nauka (strona 5 z 30)

Nowe zdjęcia mumii Tutanchamona

Po 9 latach prac konserwatorskich w krypcie egipskiego faraona, jego mumia znalazła się tam, gdzie została pochowana. Dziś faraon spoczywa jednak w szczelnym szklanym sarkofagu. Na opublikowanych zdjęciach widać z bliska twarz pochowanego 3000 lat temu władcy. Można też z bliska przyjrzeć się stopom faraona. Tutanchamon, syn Echnatona, zasiadł na egipskim tronie, gdy miał zaledwie 10 lat. Zmarł 8 lat później, z nieznanych przyczyn. Grobowiec Tutanchamona odkrył w 1922 archeolog Howard Carter.

XIII-wieczne manuskrypty. Przypadkiem znaleźli zapiski legendy arturiańskiej

Siedem fragmentów rękopisu z okresu średniowiecza odkryto w archiwum biblioteki w Bristolu. Tekst na pergaminie odnaleziono w serii XVI-wiecznych książek głęboko schowanych w archiwum 700-letni manuskrypt opowiada o legendzie zamku Camelot, królu Arturze i jego doradcy Merlinie. Eksperci teraz zajmą się rozszyfrowaniem uszkodzonych fragmentów zachowanego tekstu. Uważa się, że zapiski pochodzą ze starofrancuskiego Cyklu Wulgaty. Narracja części fragmentów jest inna niż w znanej wersji angielskiej.
Relacje uczestników bitwy o Leros
2:30

Relacje uczestników bitwy o Leros

Brak snu, nerwica i skrajne wycieńczenie - to tylko niektóre z uczuć, jakich doświadczali żołnierze podczas jednej z kluczowych bitew II wojny światowej. Kilku aliantów uczestniczących w bitwie o małą grecką wyspę Leros, postanowiło opowiedzieć swoją przerażającą historię. Wywiady z żołnierzami stacjonującymi na miejscu spisała historyk Julie Peakman. Trafiły one do jej najnowszej książki. Dzięki tym relacjom, można lepiej zrozumieć piętno wojny i przerażające doświadczenia, których doświadczyli walczący z nazistami alianci w 1943 roku.

Nowy gatunek grzyba odkryty w katedrze

Katedra w Coimbrze jest jedyną romańską katedrą w Portugalii, która przetrwała w nietkniętym stanie od czasów rekonkwisty. Zdaniem badaczy, jest atakowana przez dziwny nigdy wcześniej niespotkany gatunek grzyba. Buduje podobne do gałęzi struktury, tworząc szczeliny i pęknięcia. Wytwarza także żrące substancje chemiczne, które "jedzą" kamień. Naukowcy najpierw zeskrobali próbki w kaplicy, a potem przeprowadzili obszerną analizę - w tym DNA. To zupełnie nowy gatunek grzyba. Do katedry przybył prawdopodobnie wraz z wapieniem wykorzystanym jako budulec katedry. Grzyby te są więc uważane jako endemiczne dla kamieniołomów na Półwyspie Iberyjskim.

Śmierć Aleksandra Wielkiego

Naukowcy twierdzą, że mają rozwiązanie tajemnicy śmierci Aleksandra Wielkiego. Wcześniejsze teorie głosiły, że zmarł z powodu infekcji, alkoholizmu lub nawet został zamordowany. Teraz badacze są niemal pewni, że przyczyną był zespół Guilliaina-Barrego, choroba neurologiczną, która objawia się osłabieniem mięśni oraz paraliżem. Eksperci twierdzą, że król Macedonii po stwierdzeniu jego śmierci wcale nie był martwy, a jedynie sparaliżowany. Miał umrzeć dopiero tydzień później. Zdaniem badaczy, jego śmierć może być najbardziej znanym przykładem fałszywej diagnozy przyczyn śmierci jaka została kiedykolwiek zarejestrowana.

