Biznes klasa (strona 6 z 7)

Marta Półtorak, prezes Marma Polskie Folie, jednego z największych przetwórców tworzyw sztucznych w Europie, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak razem z mężem zaczynała od kredytu zaciągniętego pod zastaw domu na linię technologiczną — dziś firma zatrudnia ponad 1000 osób i generuje blisko 500 mln zł przychodu rocznie. Prowadzi też centrum handlowe Millennium Hall w Rzeszowie oraz sieć hoteli, w tym pierwszy na Podkarpaciu Hilton Garden Inn. Próba współpracy z chińskim partnerem okazała się szybką lekcją biznesową — jej zdaniem chińscy kontrahenci szybko uczą się od dostawców i zaczynają robić to samo we własnym zakresie. Półtorak przekonuje, że kobiety w biznesie wciąż muszą wykazywać się większą determinacją niż mężczyźni, choć sama w swojej karierze nie spotkała się z dyskryminacją ze względu na płeć.

Prof. Andrzej Koźmiński, założyciel i wieloletni rektor Akademii Leona Koźmińskiego, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego każdy, kto zakłada własny biznes, musi liczyć się z możliwością nawet kilkukrotnego bankructwa. Uczelnię zakładał na początku lat 90. w przekonaniu, że biznes i państwo chętnie wesprą jej rozwój — zderzenie z rzeczywistością było, jak wspomina, brutalne, a firma wyszła na prostą dopiero, gdy pogodził się z tym, że może liczyć wyłącznie na siebie. Dziś budżet uczelni sięga 130-140 mln zł, wciąż daleko mu jednak do budżetów zagranicznych uczelni liczonych w euro, a w jego ocenie Polska ogólnie za mało inwestuje w edukację i badania naukowe. Koźmiński ocenia też, że polskie zarządzanie wciąż dźwiga "genetyczne obciążenie" stylem folwarcznym — przełożonym, którzy zamiast tłumaczyć pracownikom swoje oczekiwania, wolą narzucać je siłą.

Tomasz Salski, współzałożyciel i główny udziałowiec Grupy Klepsydra, pierwszej notowanej na giełdzie firmy pogrzebowej w Polsce, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, że branża pogrzebowa działa zwykle na marży rzędu 20-23 procent. Firma powołuje się na prognozy GUS, według których liczba zgonów w Polsce będzie systematycznie rosnąć nawet do 2046 roku, i planuje w ciągu siedmiu lat dziesięciokrotnie zwiększyć przychody, przejmując mniejsze podmioty na rynku, na którym działa dziś około 2,5 tysiąca firm. Drugim filarem biznesu jest spółka BONGO, transportująca zwłoki zza granicy drogą lotniczą — Salski zdradza, jakie formalności wymaga taki transport i jak jest rozliczany kosztowo. Do branży trafił po przejęciu rodzinnej firmy produkującej trumny; dziś inwestuje też miliony złotych w klub piłkarski ŁKS Łódź, nazywając to "drogim hobby".

Paweł Jarski, prezes i założyciel Elemental Holding, nazywany "miejskim górnikiem", tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak w 14 lat zbudował firmę odzyskującą metale szlachetne i półszlachetne ze zużytego sprzętu elektronicznego, dziś obecną na 35 rynkach z przychodami sięgającymi 7 mld zł. Kluczem do wzrostu są regularne przejęcia mniejszych, lokalnych firm oraz płaska struktura zarządzania, w której na czele spółek stoją przedsiębiorcy, nie wynajęci menedżerowie. Największą porażką biznesową Jarskiego była sześcioletnia próba budowy kopalni w Indonezji — po wybudowaniu portu i kilku kilometrów drogi lokalne władze wprowadziły cenę maksymalną na wydobywany surowiec, co przekreśliło opłacalność inwestycji. W Zawierciu Elemental buduje dziś pierwszy w tej części Europy zakład recyklingu baterii litowo-jonowych, wart docelowo około 3 mld zł.

Cezary Kozanecki, założyciel i prezes spółki Synektik, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak jego firma, sprzedająca w Polsce większość używanych tu robotów chirurgicznych Da Vinci, ściga się z General Electric o rynek tzw. kardioznaczników wykrywających wady serca. Technologia tych robotów powstała pierwotnie z myślą o zdalnych operacjach podczas misji kosmicznych — na Marsa nie polecieliśmy, ale roboty zostały, a dziś około 90 procent zabiegów prostaty w Polsce wykonuje się właśnie nimi. W wyścigu o kardioznacznik Synektik jest, według Kozaneckiego, tuż za liderem rynku, a transfer technologii produkcyjnej potrzebnej do wejścia na rynek amerykański zajmie jeszcze co najmniej dwa lata. Sama amerykańska diagnostyka tego typu obejmuje kilka milionów pacjentów rocznie, wycenianych na około 2 tys. dolarów za badanie.

