układ słoneczny

W piątek (1 października) o godzinie 23:34 czasu zachodnioeuropejskiego sonda BepiColombo wykonała pierwszy z sześciu przelotów obok Merkurego. Statek kosmiczny wykorzystał grawitacje planety do spowolnienia swego lotu i wykonał niesamowite zdjęcia. BepiColombo dotarł na wysokość poniżej 200 kilometrów od powierzchni Merkurego. Europejska Agencja Kosmiczna stwierdziła, że wykonane zdjęcie przedstawia charakterystyczne, ospowate cechy półkuli północnej planety. Na nagraniu widać krater Lermontowa o szerokości 166 kilometrów. Misja europejsko-japońskiej sondy rozpoczęła się w 2018 roku. Jej celem jest lepsze zbadanie geologii i struktury planety. Potrzebnych jest jeszcze pięć przelotów, zanim BepiColombo zostanie wystarczająco spowolniony, aby uwolnić Mercury Planetary Orbiter ESA i Mercury Magnetopheric Orbiter JAXA. Te dwa obiekty mają zbadać procesy powierzchni najmniejszej planety w Układzie Słonecznym, a także jej sferę magnetyczną. Nazwa misji nosi imię włoskiego naukowca Giuseppe „Bepi” Colombo, któremu przypisuje się pomoc w opracowaniu manewru wspomagania grawitacyjnego, którego użył po raz pierwszy Mariner 10 NASA, gdy poleciał w stronę Merkurego w 1974 roku.

Jest tak ogromna, że początkowo mylono ją z planetą karłowatą. Kometa C/2014 UN271, inaczej kometa Bernardinelli-Bernstein, pędzi w kierunku Układu Słonecznego. To największy tego typu obiekt. Naukowcy uspokajają - nie ma powodów do obaw, bo kometa nie zagraża Ziemi. Zbliży się do Słońca maksymalnie do orbity Saturna. Swoją nazwę kometa zawdzięcza badaczom z Pensylwanii, którzy odkryli ją w 2014 r. Oszacowali wtedy, że może ona mieć nawet 200 km szerokości. Teraz eksperci z Uniwersytetu Pensylwanii opublikowali wyniki najnowszych badań. Ustalili, że średnica komety to 155 km. To oznacza, że jest aż dziesięciokrotnie większa od odkrytej w 1997 r. rekordzistki - tzw. Wielkiej Komety (Hale-Bopp). Mimo swoich rozmiarów obiekt nie będzie widoczny gołym okiem. Naukowcy wykorzystają do jej badań teleskopy. Mają nadzieję, że obiekt pomoże uzyskać więcej informacji o wczesnym Układzie Słonecznym i jego odległych zakątkach. Lodowe skały z odległych obrzeży układu planetarnego są często mało zmienione od czasu powstania, czyli ok. 4,5 mld lat temu. Kometa Bernardinelli-Bernstein najbliżej Słońca znajdzie się w 2031 r. Osiągnie wówczas odległość 10,97 jednostek astronomicznych. Dla porównania w przypadku orbity Saturna to 9,5 jednostki astronomicznej. Wyniki najnowszych badań przedstawiono w "The Astrophysical Journal Letters".

Japońscy naukowcy z Instytutu Nauk Niskotemperaturowych Uniwersytetu Hokkaido opublikowali raport ze swoich najnowszych badań. Według nich, Układ Słoneczny jest młodszy, niż dotychczas sądzono. Nie liczy on 4,6 mld lat, a ok. 4,55 mld lat. Swoją teorię oparli na badaniach pól magnetycznych zawartych w meteorytach, które znalazły się na Ziemi. Do ich analiz użyli nowoczesnej technologii. Polega ona na wykorzystaniu falowej natury elektronów do dalszego badania ich interferencyjnych wzorów w postaci hologramu, w celu wydobycia informacji ze struktury meteorytów. Prof. Yuki Kimura określił meteoryty jako "kapsuły czasu z pierwotnymi materiałami". Meteoryty składają się z pól magnetycznych cząstek, które istnieją jako zapis historyczny. Badając te pola magnetyczne, naukowcy mogli określić zdarzenia, które napotkały meteoryt oraz czas, kiedy miały one miejsce. Dzięki temu mogli dowiedzieć się wiele na temat nie tylko samego meteoru, gdy przebywał w kosmosie, ale również tego, co się działo wokół niego. Jednym z przeanalizowanych dotąd meteorów jest Tagish Lake, który spadł na Ziemię 18 stycznia 2000 roku na powierzchnię zamarzniętego Jeziora Tagish w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Badacze planują kolejne analizy z wykorzystaniem próbek z planetoidy Ryugu, której próbki pozyskała sonda Hayabusa 2. ta planetoida, która krąży wokół Słońca, zdaniem naukowców ujawni bardzo wiele na temat historii Układu Słonecznego oraz procesu jego tworzenia.