Znaleziono trumnę słynnego podróżnika

Archeolodzy znaleźli szczątki kapitana Matthew Flindersa, brytyjskiego podróżnika, jednego z najbardziej zadłużonych odkrywców przełomu XVIII i XIX wieku. Na pokładzie okrętu The Investigator jako pierwszy opłynął, a potem nazwał Australię. Wielu uważało, że miejsce pochówku Flindersa w 1814 roku zostało na zawsze utracone po usunięciu jego nagrobka. Szczątki kapitana znaleziono przypadkiem podczas budowy dworca w Londynie. Na tym terenie w XIX wieku znajdował się cmentarz, gdzie pochowano podróżnika. Trumnę odkryto wraz z 40 tysiącami innych szczątków ludzkich.
Dzieci Ilony Wrońskiej nie chodzą do szkoły. Aktorka zdradza, jak to na nich wpłynęło
6:03

Dzieci Ilony Wrońskiej nie chodzą do szkoły. Aktorka zdradza, jak to na nich wpłynęło

Aktorka Ilona Wrońska przestała posyłać dzieci do szkoły. W drugiej części rozmowy z Klaudią Stabach gwiazda zdradza, jak decyzja wpłynęła na jej córkę i syna. Mówi też, co według niej jest największą bolączką polskiego systemu edukacji.
Klaudia Stabach Klaudia Stabach
Ilona Wrońska przestała posyłać dzieci do szkoły. Uczy je sama w domu
7:16

Ilona Wrońska przestała posyłać dzieci do szkoły. Uczy je sama w domu

Aktorka Ilona Wrońska zrezygnowała z wysyłania dzieci na lekcje do szkoły i postanowiła razem z mężem, Leszkiem Lichotą, wziąć odpowiedzialność za ich nauczanie. Wrońska w pierwszej części rozmowy z Klaudią Stabach opowiada, na czym polega edukacja domowa oraz jak ona odnajduje się w roli nauczyciela.
Klaudia Stabach Klaudia Stabach

Ogórki morskie. Jak one pływają?

Strzykwy, zwane tez ogórkami morskimi, wykształciły ciekawy sposób na efektywne poruszanie po oceanie. Choć do tej pory naukowcy uważali je za mało mobilne stworzenia, okazuje się, że potrafią napełniać swoje ciała wodą i używać prądów morskich do podróżowania na długie dystanse. Woda zmniejsza ich gęstość, co sprawia że mogą dryfować z prądem, zamiast pełzać po morskim dnie. Strzykwy zasysają wodę każdym otworem swojego ciała, zarówno gębą jak i odbytem. Robią to, gdy warunki wokół przestają być sprzyjające. Uciekają przez niskim zasoleniem i wzrostem poziomu osadów. Obserwacje wskazują, że mogą przemieszczać się nawet o 90 km dziennie.
Wędrująca czarna dziura
1:03

Wędrująca czarna dziura

Jest wielkości Jowisza i wędruje Drogą Mleczną. Czarne dziury są trudne do zlokalizowania, jednak Japończycy mają dowody na istnienie nowego obiektu średniej wielkości. Jego odległość od centrum Drogi Mlecznej to ok. 26 tysięcy lat świetlnych. Astronomowie zauważyli dwie poruszające się spiralnie chmury gazu. Po tej obserwacji są niemal pewni, że w ich centrum musi znajdować się czarna dziura, której masa może być 30 tysięcy razy większa od masy Słońca. Odkrycie jest szczególnie ważne, ponieważ oznacza, że naukowcy natknęli się na czarną dziurę o średniej masie. Do tej pory obiekty pośrednie były niezwykle trudne do zlokalizowania.