Piotr Fus, współwłaściciel Auto Fus, dealera luksusowych marek jak Rolls-Royce, McLaren i Aston Martin, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, kim są klienci gotowi zapłacić miliony złotych za samochód. Jego firma sprzedała 26 McLarenów, mimo że w regionie działa niewielu autoryzowanych dealerów tej marki — dlatego kupujący przyjeżdżają z różnych krajów Europy, a Fus sam dowozi luksusowe auta klientom osobiście, nierzucającym się w oczy samochodem. Większość takich aut przez większą część roku stoi w garażach, a właściciele wyjeżdżają nimi sezonowo — czasem Fus wynajmuje nawet tor, by mogli pojeździć bardziej ekstremalnie. Opowiada też, jak raz eskortował klienta z torbą pełną gotówki, około 2 mln zł, prosto do banku, bo przyjęcie takiej kwoty w firmie zablokowałoby jej działanie na wiele godzin — dziś, jego zdaniem, gotówkowe transakcje zdarzają się już znacznie rzadziej.

Jarosław Szanajca, współzałożyciel i wieloletni prezes Dom Development, największego polskiego dewelopera, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego jego firma, która sprzedała już Polakom blisko 50 tysięcy mieszkań, utrzymuje jedne z wyższych marż w legalnym biznesie. W jego ocenie liczy się marża netto, sięgająca 18-19 procent — to, co naprawdę zostaje firmie, w przeciwieństwie do efektownie wyglądającej w mediach marży brutto, przekraczającej 30 procent. Szanajca przekonuje, że tak wysokie marże w deweloperce są konsekwencją ogromnego ryzyka i kosztu kapitału, bez których nikt nie byłby w stanie prowadzić tego biznesu. Najwyższe marże spółka osiąga w Trójmieście i Warszawie, nieco niższe we Wrocławiu, a to właśnie Trójmiasto, Wrocław i Kraków są dziś motorem wzrostu sprzedaży firmy.

Krzysztof Domarecki, założyciel i główny akcjonariusz Grupy Selena, producenta znanych na całym świecie klejów Tytan, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego jego zdaniem Polska z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego jest spóźniona o około 15 lat. Zaczynał na początku lat 90., zarabiając równowartość 23 dolarów miesięcznie — dziś Selena zatrudnia 1800 osób w 16 krajach, a jej zakłady produkcyjne działają od Polski po Koreę Południową. Budowanie rozpoznawalnej marki "Made in Poland" wymagałoby, jego zdaniem, setek polskich firm aktywnych międzynarodowo przez pokolenia, a mamy ich dziś zaledwie kilkadziesiąt. Domarecki przekonuje, że bez własnego dużego lotniska Polska traci realną marżę na rzecz zagranicznych hubów, i apeluje do polityków, by przestali spierać się o CPK, a zaczęli je budować.

Karol Okrasa, znany polski szef kuchni, od lat prowadzący ekskluzywną restaurację w warszawskim hotelu InterContinental, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, z czego naprawdę składa się rachunek za lunch czy kolację. Koszt wyprodukowania dania to 30-40 procent jego ceny, a po doliczeniu kosztów administracji i personelu miesięczny zysk restauracji sięga zwykle 8-15 procent — ostatni tydzień miesiąca jest przy tym decydujący dla wyniku netto. Okrasa pracuje już nad nowym projektem gastronomicznym w tym samym hotelu, choć na razie nie zdradza szczegółów, i nie wyklucza, że może to być okazja do powalczenia o gwiazdkę Michelin. W jego ocenie największym błędem początkujących restauratorów jest otwieranie lokalu tylko dlatego, że ktoś lubi jeść — trzeba też liczyć się z tym, że pierwsze pół roku działalności zwykle przynosi straty.

Alina Sztoch, prezeska firmy Kubota, notowanej na rynku NewConnect, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak marka klapek, dla wielu kiedyś kojarzona z obciachem, zbudowała rozpoznawalność sięgającą, według wewnętrznych badań spółki, 70 procent wśród Polaków. Historia Kubota sięga początku lat 90., gdy pierwsze partie towaru sprowadzano z Azji i sprzedawano na straganach i stadionach — o sukcesie marki, w jej ocenie, w dużej mierze zdecydował przypadek. Dziś firma importuje towar głównie z Azji, nadrukowuje wzory już w Polsce i dystrybuuje je m.in. przez sieć Biedronka, konsekwentnie łącząc sprzedaż klapek ze skarpetami, by na stałe wpisać ten zestaw w polski kanon mody. Sztoch przekonuje też, że nowe pokolenie pracowników i klientów wymusiło koniec gloryfikacji pracy ponad siły — jej zdaniem odpoczynek jest warunkiem bycia odpowiedzialnym liderem.

