiary się ponosiło", gdy w grze są większe interesy.

Jakie jest znaczenie Bałtyku dla bezpieczeństwa Polski? Czym jest program "Orka"? Jak wygląda "życie codzienne" na pokładzie okrętu podwodnego? Czy w dobie dronów peryskop nie staje się przeżytkiem? Jaka jest górna granica wzrostu osób mogących służyć na okrętach podwodnych? Na te i wiele innych pytań odpowie w długiej rozmowie komandor Łukasz Szmigiel, dowódca dywizjonu okrętów podwodnych oraz gość kolejnego odcinka programu "didaskalia" Patrycjusza Wyżgi.

Witold Jurasz, były dyplomata w Moskwie i chargé d’affaires w Mińsku, a dziś dziennikarz Onetu, w rozmowie z Patrycjuszem Wyżgą w programie „Didaskalia” tłumaczy, dlaczego w relacjach Polska–Ukraina kluczowe są siła i transakcyjność, a nie „wspieranie gratis”. Pada wątek Wołynia i tego, jak budować konsekwentną, „twardszą” presję na Kijów bez publicznego blefu w sprawie Unii Europejskiej czy NATO. Jurasz opowiada też o mechanizmach rozgrywania polskiej polityki przez stronę ukraińską, o stanie polskiego MSZ i o tym, co jego zdaniem naprawdę decyduje o skuteczności dyplomacji.

Ile Donald Trump wie o Polsce i jaki jest jego stosunek do naszego kraju? Czy Kamala Harris zna się na polityce zagranicznej? Czy Polacy mieszkający w USA zadecydują o wyniku wyborów prezydenckich w tym kraju? Ile bunkrów znajduje się pod Białym Domem? Na te i wiele innych pytań odpowie Marek Wałkuski, wieloletni korespondent Polskiego Radia w USA, przewodniczący stowarzyszenia zagranicznych korespondentów przy Białym Domu oraz gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Dlaczego rozejm nie jest optymalnym scenariuszem dla Ukrainy? Jakie państwa mogą być następnym celem Rosji po ewentualnej przegranej Ukrainy? W jaki sposób Zachód powinien wspierać Ukrainę? Czy Radosław Sikorski byłby dobrym następcą Andrzeja Dudy? Na te i wiele innych pytań Patrycjusza Wyżgi odpowiedzi udzieli były prezydent Polski - Aleksander Kwaśniewski.

Czy Prawo i Sprawiedliwość powtórzy manewr z 2015 roku i postawi na mało znanego kandydata? W „Didaskaliach” Patrycjusz Wyżga rozmawia z publicystą Piotrem Zarembą o tym, dlaczego wśród możliwych nazwisk po stronie PiS pojawia się Karol Nawrocki z Instytutu Pamięci Narodowej i jaką rolę w tej układance może odegrać elektorat Konfederacji. Padają też rozważania o scenariuszach w Koalicji Obywatelskiej: Rafał Trzaskowski, Donald Tusk czy Radosław Sikorski, a także o tym, co oznaczałaby prezydentura polityka obozu rządzącego dla sporów wokół praworządności, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.

Czy Rosjanie boją się reparacji wojennych? Dlaczego Rosjanie do perfekcji opakowali umiejętność unikania odpowiedzialności? Jakie mogą być skutki obniżenia przez Rosję progu użycia broni jądrowej? Pod jakim względem reżim Putina jest optymalnie skonstruowany? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi udzielił w długiej rozmowie Włodzimierz Marciniak, sowietolog, dyplomata, były ambasador Polski w Federacji Rosyjskiej oraz gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Jacek Dukaj, prozaik i eseista, w „Didaskaliach” Patrycjusza Wyżgi opowiada o tym, dlaczego jego zdaniem AI jest „metatechnologią” i jak prowadzi to do idei technologicznej osobliwości oraz utraty kontroli nad tempem rozwoju. W rozmowie pojawiają się też konsekwencje rewolucji biotechnologicznej i inżynierii genetycznej napędzanej sztuczną inteligencją, pytanie o wydłużanie życia bez „wiecznej młodości” oraz obraz społeczeństw, w których przybywa ludzi żyjących po wieku emerytalnym kolejne 60–70 lat. Dukaj wraca również do wątków kultury postpiśmiennej, wpływu algorytmów na podmiotowość i do sporów o granice wojny kognitywnej. Co z tego wynika dla naszego życia w „realu”?

W jakich okolicznościach zakończyła się polityczna przyjaźń Wiktora Orbana i George’a Sorosa? Czy Węgry można określić mianem republiki bananowej? W jakim stanie znajduje się węgierska gospodarka? Czy Wiktor Orban realnie myśli o rewizji granic w Europie? Czy na Węgrzech narasta zmęczenie rządami Fideszu? Na te i wiele innych pytań w długiej rozmowie odpowiedział prof. Bogdan Góralczyk, politolog, dyplomata oraz gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Kim są „cyberpanowie”? Dlaczego mechanizmy social media bardziej szkodzą demokracjom niż dyktaturom? Czy powinniśmy się obawiać zastąpienia gotówki pieniądzem cyfrowym? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi udzieli prof. Andrzej Zybertowicz, socjolog, nauczyciel akademicki i gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Gen. Rajmund Andrzejczak, były szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski zakupy uzbrojenia, jakich dokonał resort obrony — po realizacji kontraktu na rakiety JASSM oraz AIM-120C i AIM-9X, Polska będzie dysponować największą liczbą pocisków o takim zasięgu w tej części Europy. Wraz z zakupem myśliwców F-35 i śmigłowców Apache kraj wchodzi w nową fazę możliwości, choć sam sprzęt nie rozwiąże problemów bez jasnej strategicznej wizji jego wykorzystania. Generał krytykuje przestarzałą Strategię Bezpieczeństwa Narodowego, nieuwzględniającą choćby wejścia Szwecji i Finlandii do NATO. Andrzejczak przekonuje też, że transformacja energetyczna Zachodu była jednym z powodów, dla których Rosja zaatakowała Ukrainę, obawiając się utraty rynku zbytu na paliwa kopalne.

Kto wygra najbliższe wybory prezydenckie w USA? Kim są kandydaci na wiceprezydentów? Jak skonstruowany jest system wyborczy w USA? Co to jest tzw. „Deep state” i jak duży wpływ ma na amerykańską politykę? Który z kandydatów jest bardziej atrakcyjny z perspektywy polskiej racji stanu? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań udzielił w długiej rozmowie Andrzej Kohut, amerykanista, pracownik OSW, autor podcastu ‪Podcast po Amerykansku‬ i książki „Ameryka. Dom podzielony” oraz gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Co się musi stać, żeby Rosjanie powstali przeciwko reżimowi Władimira Putina? Czy Polacy są rusofobami? Dlaczego Rosjanie nie buntują się przeciwko opresyjnemu reżimowi? Czy zaistnienie silnej, demokratycznej Rosja jest w interesie Polski? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań udzielił w długiej rozmowie prof. Władimir Ponomariow, rosyjski opozycjonista, fizyk specjalizujący się w ogólnej teorii względności oraz gość kolejnego odcinka programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.