wulkan (strona 3 z 4)

Badania wykazują, że 56 milionów lat temu na szkockiej wyspie Skye doszło do wielkiego kataklizmu. Geolodzy badający wyspę odkryli bowiem ogromne depozyty wulkanicznych skał, oddalone od siebie o kilkadziesiąt km. Analiza chemiczna pokazała, że pochodzą one z tego samego czasu i powstały wskutek wybuchu wulkanu. Krater mógł znajdować się tam, gdzie dziś na wyspie są wzgórza Red Hills. Erupcja mogła zmieść z powierzchni ziemi setki gatunków. Naukowcy porównują jej skalę do wybuchu wulkanu Krakatau w 1883. Zginęło wtedy około 40 tys. ludzi. Wybuchowi towarzyszyło ogromne tsunami. Pradawna erupcja w Szkocji mogła przyczynić się znacząco do prehistorycznego globalnego ocieplenia. Średnia temperatura wzrosła wtedy o 6 st. C. Okres ocieplenia trwał 20 tys. lat.

2000 lat po wybuchu wulkanu, który doprowadził do zniszczenia starożytnego miasta, władze dzisiejszych Pompejów opracowały plan ewakuacji na wypadek erupcji Wezuwiusza. Wszystko przez wzrost aktywności sejsmicznej. Mieszkańcy miasta i okolic zostaną zabrani łodzią na sąsiednią Sardynię. Eksperci podkreślają, że nie ma powodu do paniki, ale bez planu wybuch wulkanu mógłby zakończyć się śmiercią tysięcy osób i katastrofą o skali dużo większej od starożytnej hekatomby. Po wybuchu w 79 r. n. e. życie straciło 2000 osób. Ostatnie badania wskazują, że Wezuwiusz wybucha z taką intensywnością co około 500 lat. Ostatnia większa erupcja miała miejsce około roku 1631. Region wokół wulkanu zamieszkuje dziś 3 miliony ludzi.

To nie wielkie ogniska wulkaniczne pełne rozgrzanej magmy powodują wybuch wulkanu. Jak wynika z najnowszych badań, najpierw magma zbiera się w tzw. "zbiornikach papki". Są to obszary wypełnione kryształami skalnymi, pomiędzy którymi są małe przestrzenie wypełnione magmą. Magma ma mniejszą gęstość od skał, więc unosi się go góry reagując z kryształami i topi je. Dopiero ten proces prowadzi do zwiększenia ilości magmy i erupcji. "Uważaliśmy, że pod wulkanami znajdują się duże komory stopionej skały, nigdy jednak nie udało się ich zaobserwować" - zdradza współautor badań, prof. Stephen Sparks. Nowy model wulkanu może pomóc wyjaśnić dokładniej mechanizm inicjowania erupcji. Być może dzięki temu będziemy w stanie przewidzieć wybuchy wulkanu.

Jaki był najgorszy rok w historii świata? Profesor z Harvardu uważa, że był to 536 rok naszej ery. Co się wtedy wydarzyło? W wyniku erupcji wulkanu na Islandii Europę, Bliski Wschód i część Azji na 18 miesięcy spowiły ciemności. Temperatura w Europie spadła o 1,5 – 2,7 stopnia aż na 18 miesięcy, co było absolutnym rekordem w ciągu 2300 lat. Większość północnej półkuli nawiedziła klęska nieurodzaju, ekstremalne susze, głód i choroby.

W Pompejach odkryto napis, który zmienia datę wybuchu Wezuwiusza. Do eksplozji wulkanu doszło w 79 roku naszej ery. Do tej pory uważano, że katastrofa miała miejsce 24 sierpnia. Najnowsze odkrycie archeologów dowodzi, że do wybuchu wulkanu doszło nie latem, a jesienią. Dowodem są odnalezione w Pompejach inskrypcje, które zostawił robotnik na ścianie remontowanego domu. Być może w ten sposób chciał on zaznaczyć dzień rozpoczęcia prac. Obok żartobliwego napisu, na ścianie napisano węglem drzewnym datę 17 października. Eksperci potwierdzają, że napis musiał powstać maksymalnie tydzień przed wybuchem Wezuwiusza. A to świadczy o tym, że erupcja miała miejsce dwa miesiące później, ok. 24 października 79 roku.

