Biznes klasa (strona 4 z 7)

Robert Podleś, założyciel firmy COBI, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak z małej rodzinnej firmy produkującej puzzle w czasach stanu wojennego zbudował znaczącego gracza na globalnym, wartym około 90 mld dolarów rynku klocków. Kluczowym zwrotem było wejście w segment tzw. kidults — klocków historycznych i militarnych dla dorosłych kolekcjonerów, jak najnowszy zestaw King Tiger liczący 11 tysięcy elementów. Firma wygrała też ośmioletni spór prawny z duńskim LEGO, dowodząc, że jej produkcja nie narusza praw konkurenta. W przeciwieństwie do większości branży COBI produkuje w Polsce, w fabryce w Mielcu zatrudniającej około 500 osób, co daje jej elastyczność niedostępną firmom produkującym w Chinach — aż 80 procent sprzedaży trafia dziś za granicę, głównie do Europy, Ameryki Północnej i Afryki.

Maria Kwiatkiewicz, przewodnicząca rady nadzorczej i współzałożycielka marki jubilerskiej YES, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak w latach 80. sprzedawała ręcznie robione kolczyki na ulicznych targach w Norwegii i Londynie, a dziś prowadzi sieć ponad 300 salonów z przychodami sięgającymi blisko 500 mln zł. Firma sprzedawała kiedyś tonę złota rocznie, gdy uncja kosztowała 300 dolarów wobec dzisiejszych blisko 3 tysięcy — mimo to, jej zdaniem, kruszec kupiony nawet na szczycie ceny po latach i tak zyskuje na wartości. Branża jest mocno sezonowa, z grudniem generującym obroty jak za dodatkowy miesiąc roku, a najbardziej marżowe okazują się drobne wyroby ze srebra. Kwiatkiewicz otwarcie porusza też temat ceny sukcesu w życiu prywatnym i tego, dlaczego kampanie reklamowe YES od lat pokazują kobiety takimi, jakie naprawdę są.

Wiktor Schmidt, współzałożyciel Netguru, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak w 17 lat zbudował z małego poznańskiego software house'u globalną firmę technologiczną z przychodami rzędu 200 mln zł, bez zewnętrznych inwestorów — inwestując więcej czasu niż pieniędzy. Ostatnie dwa lata były jednak najtrudniejsze w historii spółki z powodu recesji na rynku IT, co zmusiło ją do zwolnienia około 120 osób. Dziś największy potencjał Schmidt widzi w sztucznej inteligencji jako nowej infrastrukturze biznesowej, choć przypomina, że już w 2011 roku razem ze wspólnikiem trafnie przewidział koniec ery kopiowania zagranicznych sukcesów internetowych. Poza technologią Schmidt inwestuje też w nieruchomości — niedawno z grupą przyjaciół kupił dwie bezludne wyspy w Indonezji, na których planuje zbudować hotel, co sam nazywa jedną z bardziej szalonych rzeczy, jakie robi.

Jacek Rutkowski, prezes Amiki i właściciel Lecha Poznań, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego mimo licznych spekulacji klub absolutnie nie jest na sprzedaż — pozostaje projektem rodzinnym, w którym większość udziałów mają dziś jego dzieci, Piotr i Maja. Filozofia klubu opiera się na tym, by zarabiał sam na siebie dzięki skautingowi i akademii piłkarskiej, z której wyszli m.in. Jan Bednarek, Jakub Moder czy Kamil Kamiński — mimo to zatrzymanie największych talentów bywa niemożliwe, bo Robert Lewandowski, zarabiający w Lechu 600 tys. zł rocznie, w Borussii Dortmund od razu dostał milion euro. Statut klubu wyklucza wypłatę dywidend — żaden rozsądny biznesmen, jego zdaniem, nie inwestuje w piłkę dla zysku. Rutkowski przyznaje, że emocje wokół klubu są zupełnie inne niż w biznesie, i patrzy na niego zupełnie inaczej niż na własną firmę.

