zmiany klimatu

Jesienią Lapończycy, którzy hodują renifery m.in. w Szwecji, robią przegląd swoich stad. Nawet w rozległej Laponii zaczyna brakować ziemi. - Robi się tu ciasno, wkrótce nie będzie można hodować reniferów. Rośnie liczba przeciwników, dlatego hodowla reniferów jest dziś prawie niemożliwa – tłumaczy Malin Brännström, która wypasa zwierzęta. Państwo krok po kroku obniża górą granicę liczebności stada. Hodowcy muszą zabijać więcej zwierząt, niż by chcieli. Potrzeba coraz więcej ziemi dla ludzi, zwłaszcza na drogi dojazdowe i turbiny elektrowni wiatrowych. Dodatkowym problem dla społeczności Lapończyków są zmiany klimatu i coraz łagodniejsze zimy. Materiał Deutsche Welle. Chcesz się dowiedzieć więcej, zajrzyj na stronę Deutsche Welle.

Jezioro Tuz jest drugim co do wielkości jeziorem Turcji, atrakcją turystyczną i domem dla kilku gatunków ptaków. W tym roku akwen o powierzchni 1665 kilometrów kwadratowych całkowicie się cofnął. Eksperci twierdzą, że jezioro w środkowej Turcji jest ofiarą suszy wywołanej zmianami klimatycznymi. Do tego dochodzi wieloletnia niewłaściwa polityka rolna, która wyczerpała podziemne wody jeziora. Duża część dna jeziora wyschła i popękała. W kilku innych jeziorach w Turcji woda wyschła w podobny sposób lub zaobserwowano, że wody opadły do alarmującego poziomu, na co wpływ ma kombinacja opadów i niezrównoważonych praktyk nawadniania. Badanie oparte na zdjęciach satelitarnych przeprowadzonych przez Uniwersytet Ege w prowincji Izmir sugeruje, że poziom wód w jeziorze Tuz zaczął spadać od 2000 roku. W tym roku wody całkowicie ustąpiły z powodu rosnących temperatur, wzmożonego parowania i niewystarczających opadów.

W Arktyce pojawiła się ogromna dziura - alarmują naukowcy. To tak zwana połynia, czyli naturalny przerębel. Problem w tym, że to pierwsze takie pęknięcie na północ od Wyspy Ellesmere i jest naprawdę ogromne. Według ekspertów, pojawienie się dziury w tej części Arktyki to kolejny dowód na to, że najstarszy i najgrubszy lód Arktyki jest podatny na topnienie, a to bardzo niepokojące wydarzenie. - Wszystkie zjawiska, które teraz zachodzą, przyspieszają topnienie lodu obserwowane przez ostatnie lata. To nabrało tempa. Pojawia się coraz więcej wody ciepłej w oceanach, co zaburza cyrkulację oceaniczną, która ma wpływ na cyrkulację atmosfery. To jest jeden mechanizm sprzężenia zwrotnego między atmosferą a oceanami - tłumaczył w programie "Newsroom WP" prof. Mariusz Figurski, dyrektor Centrum Modelowania Meteorologicznego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Zdaniem eksperta, konsekwencje tego procesu będą katastrofalne dla Polski. - Jeżeli chodzi o Gdańsk i Hel, to wystarczy tu niedużo. Kilkanaście, może kilkadziesiąt centymetrów podniesienia się światowego poziomu mórz i oceanów spowoduje, że Hel stanie się wyspą, a Gdańsk, przynajmniej w tej części starego miasta, zostanie pokryty wodą - prognozował profesor. Jak dodał, kiedyś uważaliśmy, że ocieplenie klimatu zachodzi w skali czasu geologicznego, czyli przez miliony lat. - Ten czas bardzo nam się skrócił. Jeżeli nie zaczniemy reagować, przekonywać - szczególnie polityków - żeby podjęli działania, które wynikają z rzetelnych badań naukowych, które wskazują właśnie na takie zjawiska, to po prostu tak się to wszystko skończy. To nie będzie dobre dla Polski. Ktoś powiedział, że jeżeli będzie cieplej, to będziemy mieli Morze Śródziemne nad Bałtykiem. Z jednej strony możemy się tak śmiać, a z drugiej musimy zwrócić uwagę, że w Polsce zaczyna brakować wody. To też efekt postępujących zmian klimatu - ostrzegł Figurski.

