ipn

Najważniejsze wydarzenia z Polski i ze świata, ciekawe rozmowy i tematy, które budzą emocje. WP News - program Wirtualnej Polski i Telewizji WP. Jan Dynowski przedstawi państwu porcję gorących newsów i ciekawostek z miejsc, gdzie dzieją się najważniejsze rzeczy. W WP News prezentujemy najważniejsze informacje dnia, podane zawsze w dynamicznie i atrakcyjnej formie.

Najważniejsze wydarzenia z Polski i ze świata, ciekawe rozmowy i tematy, które budzą emocje. WP News - nowy program Wirtualnej Polski i Telewizji WP. Prowadzący: Agnieszka Kopacz, Agata Malec i Patrycjusz Wyżga dwa razy dziennie przedstawią państwu porcję gorących newsów i ciekawostek oraz połączą się na żywo z reporterami będącymi zawsze tam, gdzie dzieją się najważniejsze rzeczy. Dynamiczny program WP News codziennie o 11:50 i 16:50 na stronie głównej WP i w Telewizji WP.

Makabryczne odkrycie w Dolinie Śmierci w Chojnicach. Zakończono prace ekshumacyjne w miejscu masowej niemieckiej zbrodni ze stycznia 1945 r. W trzech jamach grobowych wydobyto tu niemal tonę ludzkich kości i rzeczy osobistych zamordowanych. Badania na miejscu prowadził gdański oddział IPN oraz biegli z Fundacji Przyjaciół Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Eksperci opublikowali zdjęcia i nagrania z prowadzonych prac. Wiadomo, że to miejsce masowego pochówku nawet kilkuset ofiar – w jamach zakopano szczątki od 100 do nawet 500 osób. Niemcy próbowali tuszować zbrodnię paląc ciała zabitych Polaków. Szkielety są przez to niekompletne i często nadpalone. Największa z jam obejmuje powierzchnię 9 m kw. Badacze znaleźli w niej ludzkie szczątki, drewno, węgle drzewne i rzeczy osobiste ofiar. Do tej pory odnaleziono aż 4250 artefaktów. Wśród nich medaliki z Matką Boską, krzyżyki, zegarki, obrączki, guziki, sztuczne zęby. Dzięki wykorzystaniu szlamowania (płukania ziemi pod bieżącą wodą), udało się odnaleźć tak drobne rzeczy, jak szpule z zachowanymi nićmi, naparstki, fragmenty piór i długopisów. Ogromna liczba odnalezionych rzeczy jasno sugeruje, że ofiary z "Doliny Śmierci" nie były rabowane przed egzekucją. Na miejscu znaleziono setki łusek z niemieckich broni oraz ponad 100 kg drewna do palenia ciał ofiar. Zespół ustalił tożsamość jednej z nich na podstawie inicjałów z obrączki. To Anna Stołowska z d. Walkowska, ur. 20 maja 1890 r. w Ryszewie. Wiadomo, że gestapo aresztowało ją w styczniu 1945 r. wraz z niemalże całą rodziną. Teraz lekarze i specjaliści medycyny sądowej spróbują oszacować łączną liczbę ofiar masakry, a także metody ich zabijania i próby tuszowania zbrodni. Jak podaje IPN, to może być jedno z najważniejszych ustaleń dotyczących niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej w północnej Polsce. Pierwsze zbrodnie w chojnickiej "Dolinie Śmierci" zaczęły się już w październiku 1939 r. Ostatnim masowym mordem była tu masakra ze stycznia 1945 r.