Jacek Rutkowski, prezes i współzałożyciel Amiki, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak w pierwszym w Polsce leveraged buyout przejął firmę, konkurując z amerykańskim General Electric — wygrał nie ceną, lecz obietnicą inwestycji: zapowiedział 200-300 mln zł, a ostatecznie zainwestował 600 mln zł. Firma urosła z 140 mln zł obrotu do miliardów złotych i sprzedaje dziś produkty w 70 krajach pod markami Amica, Hansa, Gram, CDA i Fagor. Globalny kryzys finansowy omal nie zatopił Amiki — z jedenastoma bankami żądającymi spłat uratował ją niespodziewanie kredyt z banku finansującego rolników, a rok później sprzedaż fabryk lodówek i pralek Samsungowi. Dziś Amica mierzy się z recesją w Niemczech i utratą rynku rosyjskiego, ale prezes nie ma wątpliwości: nigdy nie rozważał sprzedaży firmy i nie widzi ku temu powodu.

Piotr Beaupré, prezes Neo Energy Group, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak przez 35 lat zbudował ponad sto firm w branżach niemających ze sobą wiele wspólnego — od reklamy i pralni chemicznych, przez call center i nieruchomości, po rolnictwo i dziś zieloną energetykę. Przekonuje, że najbardziej uczy nie pierwszy zarobiony milion, lecz pierwszy stracony. Poważniejszą lekcją był upadek sieci reklam billboardowych wartej ponad 2 mln dolarów, gdy wprowadzono zakaz reklamy papierosów i alkoholu — od tego czasu Beaupré trzyma się zasady, by żadna zdrowa spółka w jego portfolio nie finansowała innej z problemami. Najnowszą inwestycją jest firma z branży obronnej, wykorzystująca samoloty podwójnego zastosowania do transportu — Beaupré zauważa, że klimat wokół tego typu inwestycji zmienił się w ostatnich miesiącach diametralnie.

Grzegorz Brona, współzałożyciel i prezes Creotech Instruments, były badacz CERN, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak zbudował lidera polskiego sektora kosmicznego, dziś wycenianego na 700 mln zł, z portfelem zamówień przekraczającym 650 mln zł na najbliższe trzy lata. Creotech to jedna z zaledwie siedmiu firm w Unii Europejskiej zdolnych produkować pełne platformy satelitarne — segment o marżach sięgających 50-60 procent, obok podzespołów wysyłanych już m.in. na Marsa. Drugą nogą biznesu mają być systemy kwantowe: firma nie buduje komputerów kwantowych, ale dostarcza do nich precyzyjne podzespoły, licząc na skokowy wzrost przychodów w kolejnych latach. Brona nie ma wątpliwości, że komputery kwantowe złamią dotychczasowe standardy szyfrowania, co w jego ocenie oznacza koniec Bitcoina w obecnej formie.

Konrad Howard, współzałożyciel Booksy, dziś platformy z ponad 40 mln użytkowników i 264 mln rezerwacji rocznie na całym świecie, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak zaczynało się od telefonu na plaży — wspólnik Stefan Batory zaproponował zbudowanie największej firmy na świecie, a Howard zgodził się, nawet nie pytając o szczegóły. Przełomem była podróż do Doliny Krzemowej ze skromnym stoiskiem zrobionym z zasłony, gdzie kupili butelkę wódki i czekali, aż ktoś zechce z nimi porozmawiać — jednym z rozmówców okazał się później Jan Koum, twórca WhatsAppa. Dziś Booksy ma dodatnią EBITDA od kilku lat, celuje w czterokrotny wzrost i debiut na amerykańskiej giełdzie, a Howard ubolewa, że polska nauka, biznes i polityka wciąż działają jak odizolowane silosy, przez co kraj zbyt chętnie zadowala się rolą centrum outsourcingowego zamiast budować własne duże firmy.