To obecnie jedyna szansa na obronę Wenecji przed zatopieniem. Włosi testują swój wielki projekt MOSE (Modulo Sperimentale Elettromeccanico) – system, który składa się z ruchomych barier podwodnych, które automatycznie mają izolować Lagunę Wenecką od Morza Adriatyckiego w trakcie przypływów. Wraz ze wzmocnieniem wybrzeża i podniesieniem nadbrzeży – MOSE ma chronić Wenecję przed pływami do wysokości nawet 3 m. - Wenecja żyje dzięki rzemiosłu i turystyce. Jeśli tego nie ma, Wenecja umiera. Ponosimy wielką odpowiedzialność, próbując ją ratować. Bardzo cierpimy - mówi Annapaola Lavena, właścicielka lokalnej kawiarni. Wenecja wciąż zmaga się ze skutkami podtopień, które w ostatnich latach nasilają się. Największy z przypływów, w listopadzie 2019 r., zalał Wenecję blisko dwoma metrami wody. Towarzyszył mu silny wiatr, przez który m.in. odpadały ołowiane płytki z zabytkowej Bazyliki św. Marka. Naukowcy twierdzą, że to ostrzeżenie o zachodzących zmianach klimatycznych. Unikatowe położenie Wenecji, na palach wśród kanałów, uczyniło ją szczególnie podatną na zmiany klimatyczne. Tylko w sierpniu 2021 r. Bazylika św. Marka była zalewana pięciokrotnie. Podnoszący się poziom morza zwiększa częstotliwość pływów, a te doprowadzają do regularnego podtapiania 1600-letniego miasta na lagunie. To dlatego część Włochów pokłada nadzieje w systemie MOSE, który oficjalnie jest w fazie testów. Projekt budzi ogromne kontrowersje i ma wielu przeciwników. Obecnie zapory są uruchamiane, gdy zbliża się powódź z wodą o wysokości ponad 1,3 m. Od października 2020 r. zapory były podnoszone 20 razy. Do 2023 r. zapowiedziano oficjalne zatwierdzenie kosztującego ok. 6 mld euro systemu. Będzie on uruchamiał się w przypadku powodzi o wysokości 1,1 m. W przeciwnym razie 12 proc. miasta zabytkowego miasta znajdzie się pod wodą.

Podtopienia, gwałtowny wzrost temperatur, pożary i smog – tak wygląda przyszłość warszawskich ulic, wykreowana przez sztuczną inteligencję. Podobnie sytuacja wygląda w innych regionach Polski. "This Climate Does Not Exist" ("Ten klimat nie istnieje") – to projekt pozwalający zobaczyć każdemu z nas wpływ obecnego kryzysu klimatycznego na nasze środowisko w przyszłości. Dzięki dedykowanej stronie (thisclimatedoesnotexist.com) można sprawdzić, jak za kilkanaście lat będzie wyglądało dowolne miejsce na Ziemi, a nawet nasza ulica. Projekt ma edukować i podkreślać konsekwencje zmian klimatycznych, nawet jeśli teraz nie są one widoczne bezpośrednio za oknem. System przekształca rzeczywisty obraz zdjęć na podstawie lokalne prognozy klimatyczne i możliwe zagrożenia. To najczęściej podtopienia na ulicach, pożary lub zanieczyszczone powietrze. Za projektem stoi grupa kanadyjskich informatyków. Prace nad systemem rozpoczęto w 2019 r., a stronę uruchomiono w 2021 r. Młodzi badacze wierzą, że wykorzystanie sztucznej inteligencji do tworzenia takich spersonalizowanych grafik, będzie miało szczególną moc w zwiększaniu świadomości ważnego problemu wśród młodych ludzi.