Unikatowa łaźnia parowa. Odkrycie polskich archeologów

Badacze z Uniwersytetu Jagiellońskiego odkryli w Gwatemali mającą 2,5 tys. lat łaźnię parową Majów. Składa się ona z wykutego w skale tunelu, który prowadzi do prostokątnego pomieszczenia. Znajdują się w nim wykute w skale ławy oraz palenisko. Łaźnia była użytkowana w latach 700 – 300 p.n.e. Wtedy na palenisku zapewne znajdowały się kamienie, które polewano obficie wodą. Tak powstawała tam para. W kanałach odprowadzających nadmiar wody archeolodzy znaleźli fragmenty naczyń i obsydianowych narzędzi. Łaźnia mogła służyć lokalnej elicie nie tylko do kąpieli, ale również do odprawiania rytuałów religijnych. To najlepiej zachowany i najbardziej kompletny tego typu obiekt, jaki odkryto do tej pory.

Badacze pokazali, jak będzie wyglądało Słońce, gdy umrze

Za 10 miliardów lat Słońce zmieni się w "kryształową kulę". Śmierć naszej gwiazdy przebiegnie spektakularnie. Naukowcy znaleźli pierwszy bezpośredni dowód na to, że stare gwiazdy zmieniają się w kamienie, gdy zabraknie paliwa jądrowego. Skierowali teleskop kosmiczny Gaja na 15 tys. białych karłów w odległości około 300 lat świetlnych od Ziemi. Znaleźli dużą liczbę gwiazd, które po ochłodzeniu najpewniej obrócą się w kamień.

Niezwykłe zdjęcie zaćmienia i erupcji na jednym z księżyców Jowisza

Sonda Juno sfotografowała Io - trzeci co do wielkości księżyc Jowisza. Kamery na Juno zarejestrowały oświetlony w połowie księżyc Io, przysłonięty cieniem Jowisza. Io jest ciałem o najjaśniejszej aktywności wulkanicznej w Układzie Słonecznym. Badaczom udało się zobaczyć aktywną erupcję na powierzchni Io Widać smugę pyłu wyrzucanego w przestrzeń kosmiczną przez wulkan. Okazało się, że Io uwalnia duże ilości plazmy w kosmos – z prędkością nawet jednej tony na sekundę.
Bezcenny polski skarb. Minęło 30 lat od jego odnalezienia
1:43

Bezcenny polski skarb. Minęło 30 lat od jego odnalezienia

W 2018 roku minęło 30 lat od odnalezienia "skarbu średzkiego" - jednego z najcenniejszych znalezisk archeologicznych XX wieku w Europie. Ukryto go w połowie XIV wieku, gdy na terenie Śląska panowała epidemia dżumy. Badacze sądzą, że był własnością bogatego bankiera żydowskiego, u którego król czeski i cesarz rzymski Karol IV Luksemburski zastawił dużą część swoich kosztowności. Na skrytkę średniowiecznego bankiera natrafiono dopiero w 1985 roku przy ul. Daszyńskiego 14 w Środzie Śląskiej podczas kopania fundamentów pod centralę telefoniczną. Robotnicy znaleźli dzban wypełniony tysiącami srebrnych monet. Trzy lata później, podczas rozbiórki kamienicy pod tym samym adresem w piwnicach, znaleziono znaczną ilość monet i biżuterii.

Tajemnica rondla koło Raciborza

Kilka lat temu badacze podczas analizy zdjęć satelitarnych odkryli niezwykłą konstrukcję w Pietrowicach Wielkich, pochodzącą z epoki brązu. Zbudowano ją najprawdopodobniej około 4000-3700 lat temu. Zdaniem ekspertów, znalezione tu fragmenty naczyń z epoki neolitu sugerują, że konstrukcja może być o wiele starsza. Budowla składa się z dwóch fos. Zewnętrzna mierzy 180 metrów średnicy, a wewnętrzna około 120 metrów. To jeden z największych obiektów tego rodzaju w Europie.
"Brakujący" kosmos. Naukowcy mają nowe rozwiązanie
1:06