Patrycja Strzelecka, współzałożycielka CashDirector, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak po dziesięciu latach kariery menedżerskiej, usłyszawszy, że firma nie zatrudnia dyrektorów na niepełny etat, razem z mężem Rafałem w kilka wieczorów wymyśliła firmę księgową, choć żadne z nich księgowością wcześniej się nie zajmowało. Ich pierwsza spółka, Extor, obsługująca głównie klientów z kapitałem zagranicznym, przetrwała kryzys finansowy dzięki podniesieniu cen o 50 procent, urosła do 25 mln zł przychodów i została przejęta przez międzynarodową grupę TMF. Zarobione pieniądze zainwestowali w CashDirector, platformę księgową współpracującą dziś z siedmioma bankami i ponad 300 tysiącami zarejestrowanych firm, w której jedna księgowa dzięki automatyzacji obsługuje nawet 150 klientów. Firma generuje dziś 55 mln zł przychodów, rosnąc od pięciu lat w tempie 30-35 procent rocznie.

Dariusz Grzeszczak, współzałożyciel Erbudu, jednej z największych firm budowlanych w Polsce, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak razem z 58-letnim wtedy ojcem założył z małego biura firmę, która dziś generuje trzy miliardy złotych rocznie. Wczesny sukces zawdzięczają rynkowi niemieckiemu, gdzie w latach 90. rentowność kontraktów sięgała 40 procent netto, oraz strategii omijania oczywistych segmentów jak drogi czy mieszkania na rzecz serwisu przemysłowego i budownictwa modułowego z drewna. W Niemczech Erbud przejął dwie spółki osiągające marże rzędu 10 procent — wynik, o jakim, jego zdaniem, w polskim budownictwie można często tylko pomarzyć, bo krajowe przetargi wygrywa niemal zawsze najniższa cena. Grzeszczak przekonuje, że to właśnie dlatego, mimo wielkiego boomu inwestycyjnego po wejściu Polski do UE, nad Wisłą nie udało się zbudować globalnej firmy budowlanej.

Lech Kaniuk, współzałożyciel SunRoof, firmy tworzącej dachy solarne 2w1, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak zarobione na sprzedaży PizzaPortal.pl — pierwszego w Polsce serwisu do zamawiania jedzenia online, dziś działającego jako Glovo — pieniądze zainwestował w obecny biznes. PizzaPortal zaczynał od telefonicznego obdzwaniania szwedzkich restauracji z pytaniem o dostawy, zanim Kaniuk przeniósł model do Polski i osobiście namówił pierwszych partnerów — firma urosła do ponad 100 mln zamówień rocznie. Kaniuk zdradza, że prowizja pobierana od restauracji wzrosła z 3-4 do nawet 18-25 procent, co wbrew intuicji przyniosło firmie więcej zysku niż tańszy model dla szerszej grupy klientów. Na start SunRoof wyłożył 1,5 mln euro własnych pieniędzy, spółka zbudowała już około 1500 dachów i dziś koncentruje się na rynku polskim i niemieckim.

Wojciech Ćmikiewicz, dyrektor generalny Vorwerk Polska, dystrybutora urządzeń Thermomix, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego w Polsce sprzedaje się średnio jeden Thermomix co trzy minuty, a Polacy wydają na te urządzenia ponad miliard złotych rocznie. Polska jest dziś drugim po Niemczech największym rynkiem dla marki, licząc ponad 1,7 mln sprzedanych urządzeń w ciągu 30 lat obecności, czyli ponad 10 procent gospodarstw domowych w kraju. Sprzedaż opiera się na modelu bezpośrednim — 10 tysięcy przedstawicieli, w 98 procentach kobiet, organizuje pokazy w domach klientów, a najlepsi z nich sprzedają nawet 300-400 urządzeń rocznie. Ćmikiewicz nie zdradza dokładnych stawek prowizji, ale zapewnia, że liderzy sprzedaży, pracujący także w weekendy, potrafią zarabiać znacznie powyżej przeciętnych zarobków menedżera.

Martin Lewandowski, współzałożyciel KSW, największej polskiej organizacji MMA, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak razem z Maciejem Kawulskim budował biznes od zerowego kapitału i skrajnie negatywnej opinii — MMA kojarzyło się wtedy z gangsterami i nielegalnymi walkami, a pierwszy sponsor po latach starań wyłożył zaledwie 5 tys. zł. Pierwsze gale odbywały się na ringu w warszawskim hotelu, gdzie Lewandowski pracował jako menedżer, zanim porzucił obiecującą korporacyjną karierę dla KSW. Dziś organizacja ma na koncie dwie wyprzedane gale na Stadionie Narodowym, generuje ponad 50 mln zł przychodów rocznie przy marży netto powyżej 10 procent, a największym kosztem są wynagrodzenia zawodników, sięgające nawet 70-80 procent budżetu gali.