Laureatami tegorocznej Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki zostali trzej naukowcy. To Amerykanin japońskiego pochodzenia Syukuro Manabe, Włoch Giorgio Parisi i Klaus Hasselmann z Niemiec. Nagrodzeni zostali docenieni za "przełomowy wkład w nasze rozumienie złożonych układów fizycznych". Niemiec i Amerykanin otrzymali nagrodę za "fizyczne modelowanie klimatu Ziemi", które daje możliwość "wiarygodnego przewidywania globalnego ocieplenia". – Tegoroczna Nagroda Nobla z fizyki jest nagrodą za to, że potrafimy w sposób absolutnie przekonujący pokazać, że to człowiek stoi za obecną zmianą klimatu, a po drugie wykonać te symulacje, które mówią, co się może stać, jeśli wpompujemy konkretną ilość gazów cieplarnianych do atmosfery – tłumaczył w programie WP Newsroom prof. Szymon Malinowski, dyrektor Instytutu Geofizyki Uniwersytetu Warszawskiego. - Ta nagroda jest uhonorowaniem wiedzy fizycznej, która stoi za tym, co jest też w najnowszych raporcie IPCC o klimacie na Ziemi – dodał.

Śmiertelność w Warszawie po 2040 r. związku ze zmianami klimatu wzrośnie o 225 proc. w stosunku do sytuacji obecnej. Takie dramatyczne prognozy przedstawił zespół doradczy naukowców ds. kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN. Eksperci nie mają złudzeń – zmiany klimatu w nieprzystosowanych do tego miastach i coraz bardziej ekstremalne zjawiska pogodowe - będą skutkowały większą śmiertelnością. Według prognoz ONZ, w 2050 r. 68 proc. ludności świata będzie mieszkać w miastach. – Te prognozy to właśnie skutki m.in. fal upałów i tego, że społeczeństwo się starzeje. Jesteśmy coraz bardziej na to narażeni – tłumaczył w programie WP Newsroom prof. Szymon Malinowski, dyrektor Instytutu Geofizyki Uniwersytetu Warszawskiego. - Nasze organizmy działają jak maszyny cieplne, chłodnica, która jest niezbędną częścią takiej maszyny, może działać wyłącznie w określonych warunkach. Jeśli warunki fizyczne zmienią się, chłodnica przestaje działać, a silnik się zaciera. To jest prosta fizyka, tutaj nie ma żadnych spekulacji – dodał ekspert.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przekazało kolejne ostrzeżenie przed ulewnymi deszczami i burzami. Jak podkreślił w programie "Newsroom WP" profesor Bogdan Chojnicki z Uniwersytetu Przyrodniczego, to konsekwencja zmian klimatu. - Nasze zjawiska ekstremalne, choć nie tak ekstremalne, jak huragan, potrafią dokonać masę zniszczeń. Musimy się uczyć przed nimi bronić, a przede wszystkim o nich informować - mówił. Według eksperta zmiany klimatu to nauka dla ludzi, konieczność adaptacji do nowych warunków. - Potrzebny jest bardzo poważny wysiłek ludzi w kierunku adaptacji i zatrzymania zmian klimatu. Może być gorzej - ostrzegał profesor Chojnicki.

XVII w. jest apogeum tzw. małej epoki lodowcowej. To wiek wojen, epidemii i głodu w Europie. Szczególnie odczuli to Polacy. Materiał powstał na podstawie tekstu opublikowanego na łamach portalu WielkaHistoria.pl. Historycy mówią o potopie przed potopem – masowy głód spowodowały ulewy, słabe zbiory i niska produkcja żywności. Przed najazdem Szwedów każdy rok nie pozwalał na rezerwy – Polskę trawiły ulewy i mróz, a także plaga myszy i szarańczy. Głód i wojny zabiły miliony ludzi. Chcesz się dowiedzieć więcej przeczytaj artykuł: Ludzie puchli z głodu i zjadali trupy, miliony umarły. Do tego doprowadziły w Polsce zmiany klimatu.