"Brakujący" kosmos. Naukowcy mają nowe rozwiązanie

Dlaczego galaktyki nie rozpadają się, tylko trzymają razem? Dlaczego Wszechświat rośnie dziś znacznie szybciej, niż kiedyś? Odpowiedź na te pytania zdaje się dostarczać nam dr Jamie Farnes z Uniwersytetu Oxfordzkiego. Pojawił się intrygujący pomysł jego autorstwa, który łączy tzw. ciemną materię z ciemną energią w zjawisko zwane płynem o ujemnej masie. Ta niezwykła koncepcja może tłumaczyć skąd bierze się 95 proc. całej energii w kosmosie.

"Szkielet jednorożca". Dziwny eksponat w niemieckim muzeum

W Muzeum Historii Naturalnej w Magdeburgu można zobaczyć taki oto szkielet jednorożca. Oczywiście nie jest to mityczne stworzenie, a kości należą do wymarłego nosorożca włochatego. Tego jednak XVII-wieczni niemieccy badacze nie wiedzieli. Szkielet został odkryty właśnie wtedy, i jak widać nie było wcale oczywiste gdzie która kość powinna się zaleźć. Otto von Geuricke, pruski naukowiec, postanowił poukładać je właśnie tak. Germański jednorożec stał się ówczesną sensacją.
Optyczne manipulacje Moneta
1:59

Optyczne manipulacje Moneta

Obrazy francuskiego impresjonisty Claude’a Moneta są znane na całym świecie z pięknych obrazów natury. Badacze odkryli, że styl charakterystyczny w jego sztuce może mieć nietypowy wpływ na nasz mózg. Malarz wykorzystywał bardzo ubogą paletę kolorów, a mimo to obrazy są za każdym razem wyjątkowe. Dlaczego każde z nich wydaje się inne? Może chodzić o sposób, w jaki nasze oczy przyjmują fale światła. Siatkówki w oczach składają się z trzech różnych rodzajów czopków, które umożliwiają widzenie barw. Odbierają fale świetlne o różnej długości: niebieskie, zielone i czerwone. Dzięki temu możemy zobaczyć bardzo dużo odcieni tego samego koloru. Gdy siatkówki przetwarzają te informacje, podróżują do kory wzrokowej w tylnej części mózgu. Zdaniem badaczy, dzieła Moneta manipulują naszą percepcją.

Zaginione złoto Napoleona. Rosjanin twierdzi, że zna jego lokalizację

Rosyjski historyk twierdzi, że rozwiązał 200-letnią tajemnicę ukrycia skarbu przez wojska Napoleona podczas odwrotu z Moskwy w 1812 roku. Viacheslav Ryzhkow twierdzi, że cesarz nakazał, by dla zmylenia przeciwnika określić fikcyjne miejsce pochówku złota ponad 60 kilometrów od prawdziwej lokalizacji. Philippe de Ségur, członek personelu Napoleona miał powiedzieć, że skarb został ukryty w jeziorze Samlevo w obwodzie smoleńskim. Był to wiarygodny trop, ponieważ francuska armia zostawiła w pobliżu duże ilości broni i amunicji. Archeolodzy i badacze od lat 30. XIX wieku przeszukiwali jezioro - bezskutecznie.
Tajemnica upadku potężnego imperium rozwiązana. Wskazówki znaleziono w jaskini
2:00

Tajemnica upadku potężnego imperium rozwiązana. Wskazówki znaleziono w jaskini

Jaskinia Gol-e-Zard znajduje się w cieniu góry Damawand wysokiej na ponad 5 tys. metrów. To krajobraz północnego Iranu. W jaskini stalaktyty i stalagmity rozwijają się powoli przez tysiąclecia i zachowują w sobie wskazówki dotyczące minionych zdarzeń pogodowych. Zmiany w chemii tych skał ujawniły, że upadek Imperium Akadyjskiego jest bezpośrednio związany ze zmianami klimatu sprzed ponad 4 tys. lat. Kraina Akadów była pierwszym imperium na świecie. Powstała w Mezopotamii około 4300 lat temu, po tym jak jej władca Sargon z krainy Akadów zjednoczył szereg niezależnych miast. Imperium rozciągało się wzdłuż rzek Tygrys i Eufrat, od dzisiejszego południowego Iraku, przez Syrię i Turcję.