Zbigniew Jakubas, właściciel Grupy Kapitałowej Multico, do której należą m.in. Mennica Polska i producent pociągów Newag, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak zaczynał jako nauczyciel zarabiający 35 dolarów miesięcznie, by za 7 tys. dolarów od rodziców wziąć w ajencję sklep, który szybko zarabiał 30 razy więcej niż jego pensja. Klucz do sukcesu widzi w konsekwentnym reinwestowaniu zysków i odwadze, by robić to, w czym się wierzy, wspominając przy tym dwie stracone szanse: zbyt późną sprzedaż fabryki wody koncernowi Danone oraz akcje CD Projektu sprzedane na długo przed ich szczytową wyceną, gdy zamiast w nie zainwestował w warszawską działkę budowlaną. Prywatnie zainwestował już około 60 mln zł w klub piłkarski Motor Lublin, w tym 30 mln zł w samą akademię, bez oczekiwania na zwrot.

Krzysztof Oleksowicz, założyciel Inter Cars, dziś wycenianego na giełdzie na ponad 8 mld zł, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak w latach 80. woził kamperem himalaistkę Wandę Rutkiewicz na wyprawę na K2, a przy okazji zbudował z partnerem nielegalny wówczas handel transgraniczny na trasie Warszawa-Katmandu, przewożąc nawet 10 ton towaru przez osiem tysięcy kilometrów. Formalnie założył Inter Cars dopiero po transformacji ustrojowej, trzymając się jednej zasady: nigdy nie wyciągać zysków z firmy, tylko pchać wszystko z powrotem w towar. Firma wyrosła na największego niezależnego dystrybutora części motoryzacyjnych w Europie dzięki sieci franczyzowej, którą Oleksowicz uważa za kluczowy motor wzrostu. Cały majątek i stery firmy przekazał synowi Maciejowi, co uczyniło go miliarderem — dziś przyznaje, że tak duża koncentracja władzy w jednych rękach budzi jego wątpliwości.

Przemysław Ben Pączek, współzałożyciel i prezes Nevomo, dawniej Hyper Poland, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak jego firma chce zrewolucjonizować kolej bez budowy nowej infrastruktury — modernizując istniejące tory i wagony tak, by pociągi mogły jeździć bez lokomotyw, z czterokrotnie krótszą drogą hamowania. Pomysł wyrósł z fascynacji polskich inżynierów Hyperloopem Elona Muska — projekt samego Muska nigdy nie powstał, ale jego fragment testowano przez siedem lat na torze w Nowej Sarzynie. Nevomo właśnie podpisało pierwszy komercyjny kontrakt z niemiecką spółką powiązaną z ArcelorMittal, wart na start 6 mln euro z możliwością rozszerzenia o kolejne 25 mln, i finalizuje rundę finansowania przy wycenie ponad 100 mln euro. Rynek do zagospodarowania — 1,4 mln kilometrów torów na świecie — jego zdaniem daje szansę na setki milionów euro przychodów w przyszłości.

Rafał Modrzewski, polski inżynier, współzałożyciel i prezes ICEYE, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak firma wyceniana dziś na ponad miliard dolarów zbudowała największą na świecie konstelację satelitów radarowych — 44 obiekty na orbicie, z planem wystrzelenia kolejnych 25. Technologia, pierwotnie stworzona do śledzenia pokrywy lodowej, straciła pierwszy duży kontrakt z Exxon Mobil, gdy sankcje po aneksji Krymu przerwały transport ropy drogą północną — ale właśnie wtedy zdjęcia satelitarne ICEYE, dostępne o każdej porze dnia i przy każdej pogodzie, zaczęły zyskiwać znaczenie strategiczne, również dla obrony Ukrainy. Modrzewski trafił do Finlandii przypadkiem, w ramach wymiany studenckiej, i tam poznał swojego wspólnika, z którym po latach zbudował firmę wycenianą dziś na ponad miliard dolarów. Marża na produktach ICEYE sięga dziś, według Modrzewskiego, około 60 procent.