Wiosną naukowcy odkryli, że wulkan Etna powoli zsuwa się do morza. Teraz okazało się, że to zjawisko może wywołać zagrożenie, jakiego nikt się nie spodziewał. Jak tłumaczy geofizyk Heidrun Kopp, Etna zsuwa się na skutek grawitacji, co może spowodować, że wulkan załamie się i wywoła katastrofalne tsunami w regionie Morza Śródziemnego. Wcześniej naukowcy myśleli, że zsuwanie się wulkanu ma związek z nagromadzeniem magmy. Na razie nie wiadomo, kiedy Etna mogłaby faktycznie runąć do morza, ale eksperci są pewni, że kiedy to nastąpi, cały region zostanie doszczętnie zdewastowany. Trzeba bowiem pamiętać, że Etna jest wielkim stratowulkanem, który ma ponad 3000 m wysokości. Jeśli to zsunięcie nastąpi nagle, tsunami jest nieuniknione.

Naukowcy zauważyli, że wulkan Katla na Islandii wyrzuca z siebie ogromne ilości CO2. Takie zjawisko może być sygnałem świadczącym o nadchodzącej erupcji. Na razie jedyne, co pozostaje naukowcom, to obserwowanie aktywności wulkanu. Pojawiły się jednak głosy, że jeśli dojdzie do erupcji, to skutki mogą być dużo gorsze, niż po wybuchu wulkanu Eyjafjallajökull w 2010 r., który również położony jest na Islandii. Zdaniem ekspertów wybuch wyrzuciłby do atmosfery tysiące ton szkodliwych gazów i pyłów. Obniżyłoby to temperaturę w Europie na kilka lat. Doszłoby też do paraliżu transportu. Najgorszy scenariusz mówi o śmierci nawet 200 tys. osób. Katla leży pod lodowcem Mýrdalsjökull, a mieszkańcy Islandii nazywają ją "złą czarownicą". Ostatnio wulkan był aktywny w 1918 r. Wyrzucił wtedy 5 razy więcej popiołu niż Eyjafjallajökull w 2010 r. Katla wybucha średnio co 60 lat, wulkan ma więc 40 letnie opóźnienie. To rekord wśród islandzkich wulkanów.

Ślady po dwóch tuzinach wulkanów odkryto na karłowatej planecie Ceres, która krąży między orbitami Marsa i Jowisza. Naukowcy dowiedzieli się o nich dzięki sondzie Dawn, która 3 lata temu wykonała zdjęcia powierzchni Ceres. Gdy Dawn rozpoczynała swoje badania naukowcy dostrzegli mający 4000 m wysokości kriowulkan. Zamiast lawy pluje on słoną wodą. Został on nazwany Ahuna Mons, a powstał nawet 240 mln lat temu. Badacze zaczęli zastanawiać się czy na Ceres są też inne kriowulkany, Ahuna Mons był jednak jedyny. Przeprowadzili więc symulację, z której wynikło, że wulkany na przestrzeni milionów lat osuwają się i spłaszczają. Po dokładnej analizie powierzchni Ceres wytypowano ponad 20 miejsc, w których mogły być kiedyś wulkany. Niektóre z byłych wulkanów mają nawet 80 km średnicy. Jeden z nich przypomina Ahuna Mons rozmiarem. Znajduje się jednak na północnym biegunie Ceres, gdzie jest zbyt zimno by był aktywny. Średnia temperatura to -173°C . Naukowcy szacują, że kriowulkany na Ceres mają od 100 mln do 2 miliardów lat.