Kosmiczna sensacja. Astronomowie odkryli dysk wokół gigantycznej egzoplanety przypominającej Jowisza. Chodzi o planetę PDS 70c spoza Układu Słonecznego. Jest tak młoda, że wciąż tworzy się wokół niej dysk protoplanetarny, a z niego uformują się księżyce. To przełomowe odkrycie, bo pierwszy raz naukowcy mogą obserwować, jak powstają księżyce w młodych układach gwiezdnych. Ich obserwacja może dużo podpowiedzieć o historii tworzenia się samego satelity Ziemi. Za obserwacją narodzin księżyców otaczających egoplanetę stoją francuscy badacze z Uniwersytetu w Grenoble. Planeta, nazwana PDS 70c, znajduje się na orbicie wokół bardzo młodej, liczącej 5,4 miliona lat gwiazdy PDS 70. Odległość od Ziemi egzoplanety wynosi 370 lat świetlnych od Ziemi. W tym regionie wciąż formują się księżyce i nowe planety. Dookoła PDS 70c krąży taka ilość gruzu, pyłu i odłamków, że wystarczy do stworzenia do trzech księżyców wielkości Ziemi. Sama egzoplaneta jest dwa razy większa od Jowisza i potrzebuje 227 lat, aby zakończyć pojedynczą orbitę wokół swojej gwiazdy, nabywając w tym czasie dysk okołoplanetarny, w którym mogą powstawać właśnie kolejne księżyce. Odkrycia dokonano m.in. dzięki urządzeniom w obserwatorium ALMA w Chile. W trakcie analiz ujawniono, że tworzący się wokół planety dysk protoplanetarny ma średnicę ok. 150 mln km – to mniej więcej tyle, ile wynosi odległość Ziemi od Słońca. Do tej pory odkryto ponad 4 tys. egzoplanet. Wszystkie w dojrzałych systemach, w których dyski protoplanetarne zdążyły już zniknąć.

Niedługo po północy 6 lipca Ziemia znajdzie się najdalej od Słońca. Aphelium zdarza się każdego roku, bowiem orbita naszej planety nie jest okrągła, lecz eliptyczna. – Jest to trochę przeciwne naszym zmysłom, bo mamy teraz bardzo ciepło, mamy lato na półkuli północnej. Wydawałoby się, że ta odległość ma jakieś znaczenie. W rzeczywistości nie ma. Ta różnica jest na tyle mała, że zmiana ilości światła i ciepła ze Słońca jest bardzo mała – mówi dr Kamil Deresz z Centrum Nauki Kopernik.

To pierwsza taka mapa granic Układu Słonecznego. Udało się określić kształt przestrzeni międzygwiezdnej - heliosfery, czyli obszaru wokół Słońca i granicy oddziaływania wiatru słonecznego. Tworzy ona tzw. bąbel wyrzucanej przez Słońce materii w otaczającym ośrodku międzygwiazdowym. Heliosfera zawiera w sobie Słońce, wszystkie planety i większość małych ciał Układu Słonecznego. Jej trójwymiarową mapę stworzyli astronomowie z Los Alamos National Laboratory. Wykorzystano tu dane z satelity NASA Interstellar Boundary Explorer (IBEX) i obserwatorium, które mierzy cząstki wyrzucane z heliosfery. W ten sposób określono też heliopauzę, która jest krawędzią granicy heliosfery i ustalono jej kształt - jest podobny do komety lub bańki. W 2015 r. eksperci z University of Maryland sugerowali, że heliosfera ma kształt popularnego rogalika - croissanta. Do analizy i stworzenia trójwymiarowej mapy wykorzystano dane z pełnego cyklu słonecznego od 2009 do 2019 r. Na wysokich szerokościach geograficznych heliopauza rozciąga się do 150 do 175 jednostek astronomicznych. Jej kształt jest tam bardziej kulisty i zupełnie niezgodny z wcześniejszym modelem rogalika. Misja IBEX wciąż trwa i będzie kontynuowana co najmniej do 2025 r. Zespół ma nadzieję, że sonda dostarczy więcej danych, które pomogą doprecyzować kształt heliopauzy i heliosfery. Odkrycie ma pomóc lepiej zrozumieć środowisko Układu Słonecznego i jego interakcje z przestrzenią międzygwiezdną. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie The Astrophysical Journal Supplement Series.