Ewald Raben, holenderski założyciel Grupy Raben, jednej z największych firm logistycznych w Europie, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego w wieku 22 lat rzucił studia transportowe w Rotterdamie i bez znajomości polskiego przyjechał budować biznes nad Wisłą — dziś centrala firmy mieści się w Poznaniu. Grupa działa na 15 rynkach europejskich, zatrudnia 12 tysięcy osób, w tym 5 tysięcy w Polsce, dostarczając 17,5 mln przesyłek rocznie przy obrotach sięgających 9,1 mld zł. Celem na najbliższe lata jest podwojenie biznesu poprzez wzrost organiczny i przejęcia. W jego ocenie Polska oferuje dziś lepsze warunki do prowadzenia biznesu niż Europa Zachodnia — elastyczniejszy rynek pracy sprawia, jego zdaniem, że pracodawca i pracownik faktycznie o siebie dbają, czego brakuje w krajach, gdzie zwolnienie kogokolwiek jest niemal niemożliwe.

Igor Klaja, założyciel spółki OTCF, właściciela marki sportowej 4F, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak w wieku 18 lat, po śmierci ojca, zaczął sprzedawać śpiwory wożone najpierw maluchem, potem Ładą Samarą, bo do pierwszego auta nie mieściło się już wystarczająco towaru. Dziś 4F sprzedaje się w 42 krajach przy przychodach sięgających 1,5 mld zł rocznie, a marka ubierała już sportowców na kilku edycjach igrzysk olimpijskich. Firma produkuje w Polsce 335 tys. sztuk odzieży rocznie i chciałaby produkować dziesięciokrotnie więcej, ale brakuje jej partnerskich szwalni — Klaja obala przy tym mit, że produkcja w Chinach jest tańsza, bo tamtejsze szwaczki zarabiają dziś 1000-1500 dolarów miesięcznie.

Mateusz Dróżdż, prezes Cracovii, wcześniej szef Widzewa Łódź i KGHM Zagłębia Lubin, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, ile zarabiają piłkarze w polskiej Ekstraklasie — najlepiej opłacany zawodnik dostaje około 100 tys. euro miesięcznie, a średnia stawka to około 10 tys. euro, wyraźnie mniej niż w czołowych ligach europejskich. Rynek transferowy porównuje do handlu żywym towarem — nawet po zapłaceniu milionów euro za zawodnika klub nie ma prawa zwrotu, a kontrakt trzeba spłacić do końca niezależnie od formy gracza. Szczególnie zniekształcone bywają zarobki młodzieżowców, gdy obowiązywał przepis wymuszający na klubach wystawianie młodych Polaków — Dróżdż wspomina kontrakty sięgające wtedy 70-80 tys. zł miesięcznie mimo braku odpowiedniego doświadczenia. Cracovia generuje dziś 35-40 mln zł rocznych przychodów, głównie z transferów, sponsoringu i dnia meczowego.

Krzysztof Pawiński, współzałożyciel i prezes Maspexu, właściciela marek takich jak Tymbark, Kubuś, Lubella czy Łowicz, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak z pięcioma kolegami ze studiów, wkładając po około tysiąc dolarów, zbudował firmę o przychodach sięgających dziś 15 mld zł w ponad 50 krajach. Kluczem do startu była znajomość niemieckiego i umiejętność przekonania niemieckich dostawców, by dawali towar na kredyt — pierwsze zarobione pieniądze zawsze wracały w biznes, nigdy w samochód czy dom. Celem Pawińskiego jest dziś przebicie 20 mld zł przychodów, przy rentowności EBITDA, która według niego powinna sięgać 15 procent, a dziś wynosi około 13. Największym problemem polskich i europejskich firm są w jego ocenie wysokie ceny energii i przeregulowanie — od 2019 roku Unia Europejska wydała, jak wylicza, kilkukrotnie więcej przepisów regulacyjnych niż Stany Zjednoczone.