Dokładnie 13 maja 2021 roku przypada okrągła 120. rocznica urodzin Witolda Pileckiego, niezłomnego bohatera polskiego państwa podziemnego, żołnierza Tajnej Armii Polskiej oraz Armii Krajowej. O najważniejszych dokonaniach Rotmistrza Pileckiego oraz o jego pokazowym procesie, porozmawialiśmy z historykiem - dr Michałem Wenklarem, który na co dzień pracuje w krakowskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej oraz jest wykładowcą na Akademii Ignatianum w Krakowie. Witold Pilecki urodził się 13 maja 1901 r. w Ołońcu w Rosji. Pochodził z rodziny szlacheckiej i od najmłodszych lat był wychowywany w duchu patriotyzmu i potrzeby walki o niepodległą Polskę. Wychowywał się w Wilnie. W młodości był harcerzem. Jako młody chłopak, który dopiero osiągnął pełnoletność, wziął udział w walkach z bolszewikami w obronie Wilna z 1918 i 1919 roku. Bronił Warszawy w 1920 r. podczas najazdu armii bolszewickiej na młodą Rzeczpospolitą. Walczył w kampanii wrześniowej w 1939 roku, zgłosił się w 1940 roku jako ochotnik do szpiegowania w obozie Auschwitz. Spędził tam 3 lata i zdołał uciec w 1943 roku. Przez ten czas sporządził wiele raportów na temat sytuacji więźniów obozu oraz o Holocauście. Brał udział w walkach Powstania Warszawskiego w 1944 roku. Po wojnie nie zaprzestał walki o niepodległą Polskę i działał w podziemiu. W 1947 roku wpadł w ręce bezpieki. Władze komunistyczne zorganizowały pokazowy proces w którym oskarżano go o zdradę Polski Ludowej. W trakcie śledztwa był brutalnie torturowany, gdyż nie chciał wyjawić informacji o państwie podziemnym i innych członkach polskiego ruchu oporu. Witold Pilecki został skazany na karę śmierci. Został zabity w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, poprzez strzał w tył głowy. Miejsce spoczynku jego ciała do dzisiaj nie zostało ujawnione i odnalezione.

Zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN odkrył na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie szczątki więźniów lubelskiego Zamku. Prace pod nadzorem prokuratora odbyły się w dniach 12-15 kwietnia. Był to kolejny etap poszukiwań mogił ofiar straconych w latach 1947-49 na Zamku w Lublinie. Wstępna analiza wykazała, że wszystkie ofiary nosiły obrażenia głowy i innych części ciała, które nastąpiły w wyniku postrzału. Prawdopodobnie cała dziewiątka zginęła z rąk plutonu egzekucyjnego. Co najmniej jedną z ofiar zamordowano podobnie jak Polaków w Katyniu, strzałem w tył głowy. Odnaleziono również kilka przedmiotów, w tym guziki i fragmenty odzieży oraz obuwia. Nie można jednak zapomnieć o najbardziej wartościowym notesie, który miała jedna z ofiar. Rozstrzeleni więźniowie prawdopodobnie mieli od 20 do 30 lat. Jednak więcej informacji poznamy, gdy szczątki szczegółowo przebada Zakładu Medycyny Sądowej UM w Lublinie. Warto wspomnieć, że nie jest to pierwszy raz, kiedy pracownicy IPN-u odnajdują szczątki na cmentarzu przy ul. Unickiej. W 2020 roku lubelski IPN informował między innymi o podobnych odkryciach w listopadzie i październiku. Przypomnijmy, że zarówno w okresie okupacji hitlerowskiej, jak i w latach 1944-54 osadzeni na Zamku Lubelskim trafiali właśnie na ten cmentarz, gdzie ich grzebano.