Międzynarodowy zespół astronomów pod przewodnictwem dr Stevanusa Nugroho z Centrum Astrobiologii na Queen’s University Belfast, dokonali przełomowego odkrycia. Odnaleźli związki hydroksylowe (-OH) na innej planecie spoza Układu Słonecznego. Ta planeta to gazowy olbrzym o nazwie WASP-33b, który znajduje się w odległości 400 lat świetlnych od Ziemi. Dzięki nowoczesnemu teleskopowi Subaru, naukowcy dokonali analizy atmosfery gazowego olbrzyma. Odkrycie tam grupy hydroksylowej to ogromny krok w stronę poszukiwań planet spoza naszej galaktyki, an których może istnieć życie. Grupy hydroksylowe powstają na Ziemi w momencie interakcji tlenu z parą wodną. Są one częścią wielu związków chemicznych, które występują szeroko w naszej przyrodzie i tworzą znany nam świat życia.

Według nowych analiz Kevina Napiera z Uniwersytetu Michigan, tzw. Dziewiąta Planeta w Układzie Słonecznym może wcale nie istnieć. Jego zdaniem, nie ma żadnych dowodów na istnienie tego ciała niebieskiego, a wszystkie hipotezy o niej mówiące, opierają się o błędnie zinterpretowane dane. O Dziewiątej Planecie po raz pierwszy usłyszano w 2016, kiedy naukowcy wysnuli teorię, że za Neptunem znajduje się duże ciało niebieskie, które swoim polem grawitacyjnym zaburza okoliczne gazowe olbrzymy. Planeta Dziewiąta, zgodnie z ich obliczeniami , powinna mieć masę około pięć do dziesięciu razy większą od Ziemi, krążąc w odległości od 400 do 800 jednostek astronomicznych. Nigdy jednak nie udało się jej odnaleźć. Ekspert z Michigan twierdzi, że to dlatego, iż tak naprawdę ludzka technologia nie jest obecnie w stanie potwierdzić jej istnienia. Co prawda, nie wyklucza to całkowicie możliwości istnienia jeszcze jednej planety w Układzie Słonecznym, jednak nie zanosi się na to, żeby ludzkość odkryła tę tajemnicę w najbliższym latach.

Każdy dzisiaj wie, że Ziemia, Słońce i okoliczne planety powstały około 4,5 miliarda lat temu w wyniku zapadnięcia się gęstej chmury gazowej. Jednak przez wiele lat naukowcy sądzili, że sam proces nadania kształtu gwieździe i planetom musiał trwać co najmniej 2 miliony lat. Jednak kwestię tę chcieli rozstrzygnąć badacze z Lawrence Livermore National Laboratory w USA. Przyjrzeli się oni izotopom węgla z meteorytu, który uderzył w Meksyk w 1969 roku. Zawiera oni jedne z najstarszych ciał stałych znanych ludzkości. Analiza tych izotopów pozwoliła odkryć, że Układ Słoneczny powstał "błyskawicznie". Potrzebował na to jedynie 200 tysięcy lat. To mniej, niż czas istnienia ludzkości na Ziemi.

Naukowcy z amerykańskich stanów Arizona i Illinois dokonali niezwykłego odkrycia w kosmosie. Poza naszym Układem Słonecznym mogą istnieć planety, których rdzeń zbudowany jest z diamentów. Jest to możliwe, gdy spełniony będzie jeden warunek. We wnętrzu pobliskiej gwiazdy musi znajdować się więcej węgla niż tlenu. Nasze Słońce ma go więcej niż węgla, stąd w naszym Układzie Słonecznym takie planety nie występują. Naukowcy przeprowadzili eksperymenty, które pokazały jak próbki węglika krzemu na skutek reakcji z wodą i pod wpływem działania wysokiej temperatury i ciśnienia, zmienia się w diament i krzemionkę. Specjaliści są przekonani, gdzieś w kosmosie istnieją diamentowe planety.