Piotr Nowosielski, założyciel Rocket Jobs i Just Join IT, portali z ofertami pracy dla branży IT, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak po siedmiu latach nieudanych pomysłów — od mebli kuchennych po serwis dla rolników — kolega w święta niemal przy okazji postawił prostą stronę, która okazała się żyłą złota. Bez kapitału Nowosielski sam dodał pierwsze 250 ogłoszeń bez pytania firm o zgodę, a choć niemal nikt nie odpowiedział, po pół roku zaczęły wracać same. Firma urosła do 70 mln zł przychodów i 10 mln zł zysku netto, zanim fala zwolnień w branży technologicznej wyhamowała wzrost i zmusiła go do redukcji zatrudnienia o połowę. Nowosielski, który sam pracuje znacznie więcej niż osiem godzin dziennie, sprzeciwia się popularnej dziś narracji o końcu "kultury pracy ponad siły" — to, jego zdaniem, wygodna wymówka, a ciężką pracę należy raczej chwalić niż deprecjonować.

Zenon Daniłowski, prezes i założyciel Grupy Makarony Polskie, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak zbudował firmę odpowiadającą dziś za jedną czwartą krajowej produkcji makaronu, zatrudniającą 450 osób i notowaną na giełdzie. Biznes zaczynał w latach 90. od handlu sprzętem AGD, butami i wózkami dziecięcymi z Chin, a zarobione pieniądze zainwestował najpierw w Praską Giełdę Spożywczą, później w przejęcie zakładów zbożowych w Rzeszowie, co otworzyło mu drogę na rynek makaronów. Produkty firmy trafiają dziś pod własnymi markami i markami sieci handlowych, a eksport sięga m.in. Ukrainy, Niemiec i Francji. Największym wyzwaniem dla produkcji w Polsce są, według Daniłowskiego, wysokie ceny energii — w jego ocenie w Europie jest ona nawet dwa razy droższa niż w Stanach Zjednoczonych czy Chinach, co utrudnia konkurowanie na rynku globalnym.

Paweł Wróbel, prezes NTFY (Nice to Fit You), jednego z liderów rynku cateringu dietetycznego w Polsce, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego Polska i Czechy to światowy ewenement, jeśli chodzi o dostarczanie jedzenia w modelu diety pudełkowej — w Niemczech trudno w ogóle wytłumaczyć klientom sens tej usługi. Firma codziennie produkuje i dostarcza ponad 23 tysiące toreb z posiłkami, w szczycie nawet 100 tysięcy dziennie, docierając logistycznie od zakładów w Warszawie po klientów w Berlinie i Pradze. Klienci dzielą się na trzy grupy: stałych, wracających po przerwie i tzw. testerów, a sprzedaż ma wyraźną sezonowość — szczyt przypada na początek roku przy noworocznych postanowieniach, kolejny wzrost tuż przed wakacjami. Firma planuje w najbliższych latach kilkukrotnie zwiększyć skalę, po tym jak fundusz private equity kupił większościowy pakiet jej udziałów.

Rafał Sonik, zdobywca Rajdu Dakar w kategorii kwadów i twórca pierwszej sieci McDonald's w Polsce, dziś prowadzący firmę deweloperską Gemini Holding, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak wynegocjował wejście do biznesu z McDonald's, mimo że warunkiem firmy było wyłożenie przez lokalnego partnera pierwszych 10 mln dolarów — kwoty, której z ówczesnym wspólnikiem nie mieli, więc trzy miliony zebrali sami, a siedem pożyczyli z banku. Większym sukcesem okazała się później współpraca z siecią BP, którą Sonik zbudował od zera do pozycji lidera wolumenowego w Polsce, z ponad miliardem dolarów przychodu i ponad 3 tysiącami zatrudnionych. Dziś swój biznes deweloperski wycenia na około miliard złotych, ale przekonuje, że pieniądze nie powinny być celem samym w sobie — obsesja na punkcie jachtu czy samolotu tylko zawęża, jego zdaniem, to, co człowiek jest w stanie z życia wynieść.