Archeolodzy z Instytutu Pamięci Narodowej wraz z antropologami z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadzili prace ekshumacyjne w lesie na terenie Białołęki w Warszawie. Odkryto tam masowy grób ze szczątkami 35 osób, wśród których 3 ofiary to mężczyźni, 16 to kobiety a 14 to dzieci, które w chwili śmierci były w wieku od roku do 14 lat. Prace poszukiwawcze prowadzone były od 22 marca do 2 kwietnia 2021 roku. Eksperci są pewni, że są to ofiary egzekucji wykonanej w 1939 roku przez niemieckich żołnierzy. Miejsce to odkryto dzięki relacjom świadka, który pamiętał jeszcze tamte wydarzenia i opisał sprawę lokalnemu historykowi, który zajmuje się przeszłością Białołęki. Wszyscy zginęli od kul wystrzelonych z broni długiej lub krótkiej. Specjaliści odnaleźli kule w czaszkach ofiar oraz w kościach miednicy. Przy niektórych szkieletach odnaleziono elementy odzieży, np. guziki, buty, okulary lub paski. Archeolodzy z IPN zapowiedzieli, że jest duże prawdopodobieństwo tego, że w tamtym rejonie znajdują się inne masowe groby podobne do tego. Planowane są tam dlatego dalsze prace poszukiwawcze.

Objęcie funkcji szefa IPN we Wrocławiu przez Tomasza Greniucha wywołało burzę nie tylko w mediach, ale również polityczną. Po bardzo krótkim okresie szefowania w IPN Tomasz Greniuch złożył rezygnację. - Bardzo dobra decyzja. Moim zdaniem taka osoba od samego początku nie powinna nigdy pełnić funkcji w Instytucie Pamięci Narodowej - powiedział w programie WP "Newsroom" Janusz Kowalski. Polityk Solidarnej Polski przyznał, że jest "absolutnie radykalny" jeśli chodzi o osoby, które "używały gestów niemieckiego nazizmu czy komunizmu". - Dla takich osób po prostu nie ma miejsca (w przestrzeni publicznej - red.) - uznał Kowalski. I dodał: "ja nie wiem, jak to się w ogóle stało, że ta osoba została powołana na to stanowisko". - Myślę, że sprawa powinna być wyjaśniona - twierdzi polityk. Zdementował również informacje dotyczące swojej rzekomej znajomości z Greniuchem. Jak wyjaśnił, był założycielem stowarzyszenia "Stop korupcji", jednak odszedł z niego na kilka lat przed przystąpieniem do struktur byłego szefa wrocławskiego oddziału IPN. - Nie znam tego pana - zapewnił Kowalski.

Służby odzyskały historyczne dokumenty z okresu II wojny światowej. Mieszkaniec Bielan, który rzekomo kupił niemieckie dokumenty na jednym z warszawskich targowisk. Wystawił je na sprzedaż w sieci za 59 tys. złotych. Policja wraz z prokuratorem Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu w Warszawie odzyskali blisko 300 historycznych dokumentów. IPN podkreśla, że informacje zawarte w dokumentach będą miały istotny wpływ na badania najnowszej historii Polski, ponieważ dotyczą strat i szkód poniesionych przez Naród Polski w tamtym okresie. Śledczy informują, że mężczyźnie grozi do 8 lat pozbawienia wolności.

Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN od kilku lat szuka na terenie Litwy mogił żołnierzy AK oraz członków podziemia niepodległościowego. Tegoroczny wyjazd IPN może uznać za udany, ponieważ udało się odkryć zbiorową mogiłę w okolicy Raubiszki. Jak podkreślają badacze, zachodzi duże prawdopodobieństwo, że zostali tam pochowani żołnierze z oddziału Sergiusza Kościałkowskiego, ps. „Fakir”. Zgodnie z posiadaną dokumentacją oraz relacją świadków, badacze natrafili na mogiłę w miejscu potyczki oddziału "Fakira" z NKWD. Badacze z IPN-u, poszukują osób, których krewni zginęli w 1945 roku. Dzięki badaniu porównawczym DNA będą mogli zidentyfikować ofiary oraz przywrócić o nich pamięć.