Świat zmaga się z kryzysem klimatyczny, jak z nim walczyć? - Jesteśmy bardzo mocno włączeni w sprawiedliwą transformację, współpracujemy z kilkudziesięcioma gminami górniczymi w Polsce, ale ta współpraca obejmuje również samorządy innych krajów, które też odchodzą od węgla. Stworzenie nowych miejsc pracy to nie jest łatwy proces, nie da się tego zrobić w jeden dzień. Wymaga to wsparcia osłonowego dla pracowników górnictwa - powiedział w programie "Newsroom" Mirosław Proppe, prezes fundacji WWF Polska. - Być może będzie potrzebne dofinansowanie, pewien dochód gwarantowany. Lepiej wyrównać pensje górników, którzy będą szli do pracy w innych firmach, niż dopłacać do nierentownej firmy. Dopłacanie do takiej w nieskończoność będzie drenowało kieszenie podatników - dodał.

Dramat na kolumbijskiej ziemi. Niegdyś tworzyło ją 25 mld metrów sześciennych wody, dziś zostało jej nieco ponad jedna tysięczna tamtej wartości. Laguna Suesca wysycha w zastraszającym tempie. Stan akwenu monitorowany jest od ponad 10 lat. Z roku na rok jest gorzej. Jak podkreśla urzędnik miasta Suesca, Edgar Arturo Muñoz laguna uzależniona jest od opadów deszczu i nie ma żadnych dopływów takich jak rzeki, które mogłyby ją zasilić. Do tego dochodzą postępujące zmiany klimatu, które wzmagają susze oraz ludzka nieodpowiedzialność w postaci nadmiernej wycinki drzew i wykorzystywania wody z laguny w rolnictwie.

Czy istnieje coś takiego jak globalne ocieplenie? - Na pewno zmiany klimatu jakieś są, pytanie co je powoduje. Czy powoduje je człowiek, czy to zmiany naturalne. W tej kwestii jest wiele dyskusji - powiedział w programie "Newsroom" wiceminister aktywów państwowych Janusz Kowalski. - Nie jestem specjalistą od tej materii, co nie przysłania nam kwestii, że chcemy mieć czystsze powietrze, chcemy likwidować kopciuchy, chcemy, by transport w miastach był jak najbardziej zbiorowy. Pamiętajmy też o zdrowym rozsądku, bo polityka energetyczna najbardziej uderzy w wyborców Prawa i Sprawiedliwości. Jeżeli prawica chce przegrać wybory, to będzie realizowała scenariusz polityki mainstreamu Unii Europejskiej - dodał

Grenlandia skrywa pod lodem wiele tajemnic. Jedną z nich odkryli naukowcy z Uniwersytetu Columbia, analizując zdjęcia lotnicze NASA w ramach misji Iceberg. Jest to misja badawcza, której celem jest pozyskanie informacji na temat pokrywy lodowej między innymi Antarktydy, Arktyki i Grenlandii. Badacze odkryli ogromny starożytny zbiornik wodny o powierzchni około 7100 kilometrów kwadratowych. I choć naukowcy nie wiedzą, kiedy jezioro powstało, to jest to niezwykłe odkrycie ze względu na to, co jest na dnie jeziora. Jezioro długo było wyschnięte, a teraz pełne jest luźnej skały o grubości 1,2 km. Główny autor badań i geofizyk lodowcowy Guy Paxman z Uniwersytetu Columbia twierdzi, że odkrycie może być ważnym zbiorem informacji o zmianach klimatu ukrytym głęboko pod lodowcem Grenlandii. Gdyby badaczom udało się przebadać osady skalne z dna jeziora, to mogliby zrozumieć zachowanie pokrywy lodowej w przeszłości. Dzięki temu mogliby uzyskać istotne wskazówki do analizy przyszłych zmian klimatu na świecie.