Eksperci z Uniwersytetu w Teksasie twierdzą, że miliardy lat temu na Marsie padały ulewne deszcze. Badania nad marsjańskimi kraterami ujawniły, że 3,5 mld lat temu były pełne wody. Ciecz pochodziła z ulewnych deszczy, które miały tak wielką siłę, że tworzyła kaniony i kratery pełne wody. Naukowcy doszli do tych wniosków po szczegółowej analizie zdjęć satelitarnych powierzchni Marsa. Co ciekawe, badacze uważają, że niektóre burze mogły trwać nawet... tysiąc lat. Niestety, nie wiedzą oni co działo się z tą wodą przez następne miliony lat.

Astrofizycy z USA szukają przyczyny zniknięcia 40 proc. organizmów morskich około 359 milionów lat temu. Badania naukowców sugerują, iż mogło dojść wtedy do eksplozji gwiazdy spoza Układu Słonecznego. Prawdopodobny wybuch mógł mieć miejsce 65 lat świetlnych od Ziemi, a jego promieniowanie mogło wpłynąć na dramatyczny spadek poziomu ozonu na naszej planecie. Wszystko to zbiega się w czasie razem z wymieraniem w późnym dewonie. Jeśli doszłoby do takiego wybuchu, to na Ziemi znalazłyby się izotopy plutonu-244 i samaru-146 - mówi członek zespołu badawczego. Niestety do tej pory naukowcy nie spotkali tych izotopów na Ziemi, być może są nieodkryte w ziemi na granicy dewonu i karbonu.

Astronauta Chris Cassidy, podczas przebywania na ISS, wykonał zdjęcia huraganu Genevieve. Niesamowite fotografie przedstawiają oko burzy. Wiatr wiejący z prędkością ponad 185 km/h pustoszył wtedy meksykański półwysep Baja California. Amerykańscy naukowcy ostrzegają, że huragan może doprowadzić do gwałtownych powodzi i osuwisk błotnych, a fale, które wytworzy burza, mogą stanowić zagrożenie dla morskich ekosystemów.

Darmowa telewizja na wakacje. Sprawdź szczegóły na se.pl. Naukowcy z NASA zbadali cienką atmosferę Plutona i okazało się, że jest ona bardzo odporna. Przez lata uważano, że Pluton to tylko kawałek martwej skały dryfujący na obrzeżach Układu Słonecznego. Jednak podczas przelotu sondy New Horizons w 2015 roku odkryto, że planeta posiada cienką atmosferę. Eksperci byli tym faktem tak zaciekawieni, że przyjrzeli się Plutonowi za pomocą wielu teleskopów. Dzięki temu odkryto, że jego orbita ma bardziej "jajowaty" kształt niż ziemska, a podczas swojego obiegu wokół Słońca, przez 20 lat znajduje się bliżej gwiazdy niż Neptun.

Planeta karłowata Ceres posiada ogromny zbiornik słonej wody ukryty pod powierzchnią. Do takich wniosków doszli naukowcy z USA po analizie obrazów sondy Dawn, która badała krater uderzeniowy Occator. Już w 2015 r. w kraterze na Ceres zauważono jasne plamy, które powiązano z solanką. Skanowanie, obrazowanie i analiza grawitacyjna potwierdziły, że pod powierzchnią Ceres jest słona woda. Uwzględniają to wcześniejsze badania krateru, w ramach których wykryto m.in. sole chlorkowe (chlorek wapnia). Sól obniża temperaturę zamarzania wody - pod grubą warstwą lodu może więc znajdować się woda w stanie ciekłym. Ceres to planeta karłowata, krążąca wewnątrz pasa planetoid między orbitami Marsa i Jowisza. To największy obiekt w pasie planetoid o średnicy 950 km. Amerykanie zapowiadają dalsze badania tej planety.