Archeolodzy nie byli zaskoczeni. Trzeciego dnia prac poszukiwawczych dokonali makabrycznego odkrycia. Na terenie dawnego więzienia "Toledo" w Warszawie odkryto ludzkie szczątki z fragmentami polskiego umundurowania. Ciała zostały bezwładnie wrzucone do dołu bez trumny i zakopane. To ofiary zbrodni komunistycznych dawnego Aresztu Karno-Śledczego Warszawa III. Katownia UB i NKWD działała tutaj w latach 1944 - 1956. Prowadzono tutaj brutalne przesłuchania. Zamordowano wielu więźniów AK i członków ruchu antykomunistycznego. Eksperci IPN szacują, że doszło tu co najmniej do 140 egzekucji. Ciała zamordowanych były ukrywane w dołach pod murami więzienia. Dzięki działaniom Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, szkielety zostaną poddane badaniom genetycznym i pochowane z szacunkiem. To kolejne takie odkrycie. Wiosną w tym miejscu badacze natrafili na trzy kompletne szkielety ofiar stalinowskiego reżimu. Wznowione prace niedawno ruszyły, archeolodzy nie wykluczają kolejnych odkryć.

Ekspeci z IPN odnaleźli ludzkie szczątki na terenie warszawskiego więzienia przy Rakowieckiej. Tajemnicze kości zostały pogrzebane bez trumny, a wokół bioder są owinięte drutem. IPN prowadzi wykopaliska na terenie więzienia w nadziei na odnalezienie wszystkich ofiar nazistów i komunistów. Specjaliści podali, za pomocą mediów społecznościowych, że szczątki zostały pogrzebane w jamie grobowej pod dawnymi spacerniakami, a przy nich znaleziono kawałek materiału. Podobne wykopaliska IPN prowadził już w przeszłości. Udało się wtedy odnaleźć np. szczątki rotmistrza Pileckiego czy generała Augusta Emila Fieldorfa.

Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN ujawniło w dniach 15-19 czerwca szczątki 8 żołnierzy w Odolanowie. Prace poszukiwawcze odbywały się na terenie cmentarza parafii św. Marcina przy ul. Chwaliszewskiej. Szczątki należą do żołnierzy z oddziału Wielkopolskiej Samodzielnej Grupy Operacyjnej ''Warta”. Dowodził nimi por. Jan Kempiński, ps. ''Błysk”. Ponieśli śmierć 22 X 1945 r. w wyniku walk ze ścigającą ich grupą operacyjną NKWD/KBW/UB, mającą dwukrotną przewagę liczebną. ''Warta" skupiała żołnierzy pozostałych po rozwiązaniu Armii Krajowej. Ich polem działania była Wielkopolska. Dowódcą był mjr Andrzej Hańcza-Rzewuski. Za prawowitą władzę w Polsce uznawali prezydenta RP na uchodźstwie - Władysława Raczkiewicza, a nie komunistyczny aparat.

- Jestem ciekawy jak długo premier Netanjahu będzie bronił wspólnej deklaracji wygłoszonej z premierem Morawieckim w sprawie ustawy o IPN – zastanawia się Paweł Lisicki. - Zakładam, że w najbliższym tygodniu prezes Izraela ogłosi, że nie wie, pod czym się podpisał. Jacek Żakowski dowodził, że Polska odniosła pyrrusowe zwycięstwo. - Odnieśliśmy taki sukces, że zaprowadził nas prosto do klęski. Jacek Żakowski i Paweł Lisicki komentowali w programie "Moja strona. Bitwa redaktorów" stan relacji polsko-izraelskkich po najnowszej nowelizacji ustawy o IPN.

- Przez osiem lat rządów PO pojawiło się około tysiąca wpisów o "polskich obozach śmierci". W ciągu ostatniego pół roku - 10 milionów - mówił Cezary Tomczyk w programie Marka Kacprzaka "Tłit".