Pod lodowcem Pine Island na Antarktydzie naukowcy odkryli aktywne źródło ciepła wulkanicznego. Odkrycia dokonano przypadkiem. Naukowcy badali, jaką rolę w topnieniu lodowców odgrywa ocean. Analizowali dane, jakich dostarczają im próbki wody z tamtych rejonów i trafili na substancję, która oddała czynną aktywność wulkaniczną. Eksperci podkreślają jednak, że w związku z odkryciem nie można mówić, by lód na Antarktydzie topił się z powodu podziemnego wulkanu. Wciąż głównym winowajcą jest ocieplenie klimatu. Badania były prowadzone od stycznia do marca w 2014 roku na pokładzie RRS James Clark Ross. Teraz ogłoszono ich oficjalne wyniki. Szacuje się, że wcześniej taka aktywność miała miejsce 2200 lat temu.

Zapierające dech w piersiach nagranie z drona pokazuje z bliska krater wulkanu Kīlauea na Hawajach. Na filmie widać, jak z krateru wypuszczany jest popiół i gaz. Naukowcy w ten sposób obserwują zmiany, które zachodzą na szczycie, by ocenić potencjalne zagrożenie dla ludności. Wulkan rozpoczął erupcję na początku maja. Oszacowano, że wytworzyła ona 113,5 miliona metrów sześciennych lawy.

Na Wyspach Kanaryjskich rosną obawy dotyczące "megaerupcji" wulkanu. Naukowcy uspokajają. Ich zdaniem, niedawne mini-trzęsienia ziemi (od 29 kwietnia było ich 270), są zupełnie normalnym zjawiskiem. Wulkan Teide znajduje się na Teneryfie, a jego piękno przyciąga każdego roku 3 mln turystów z całego świata. Jego ostatnia erupcja miała miejsce w 1909 roku. Zdaniem badaczy, ostatnie wstrząsy nie są niczym dziwnym. Na Wyspach Kanaryjskich występuje duża aktywność sejsmiczna z powodu ruchu płyt tektonicznych.

Na terenie parku Yelowstone w USA znajduje się superwulkan. Jeśli wybuchnie, może spowodować nieodwracalne zmiany klimatyczne na całym świecie. Naukowcy więc z największą uwagą mu się przyglądają. Ostatnie odkrycie może mieć kluczowe znaczenie dla przewidzenia przebiegu tej niebezpiecznej eksplozji. Namierzyli tzw. strefę przejściową, która kontroluje ruch magmy podczas ewentualnej erupcji. To niespotykany wgląd w strukturę przepływu magmy, która napędza wulkaniczne eurpcje. Już teraz szacuje się, że wulkan zgromadził tyle lawy, że zaleje teren o powierzchni 90x30 km. Superwulkan w Yellowstone ostatni raz był aktywny ok. 640 tys. lat temu. Naukowcy szacują częstotliwość wybuchów na około 600-700 tys. lat. Niektórzy geolodzy twierdzą, że Yellowstone wybuchnie jeszcze w tym stuleciu

Naukowcy opracowali wyjątkowy model 3D tunelu utworzonego przez lawę pod powierzchnią ziemi. Włoscy naukowcy i astronauta z Europejskiej Agencji Kosmicznej zmapowali główną ścieżkę hiszpańskiej jaskini Cueva de los Verdes, tunelu uformowanego przez lawę z pobliskiego wulkanu La Corona.

Erupcja wulkanu Sinabung na Sumatrze była tak potężna, że "zdmuchnęła" jego szczyt. Widać to na zdjęciu opublikowanym przez indonezyjskie władze. Specjaliści stwierdzili, że szczyt stratowulkanu został "całkowicie unicestwiony". Zdaniem jednego z nich zniszczony fragment miał objętość co najmniej 1,6 miliona metrów sześciennych. Sinabung wybuchł w poniedziałek. Według obserwacji kłęby pyłu sięgnęły wysokości ponad 7 tysięcy metrów. Jak dotąd nie ma informacji o ofiarach śmiertelnych wybuchu. Teren o wielkości 7 km wokół wulkanu określono strefą zamkniętą. Władze ostrzegają, że to jeszcze nie koniec konsekwencji po erupcji.