Noszono tu skóry zmarłych ludzi. Wstrząsające odkrycie w starożytnych ruinach

W Meksyku odnaleziono pierwszą świątynie Xipe Totec – indiańskiego boga czczonego w Mezoameryce. Xipe Totec to dosłownie „nasz pan, obdarty ze skóry”. Bóg był przedstawiany jako oskalpowana postać, ubrana w skórę ofiarowanego człowieka. Xipe Totec był bogiem wiosny, rolnictwa, płodności, utożsamianym z rodzącym się nowym życiem. Naukowcy znali jego wizerunek, ale do tej pory nie odkryto. To w tym miejscu kapłani nosili skóry zmarłych, których rytualnie zabijano i składano bogowi w ofierze. Do ofiar w świątyni strzelano, a następnie obdzierano ze skóry.

Dziwna deformacja w kosmosie

Badacze z obserwatorium w Chile zauważyli przedziwne zjawisko wokół protogwiazdy. L1527 znajduje się w odległości 450 lat świetnych od Ziemi w Obłoku Molekularnym Byka. Naukowcy po raz pierwszy zaobserwowali wypaczony dysk protoplanetarny wokół wyjątkowo młodej gwiazdy. Dysk protoplanetarny to obracające się wokół młodej gwiazdy zagęszczenie gazów i pyłów. To początek tworzenia się

Bennu na celowniku NASA

Statek kosmiczny Ozyrys-Rex wszedł na orbitę wokół asteroidy Bennu. Badacze przypuszczają, że obiekt ten jest bogaty w węgiel i może zawierać związki organiczne. Asteroida Bennu powstała około 4,5 miliarda lat temu i znajduje się około 110 mln km od Ziemi. Jest to najmniejsze ciało niebieskie, jakie krąży po orbicie. Ma zaledwie 500 metrów szerokości. Sonda Oryzys-Rex znalazła już ślady wody na powierzchni asteroidy. Jednak Benuu jest zbyt mała, by istniała na niej płynna woda. Eksperci sądzą, że ciekła woda była obecna na większym ciele, z którego oderwała się asteroida Spektrometry umieszczone na Oryzys-Rex zarejestrowały na jej powierzchni cząsteczki zawierające atomy tlenu i wodoru – tzw. "grupy hydroksylowe".
Potężne rekiny zagrożone wyginięciem
0:52

Potężne rekiny zagrożone wyginięciem

Naukowcy ostrzegają: z powodu połowów handlowych, w krótkim czasie, wyginie część gatunków rekinów i płaszczek. Alarmują, że utrata nawet jednego gatunku, zatrzyma trwającą miliony lat ewolucję tych zwierząt. Zaburzona zostanie też równowaga w ekosystemie, bo rekiny znajdują się na szczycie łańcucha pokarmowego. Jeśli rekiny i płaszczki wymrą, skutki odczują także ludzie. Dlatego zdecydowano, by zwierzęta te zostały objęte programem ochrony gatunków zagrożonych wyginięciem.
Niesamowity krater Barringera
1:02

Niesamowity krater Barringera

Ten ogromny krater meteorytowy znajduje się na pustynnym terenie amerykańskiego stanu Arizona. Ma 1200 metrów średnicy i 170 metrów głębokości. Powstał około 50 tys. lat temu. Siła uderzenia była o 150 razy większa, niż siła bomby zrzucona na Hiroszimę. To najlepiej zachowany krater uderzeniowy na świecie.