To takie banialuki - tak Marek Jakubiak, poseł Kukiz '15 odniósł się do słów Mateusza Morawieckiego, że nowelizacja ustawy o IPN to wielki sukces. - To nie jest mój problem, ale PiS ginie w tym, gdzieś prawa i sprawiedliwości brakuje. Ta narracja zaczyna mi przypominać Buzka z Gierkiem. Te pół roku wylewania ścieków na nasze głowy, to był ogromny sukces? - stwierdził gość programu "Tłit" w Wirtualnej Polsce. Zdaniem Jakubiaka rządzący zawarli "jakiś deal za naszymi plecami, o którym nie chcą nam powiedzieć". - Nie chcą nam powiedzieć, za ile to sprzedali, pewnie Żydom i Amerykanom - dodał. - Naród Polski został upokorzony - ocenił poseł Kukiz '15. - Ja nie wiem, kto jest premierem Polski: Netanjahu czy Morawiecki? - zastanawiał się gość Marka Kacprzaka.

- Oskarżanie Patryka Jakiego, którego bardzo szanuję, jest niewłaściwe. Dokonaliśmy niezbędnej zmiany, myślmy o przyszłości - mówił europoseł PiS Ryszard Czarnecki w programie „Tłit”, odnosząc się do zmian w ustawie o IPN. Pytany, jak odzyskać zawiedziony elektorat PiS, zapewnił: "Myślę, że wyborcy PiS pozostaną przy nas. Ocenią całokształt kilku lat. Nawet ci, którzy dziś w emocjach nas krytykują, uznają, że jesteśmy jedyną opozycją dla kosmopolitów z opozycji".

- "Never say never". Ustawa zostaje, jest potrzebna, dobrze, że została uchwalona (…) Jest sukcesem, została zmieniona w minimalnym stopniu. Zmiana była podyktowana kontekstem zewnętrznym - przekonywał europoseł PiS Ryszard Czarnecki w programie "Tłit". Na uwagę, że mogliśmy karać jednostki i bez tej ustawy, odpowiedział: "Ustawa miała pokazać, że to Polska została napadnięta przez Niemcy, że najwięcej straciliśmy podczas II Wojny Światowej". Polityk odniósł się również do słów Donalda Tuska, który stwierdził, że nic tak nie wyrządziło nam szkody, jak właśnie ta ustawa. - To zdanie człowieka, który bardzo źle życzy rządowi - odparł Czarnecki.

"To jest znak ogromnej słabości naszego Państwa. Rząd upokorzył nas na arenie międzynarodowej. To jest działanie antynarodowe." - mówi o zmianach w ustawie o IPN Krzysztof Bosak.

Minister sprawiedliwości - prokurator generalny Zbigniew Ziobro przyznał, że część zapisów ustawy o IPN budzi wątpliwości co do konstytucyjności. Do słów tych odniósł się w programie "Moja strona. Bitwa redaktorów" Paweł Lisicki. - Całe zachowanie Zbigniewa Ziobry i Patryka Jakiego uważam za kompletnie niepoważne. Wyrychtowali złą ustawę, przepchnęli ją ze straszliwymi skutkami dla polskiego wizerunku, a teraz sami ogłaszają, że jest szkodliwa. Trudno bronić takiego postępowania - komentował. Prowadzący rozmowę Łukasz Mężyk przypomniał wypowiedź wiceministra Jakiego, który stwierdził, że to nie on jest ministrem spraw zagranicznych i do niego takie wątpliwości nie docierały. - To źle. Chłopak nie czyta gazet - skwitował Jacek Żakowski.

- Jeżeli pion śledczy IPN jest w stanie wznowić śledztwo w związku z nowymi dowodami , które spowodowałoby gonitwę za prawdą, to jestem jak najbardziej za - tak o wydarzeniach Marca '68 mówi historyk prof. Jan Żaryn. - Trzeba dążyć do prawdy, a nie karać dlatego, że ktoś pełni jakąś funkcję - podkreślił w rozmowie z Łukaszem Mężykiem.

- Ewidentnie państwo było zaangażowane w przemysł antysemicki. Pytanie tylko: czy to było państwo polskie? Osobiście nie chciałbym być utożsamiany z ekipą komunistyczną - tak o wydarzeniach Marca '68 mówi historyk prof. Jan Żaryn. Senator PiS wytłumaczył dlaczego mówił o tym, że ambasador Izraela powinna w zasadzie zostać wydalona z Polski. - Kłamać nie wolno, ambasadorowi tym bardziej - podkreślał. Cały odcinek o 9:00 na stronie głównej WP.