200 trzęsień ziemi w 10 dni i to tam, gdzie znajduje się superwulkan! Park Yellowstone w USA położony jest nad wielką komorą magmową o długości 90 km i szerokości 30 km. Superwulkan ostatnio wybuchł 640 tys. lat temu. Była to erupcja o sile 8. To największa wartość jaka występuje na skali. Gdyby wulkan wybuchł, oznaczałoby to globalny kataklizm. Ameryka Północna zostałaby pokryta popiołem, a resztę świata czekałaby mała epoka lodowcowa.

Od początku roku w wielu miejscach zaobserwowano aktywność Pacyficznego Pierścienia Ognia. Na Alasce, w pobliżu wyspy Guam, Tajwanu i Japonii miały miejsce trzęsienia ziemi. Natomiast na Filipach wybuchł wulkan Mayon. Bliskość zdarzeń sugeruje, że w najbliższym czasie może nastąpić znacznie większe trzęsienie ziemi. Z tym twierdzeniem nie zgadza się część naukowców, którzy twierdzą, że te zdarzenia są zwykłym zbiegiem okoliczności. Tymczasem ONZ ostrzegło na Twitterze przed aktywnością Pacyficznego Pierścienia Ognia.

Wyspa Reunion leży na oceanie Indyjskim na wschód od Madagaskaru. Ma pochodzenie wulkaniczne i to na jej terytorium znajduje się najbardziej aktywny wulkan świata.

Pod koniec lutego Etna wybuchła pierwszy raz od 8 miesięcy, w marcu, podczas kolejnej - największej od lat - erupcji, rannych zostało 10 osób. Według mitologii greckiej wulkan powstał w wyniku walki Zeusa z Tyfonem, a dzisiejsze erupcje wulkanu mają być pozostałościami piorunów Zeusa.

Drugi co do wielkości wulkan Kostaryki - Turrialba znów dał o sobie znać. Szeroka na 4 km chmura pyłu wulkanicznego wstrzymała ruch powietrzny. Lokalne władze zaapelowały, by przez pewien czas okoliczni mieszkańcy nie wychodzili z domów.

Amerykańska stacja naukowo-badawcza USGS (United States Geological Survey) udostępniła nagrania z czynnego wulkanu Kilauea na Hawajach. Badacze sfilmowali przede wszystkim krater Halema’uma'u i jezioro lawy w kraterze wulkanu.

W Gwatemali przypomniał o sobie wulkan Santiaguito. Erupcję i towarzyszącą jej ogromną chmurę pyłu wulkanicznego udało się zarejestrować na nagraniu wideo. Według naukowców z instytutu wulkanologii, po erupcji Santiaguito na jego zachodnie zbocze wypłynęła lawa. To była już 79. erupcja wulkanu w Gwatemali w tym roku.

Hawaje. Niespełna 250 metrów od krateru Puu-oo, pojawiły się pęknięcia, z których strumieniami wypływa lawa. Długość jednego ze strumieni sięgała kilometra, drugi strumień oszacowano na 650 metrów. W ciągu kilku dni na szczycie odnotowano kilkanaście trzęsień ziemi, które pojawiły się głównie w południowo-zachodniej części strefy Kilauea.

Erupcji wulkanu towarzyszyło wyrzucenie na wysokość ponad 3 kilometrów chmury dymu, gazów i popiołu. Przed wybuchem, który nastąpił 18 maja, sejsmografy zarejestrowały wstrząsy. Z Etny wydobywa się także lawa, która spływa po jej zboczach. Nie zagraża ona jednak ludności zamieszkującej w okolice wulkanu.

Wulkan Popocatepetl nadal zaskakuje swoją aktywnością i po raz kolejny utrudnia życie ponad 25 milionom Meksykanów. W wyniku kilku erupcji wulkanu pobliską Pueblę wypełniła chmura pyłu. W mieście ogłoszono żółty alarm. Zamknięto lotnisko, a mieszkańcy założyli maski, by uniknąć wdychania oparów i popiołu, który rozprzestrzenił się w całym mieście.

Na Antarktydzie doszło do niezwykłej erupcji lodowego wulkanu Big Ben. Wybuch zarejestrowała załoga statku badawczego SIRO, na którym przebywała grupa australijskich i międzynarodowych naukowców odbywająca 58-dniową misję w okolicy wyspy Heard.s