Rząd pracuje nad podatkiem od deszczu, samorządy będą musiały zapłacić za wybrukowane skwery i rynki. - Rozmawiamy o dialogu, współpracy, dyskusji. To przepis prawa, który jest jeszcze przygotowywany, zwłaszcza w 30-lecie samorządu warto konsultować pewne rozwiązania prawne. Projekt zrobi z gminy inkasenta, czyli zbierającego podatek. Nie tylko od samorządu, ale też od obywateli. Obawiam się, że przy kolejnych wyborach znowu z samorządu zrobi się tego co zabiera, a z rządu tylko tego, co daje - powiedziała w programie specjalnym WP "Newsroom" Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. - Trzeba to policzyć. Ale jaki jest cel tego podatku? Na pewno wspólnie powinniśmy wziąć odpowiedzialność za zmianę klimatu, to jest absolutna racja. Temu, jak rozumiem, miało służyć powołane przez rząd przedsiębiorstwo Wody Polskie, które już pobiera opłatę. Ja bym się chciała spytać, na co idą te pieniądze? - dodała.

54,4 st. C - to nowa rekordowa temperatura powietrza odnotowana na pustyni Mojave w Kalifornii. System obserwacyjny US National Weather Service w Furnace Creek zgłosił rekord o 15:41 czasu lokalnego. Kalifornia i pobliskie stany od tygodnia zmagają się z falą potężnych upałów. Wstrzymywane są dostawy prądu. Wysokie temperatury spowodowały już co najmniej 15 pożarów w regionie. Naukowcy nie mają złudzeń - to efekt globalnego ocieplenia i drastycznych zmian klimatu. Jako wcześniejsze przykłady podają pożary lasów Amazonii w 2019 r. czy gigantyczne pożary dużej części Australii z przełomu 2020 r.

Przybywa kąpielisk zamykanych przez sinice. - Jest to związane z pewnymi zmianami klimatycznymi, rośnie temperatura wody. Sinice też nie pojawiają się w brudnych wodach, co również jest wyznacznikiem tego, że wody są w dobrej kondycji. Zakwity sinic będą nam najpewniej towarzyszyły co roku, ze względu właśnie na podwyższoną temperaturę - powiedział w programie "Money. To się liczy" Marek Gróbarczyk, minister gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej. - Musimy tolerować to, co przynosi środowisko naturalne. Walka z sinicami jest niemożliwa, bo trzeba by stosować substancje oparte na rtęci czy miedzi, więc jest to absolutnie niemożliwe - dodał.

Zmiany klimatu na świecie, odczuwamy także w Polsce. Jeżdżenie na sankach i lepienie bałwana stało się rzadkością w niektórych regionach. Padający śnieg coraz częściej zastępuje deszcz, a zima ma coraz więcej wspólnego z jesienią czy wiosną. Analiza badań z około 50 stacji gromadzonych przez 50 lat potwierdza ocieplenie klimatu w naszym kraju. Zobacz film.

- Można oczekiwać, że zmiany klimatyczne, które postępują szybciej, niż nam się wcześniej wydawało, będą zmieniały strukturę produkcji rolnej w Polsce. Są prognozy Komisji Europejskiej, które wskazują, że Polska może stać się jednym z największych beneficjentów zmian klimatu. Warunki dla rolnictwa poprawią się ze względu na dłuższy okres wegetacji i wyższe temperatury. Musimy jednak poprawić retencję wód - mówił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole.

Pustynia Negew to jedno z najbardziej niegościnnych miejsc na Ziemi. Naukowcy odkryli jednak, że pod jej powierzchnią znajduje się jezioro, które przez setki tysięcy lat leżało nietknięte. Teraz eksperci postanowili sprawdzić, jakie jest pochodzenie wody. W tym celu zespół z Uniwersytetu Ben-Guriona wydrążył ponad 20 studni, z których pobrano próbki. Wyodrębniono z nich krypton (gaz) i deuter (izotop wodoru). Dzięki ich analizie okazało się, że woda zaczęła się w tym miejscu gromadzić nawet 360 tys. lat temu. Odkrycie oznacza, że na tym terenie przez tysiąclecia doszło do dramatycznych zmian w krajobrazie. Poza tym badania wykazały, że woda pod Negew nie jest tą samą, która kryje się pod Saharą. Zebrana wiedza może pomóc naukowcom w rozumieniu obecnych zmian w klimacie i przewidywaniu następnych.