- PiS wywołał awanturę ustawą o IPN - podkreślił poseł Platformy Obywatelskiej Tomasz Siemoniak w programie WP "Tłit". Jak dodał, Polska "osuwa się na pozycję państwa, które jest traktowane jako problem, a nie lider". - To się nie dzieje tak, że jest jakiś wybuch - ocenił. Jak stwierdził dymisje Waszczykowskiego i Macierewicza nie wzięły się znikąd. Polityk nie chciał rozmawiać o notatce polskiej ambasady w Waszyngtonie. Ma z niej wynikać, że amerykańscy dyplomaci stawiają Polsce ultimatum dotyczące znowelizowanej ustawy o IPN. Jego zdaniem jest to jak "tłuczenie termometru, który wskazuje złą temperaturę". Zwrócił z kolei uwagę na to, że prezydent Andrzej Duda nie był w Białym Domu. Nie ma więc mowy o tym, że relacje z USA są lepsze niż kiedykolwiek. - To nie są dobre relacje. Najlepsze były w latach 2014-2015 - zaznaczył.

- Litwa, Łotwa i Estonia to kolejne trzy państwa, które poparły Polskę. Tak jak Węgry, które wcale nie są ksenofobicznym krajem. Niech Jacek Żakowski jedzie do Budapesztu i się o tym przekona - tymi słowami Paweł Lisicki prosto ze stolicy Węgier zapowiada dyskusję z Jackiem Żakowskim o relacjach Polski z UE. W poniedziałek o 9:30 w Bitwie Redaktorów publicyści zetrą się jeszcze m.in. o nasze relacje z Białym Domem czy prace komisji smoleńskiej Antoniego Macierewicza

IPN opublikował nagranie z zatrzymania Leszka Chrósta, szpiega CIA w Polsce. SB zastawiła na niego pułapkę w czerwcu 1979 roku. Mężczyznę zatrzymano na warszawskiej Sadybie. Agent Służby Bezpieczeństwa w mundurze milicjanta zatrzymał Chrósta do kontroli drogowej. Chwilę później pozostali funkcjonariusze SB zaciągnęli mężczyznę do nieoznakowanego radiowozu. Na nagraniu widać jak Chróstowi kneblowane są usta. W czasach PRL Leszek Chróst zajmował dyrektorskie stanowisko w Ministerstwie Przemysłu. Od lat 60. ubiegłego wieku był podwójnym agentem SB i CIA. USA zwerbowały go, gdy był na placówce w Tajlandii. Przez kilkanaście lat przekazywał amerykańskiej agencji informacje o Polsce. W 1979 r. został zdekonspirowany. W 1985 roku Chrósta wymieniono na Mariana Zacharskiego, najsłynniejszego szpiega PRL. Od tego czasu mieszka w Stanach Zjednoczonych. Słuch o szpiegu zaginął na długie lata. Dotarł do niego Tomasz Awłasiewicz, autor książki "Łowcy szpiegów. Polskie służby kontra CIA". Chróst opowiedział mu o metodach działania kontrwywiadu PRL i innych tajnych służb.

Zimowe Igrzyska w Korei to nie tylko złote medale, uściski na podium i kwiaty dla zwycięzców. Z dala od kamer, niektórzy olimpijczycy przechodzą dramaty spowodowane bolesnymi kontuzjami. To cena bycia sportowcem! A na krajowym podwórku, ciąg dalszy sporu o ustawę IPN. Marszałek senatu, Stanisław Karczewski, z rozbrajającą szczerością przyznał, że ustawa, którą tak promował, "nie będzie działać". Zapraszamy na "Obiegówkę" z Kubą Jankowskim.