Starożytne kule. Tajemnicze znalezisko w grobowcu w Wielkiej Brytanii
Dwie wypolerowane kamienne kule sprzed około 5500 lat znaleziono w starożytnym grobowcu na wyspie Sanday, na północych wodach Szkocji. Według Live Science są one wielkości piłek do baseballu, a podobne artefakty już wcześniej były widziane na stanowiskach neolitycznych. głównie w Szkocji i na Orkadach, ale także w Anglii, Irlandii i Norwegii. Pierwsi badacze sugerowali, że kule były używane jako broń, dlatego czasami nazywano je „głowami maczugi”. Część z przedmiotów było rzeźbionych, przez co niektórzy naukowcy skłaniali się ku teorii, że wokół żłobień wiązano linę, aby nimi rzucać. Dziś większość archeologów sądzi, że kamienne kule zostały wykonane głównie do celów artystycznych. Badaczka Vicki Cummings z University of Central Lancashire w Anglii uważa, że przedmioty mogły pełnić ważną funkcję w społeczeństwie. Ekspertka podejrzewa, że kule być wykorzystywane do oznaczenia statusu danej osoby w ich społeczności lub upamiętnienia ważnej fazy życia. Cumming podejrzewa, że tajemnicze obiekty są znacznie starsze od tych znajdowanych wcześniej. Archeolog przekazała, że rzeźbienie kul pojawiało się później, w okresie neolitu, podczas gdy ich polerowanie było na ogół wcześniejszą praktyką. Badaczka dodała również, że to jeden z nielicznych przypadków, w których kamienne kule zostały znalezione w ich prawdziwym kontekście archeologicznym, co może rzucić światło na przeznaczenie tajemniczych obiektów. Każda z kul została znaleziona w narożnikach grobowca, natomiast inne przedmioty – zwłaszcza kawałki ceramiki – odnaleziono wzdłuż ścian. Wewnątrz grobowca archeolodzy znaleźli również pozostałości po skremowanych ludzkich kościach, a także kilka noży "łuskowych”, które zostały wykonane przez rozbijanie kamyków plażowych o ostrych krawędziach. Narzędzia mogły służyć do oddzielania ciała od kości zmarłych. Wykopaliska w Sanday były prowadzone przez zespół University of Central Lancashire, pod kierownictwem Cumming, oraz archeologów z National Museums Scotland, który prowadził Hugo Anderson-Whymark.