Darmowa telewizja na wakacje. Sprawdź szczegóły na se.pl. Sonda NASA, Juno, zauważyła nowy rodzaj błyskawicy, który znajdował się ponad chmurami Jowisza. Eksperci sądzą, że nowe zjawisko może być powodowane przez unoszące się "kulki" amoniaku. Eksperci przez lata sądzili, że wyładowania atmosferyczne na Jowiszu powstają w taki sposób, jak na Ziemi. Jednak nowe odkrycie zaprzecza tej teorii. Sonda Juno uchwyciła bowiem błyskawicę, która pojawiła się zbyt wysoko jak na normalne, burzowe chmury. Eksperci sądzą więc, że gwałtowne burze na Jowiszu wyrzucają wysoko w atmosferę kryształki lodu, które następne są topione przez amoniak.

Nowe badania astrogeologów z Uniwersytetu z Maryland i Instytutu Geofizyki w Zurychu rzucają nowe światło na dotychczasowe teorie dotyczące struktur wulkanicznych Wenus. Znalezione przed naukowców "korony" pochodzą z obecnie aktywnych procesów geologicznych, a nie jak to wcześniej sądzono sprzed 500 milionów lat. Dogłębna analiza trójwymiarowych symulacji jasno wskazuje, że co najmniej 37 "koron" rozrzuconych po całej planecie była w ostatnim czasie aktywna. Jak potwierdza Amerykańsko-Szwajcarska grupa badaczy, wyniki jasno wskazują na dużą skalę aktywności geologicznej Wenus. Co więcej, dzięki obecnej analizie aktywnych struktur wulkanicznych, przyszłe misje kosmiczne na Wenus, będą miały już określone najbardziej aktywne geologicznie miejsca planety doskonałe do obserwacji.

Astronomowie z Niemiec dokonali niezwykłego odkrycia. Księżyc ma 4,425 mld lat, a nie 4,425, a ocean lawy istniał na nim 200 mln lat. Badacze z niemieckiego centrum kosmicznego w Berlinie stworzyli model komputerowy, który pokazał, że wiek Księżyca jest zbliżony do wieku jądra Ziemi. To rewolucyjne odkrycie, bowiem zanim nasz satelita uformował się do kształtu znanego dzisiaj, istniał na nim potężny ocean stopionej magmy o głębokości kilku tysięcy kilometrów. W toku badań okazało się, istniał on 10 razy dłużej, czyli przez 150-200 mln lat. Zespół badaczy odkrył także dramatyczną zmianę w składzie skał księżycowych wraz z postępem krzepnięcia magmy. To ważne odkrycie, ponieważ pozwala połączyć skład skał z ewolucją oceanu magmowego.

Eksperci z Harvardu sądzą, że tajemnicza dziewiąta planeta, może być czarną dziurą wielkości grejfruta. Astronomowie dawno zauważyli, że jakiś duży obiekt zniekształca orbitę Neptuna. Sądzono, że za planetą czai się tajemnicza, dziewiąta planeta Układu Słonecznego. Jednak naukowcy mają na ten temat inną teorię. Uważają, że dziewiąta planeta to tak naprawdę mała czarna dziura, posiadająca jednak ogromny ciężar. Jej siła oddziaływania miałaby być ogromna i zniekształcać orbity pobliskich planet. Eksperci chcą swoją teorię potwierdzić za pomocą nowego, ultranowoczesnego teleskopu, który budowany jest właśnie w Chile i ma być gotowy w 2022 roku.

Szesnaście lat świetlnych od Ziemi znajduje się gwiazda o nazwie AD Leonis. Japońscy astronomowie z Uniwersytetu w Kioto dzięki użyciu teleskopu Seimei znajdującemu się na wzgórzu nad miastem Okayama, odkryli dziwne rozbłyski wokół AD Leonis. Jeden z nich był bardzo mocny i jego analiza wykazała, że był większy od rozbłysku emitowanego przez słońce aż o 20 razy. Rzadko zdarza się jednak bardzo duży rozbłysk. Dla porównania, jeden z rozbłysków słońca spowodował kilka lat temu zaniki fal radiowych na Ziemi. Ich rezultatem są burze magnetyczne, które mogą wpłynąć na technologiczną infrastrukturę Ziemi. Jeżeli nastąpiłby rozbłysk słońca wielkości tego najsilniejszego z AD Leonis, wtedy zdaniem naukowców obwody elektryczne na Ziemi mogłyby ulec zniszczeniu i wyrządzić szkody na ok. 10 bln dolarów.