Od 2000 lat naukowcy nie odnotowali takiej prędkości i zasięgu zjawisk związanych z globalnym ociepleniem, jak ma to miejsce w ciągu ostatnich 100 lat. Według naukowców, nawet mała epoka lodowcowa, trwająca od XIV do XIX w., nie dorównuje skali obecnych zmian. W historii naszej planety wielokrotnie dochodziło do ociepleń i ochłodzeń. Jednak żadne z dotychczasowych zjawisk nie objęło swoim zasięgiem więcej niż połowy globu jednocześnie. Potwierdziły to najnowsze badania. Eksperci dokonali 700 rejestrów zmian temperatury w ciągu 2 tys. lat. W tym celu przebadano m.in. pierścienie długowiecznych drzew, rafy koralowe czy osady z jezior. Wyniki badań mają ostatecznie obalić teorie sceptyków klimatycznych, którzy sądzą, że globalne ocieplenie jest częścią naturalnie zachodzących zmian.

Podczas konferencji podsumowującej projekt Ministerstwa Środowiska, prezydent Andrzej Duda powiedział coś, co wprawiło całą Polskę w zdziwienie. Wyjawił, że nie wie, na ile człowiek przyczynia się do zmian klimatu. Wychodzi na to, że raport klimatologów i szczyt klimatyczny w Katowicach to za mało, by przekonać Andrzeja Dudę do czegoś, co dla większości ludzi jest oczywistością.

Sławomir Neumann odniósł się do słów prezydenta, który powiedział, że nie wie, na ile człowiek przyczynia się do zmian klimatu. - To nie jest najmądrzejsza wypowiedź. Zgadzam się z opinią, że on cały czas się uczy. Kiedyś o tym wspominał. Będzie się uczył jeszcze przed długi czas - wyznał. Poseł PO przyznał, że to nie pierwszy taki wyskok Andrzeja Dudy. - Mówił też o żarówkach, które nie mogą być zwykłe tylko energooszczędne. Prezydent ma wiele takich wystąpień, które są kompromitujące - podsumował.

Sól kuchenna może ocalić Ziemię przed globalnym ociepleniem - tak przynajmniej twierdzi dr Robert Nelson z Planetary Science Institute w USA. Według naukowca rozpylenie jej w atmosferze będzie skutecznie odbijać promienie słoneczne, a jednocześnie nie będzie negatywnie wpływać na zdrowie ludzi. Wcześniejsze podobne pomysły mówiły bowiem o tlenku glinu i dwutlenku siarki, ale te niszczą płuca i powodują kwaśne deszcze. Istnieją jednak krytycy pomysłu Nelsona. Naukowcy zwracają uwagę na chlor zawarty w soli. Skutkiem jej rozpylenia może być zniszczenie warstwy ozonowej. Doktor z Planetary Science Institute jednak się nie poddaje. Ma nadzieję na przeprowadzenie testów w warstwie troposfery.

Nadciąga typowo jesienna pogoda. Front niżowy, który zmierza do nas z Europy Północnej przyniesie nam opady deszczu i chłodne powiewy wiatru. Pora wyciągnąć nie tylko parasole, ale i grubsze płaszcze. Zimne będą już nie tylko poranki, ale i w ciągu dnia temperatury mogą nie przekraczać 10 stopni.

- W 1988 roku, kiedy byłam tam po raz pierwszy, do lodowca miałam zaledwie trzy kroki. W roku 2000 trzeba było przejść 118 kroków. Dzisiaj - prawie 400 - o topnieniu lodowca u stóp najwyższej góry Europy opowiada dziennikarka Bloomberga Helene Fouquet. Po 27 latach wraca w miejsce, w którym w 1988 roku sfotografowała ją matka. - Jak widać, zaszła tu ogromna zmiana - mówi, pokazując zdjęcie. Zaznacza, że dziś większość przybywających tu turystów przyjeżdża oglądać nie lodowiec, ale skutki zmian klimatycznych.