Nowe badania dowodzą, że pod zamarzniętą skorupą Plutona kryje się wielki ocean, który ma 4,5 mld lat. Dzisiaj Pluton kojarzy się jako kula zamarzniętego lodu, na samym końcu Układu Słonecznego. Eksperci z NASA porównali zdjęcia wykonane przez sondę New Horizons z modelami termicznymi planet. Odkryli, że w przeszłości Pluton musiał być bardzo gorącą kulą, a pod jego powierzchnią kryje się ocean. Ciepło musiało pochodzić od asteroid, które kiedyś uderzały w powierzchnię planety. Dodatkowo, naukowcy twierdzą, że woda na Plutonie mogła pojawić się bardzo szybko: już 30 tys. lat po utworzeniu się planety.Dla porównania, oceany na Ziemi pojawiły się po 700 mln lat.

Liczy ok. 4,6 miliarda lat. Znaleziono go na algierskiej pustyni w 1990 r. Teraz, dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii, odkryto w nim niezidentyfikowaną strukturę. Okazało się, że Acfer 094, pokryty jest czymś przypominającym gąbkę. Małe wgłębienia tworzą skamieniałe pozostałości po otworach, w których znajdowały się kryształy lodu. Wyszło na jaw, że meteoryt nie pochodzi z Układu Słonecznego. Okazało się, że był częścią planetozymalu (zalążka planety), który powstał w innym układzie w kosmosie. Rdzeń zalążka składał się z lodu, a część zewnętrzna z "puszystego" pyłu. Gdy planetozymal zbliżył się do Układu Słonecznego, lód w jego jądrze zaczął sublimować tworząc "gąbkę". Wtedy właśnie zmieniła się struktura powierzchni bryły. Doszło do eksplozji, a fragmenty Acfer 094 spadły na pustynię.

Na międzygwiezdnej komecie 2I/Borisov znajduje się woda - ogłosili amerykańscy naukowcy. Do takiego wniosku doprowadziły ich obserwacje potężnych wyrzutów tlenu. Obie rzeczy są ze sobą ściśle związane. Naukowcy ustalili nawet, że kometa uwalnia ponad 11 bilionów miliardów ton wody na sekundę. Na obiekcie wykryto też cyjanek. Stosunek uwalniania tego związku do wody zmienia się dość dynamicznie w porównaniu do obiektów pochodzących z Układu Słonecznego, ale różnica jest na tyle niewielka, że wszystko wskazuje na to, że mechanizm formowania się komet jest podobny w różnych układach gwiezdnych. Ze względu na ten ostatni wniosek, badania nad 2I/Borisov zyskują szczególne znaczenie. Kometę odkrył 30 sierpnia, w obserwatorium MARGO na Krymie, ukraiński astronom Giennadij Borysow. Od tamtego czasu obiekt jest pod stałą obserwacją. 2I/Borisov jest drugim ciałem międzygwiezdnym, a pierwszą kometą, odkrytym w Układzie Słonecznym po asteroidzie Oumuamua. Jądro komety Borysowa ma ok. kilometra. Pędzi z prędkością 150 tys. km/h i zbliża się do orbity Ziemi pod bardzo ostrym kątem. 2I/Borisov będzie najbliżej naszej planety 8 grudnia. Zbliży się na odległość 300 mln km.

Naukowcy NASA, w oparciu o dane sond Voyager, odkryli, że ciśnienie na krawędzi Układu Słonecznego jest wyższe niż sądzili. Analiza danych ujawniła, że faktyczne ciśnienie na krawędzi Układu Słonecznego 267 femtopascali. To ekstremalnie niska wartość, w porównaniu do ziemskiego ciśnienia. Mimo wszystko, badacze byli bardzo zaskoczeni, bo wynik okazał się wyższy, niż zakładali.

Naukowcy odkryli gazowego olbrzyma, który krąży tak blisko swojej gwiazdy, że rok trwa na nim 18 godzin. Planeta, którą nazwano NGTS-10b, znajduje się 1000 lat świetlnych od Układu Słonecznego.