Marcin Ziopaja, prezes firmy budowlanej Zio-Max, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak z zarobków hydraulika rzędu 3,8 zł za godzinę doszedł do firmy z przychodami sięgającymi 200 mln zł rocznie. Spółka zrealizowała m.in. instalację wież chłodniczych w Varso Tower, najwyższym budynku w Europie, a w budownictwie, gdzie większość firm działa na marży rzędu 3 procent, celuje w wynik dwucyfrowy. W jego ocenie do około 10 mln zł przychodu właściciel jest w stanie ogarnąć firmę samodzielnie, powyżej tego progu trzeba budować struktury i delegować zadania — przełomem było dla niego zatrudnienie firmy audytorskiej. Ziopaja przekonuje też, że o zdobyciu dużego kontraktu decydują nie tylko kompetencje, ale i to, jakim samochodem przyjeżdża prezes na spotkanie.

Marcin Ochnik, prezes firmy Ochnik SA, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak zaczynał jako nastolatek sprzedający kurtki uszyte przez starszych braci na warszawskim stadionie Skry, a dziś kieruje siecią 120 salonów, w tym trzech za granicą, zatrudniającą ponad 800 osób. Prezesem został w wieku zaledwie 24 lat, a przełomem dla firmy było przypadkowe spotkanie, które zainspirowało zmianę profilu z produkcyjnego na handlowy i budowę własnej sieci sprzedaży. Najtrudniejszym elementem prowadzenia biznesu są dziś negocjacje z galeriami handlowymi — stawki w Warszawie sięgają nawet 100 euro za metr kwadratowy, a rentowny salon musi wypracowywać kilka milionów złotych obrotu rocznie. Bracia Ochnik trzymają się przy tym rodzinnych zasad, m.in. zatrudniania maksymalnie dwóch osób z jednej rodziny naraz, a Marcin ma już ustaloną datę, kiedy przestanie być prezesem.

Dawid Jakubowicz, prezes Kulczyk Investments, bezpośrednio zarządzający portfelem inwestycyjnym Sebastiana Kulczyka, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego jego zdaniem światowe zasoby złota się kurczą, mimo rosnącego zapotrzebowania ze strony branży technologicznej. W portfelu, którym kieruje, jest m.in. kopalnia złota w Namibii — Jakubowicz spędził tam kilkanaście miesięcy, bo w jego ocenie procesu produkcyjnego nie da się zrozumieć zza monitora. Do Kulczyk Investments należą też Ciech SA, jedna z największych grup chemicznych w Europie Środkowo-Wschodniej, fundusz venture capital Manta Ray oraz deweloper segmentu premium NOHO Investment. W jego opinii Europa przez nadmierne regulacje sama osłabia swoją pozycję wobec innych gospodarek, choć polscy inżynierowie i pracownicy pozostają europejską czołówką.

Marcin Iwuć, youtuber finansowy, przedsiębiorca i posiadacz tytułu Chartered Financial Analyst, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak z zadłużonego, w tym we frankach szwajcarskich, początkującego inwestora doszedł do 9,5 mln złotych majątku netto. Po jedenastu latach w branży finansowej odszedł z korporacji, by zająć się edukacją finansową — jego samodzielnie wydana książka "Finansowa Forteca" sprzedała się w ponad stu tysiącach egzemplarzy, z czego zostaje mu około 57 złotych z każdego. Majątek dzieli na trzy portfele: poduszkę bezpieczeństwa w obligacjach skarbowych, długoterminowe oszczędności emerytalne oraz część przeznaczoną na inwestycje wysokiego ryzyka. Iwuć przekonuje, że inwestowanie to dopiero trzeci filar bogacenia się — pierwsze miejsce zajmuje kontrola wydatków, drugie zwiększanie zarobków.

Prof. Grzegorz Mazurek, rektor Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, jednej z czołowych uczelni biznesowych w Europie Środkowo-Wschodniej, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, na czym jego zdaniem polega drugie dno afery wokół Collegium Humanum. Pierwszą warstwą problemu jest, w jego ocenie, sam sposób, w jaki w prawie pojawił się zapis umożliwiający masowe wydawanie dyplomów MBA — środowisko akademickie miało nim być zaskoczone mimo dekad zabiegania o uregulowanie tego obszaru. Drugą, głębszą warstwą jest skala kupowania dyplomów przez ludzi sukcesu, piastujących ważne stanowiska — w jego ujęciu mowa o setkach, jeśli nie tysiącach osób w całej Polsce. Dla kontrastu prawdziwy program MBA w jego uczelni wymaga co najmniej dwóch lat nauki, ponad 500 godzin zajęć i kosztuje ponad 80 tys. złotych.

Robert Dobrzycki, założyciel, współwłaściciel i prezes Panattoni w Europie i Azji, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak w wieku 29 lat, po trzech spotkaniach, przekonał amerykańskiego biznesmena Carla Panattoniego do wspólnej spółki w Polsce z kapitałem startowym 5 mln dolarów. Po trzech latach firma zatrudniała już 120 osób, dziś Dobrzycki ma w niej 34 proc. udziałów, a wolumen deweloperski, którym zarządza w Europie, sięga 5 mld euro. Panattoni jest największym deweloperem przemysłowym w Polsce i Europie, dostarczyło już 22 mln metrów kwadratowych powierzchni przemysłowej i właśnie wchodzi na rynki azjatyckie. Dobrzycki przekonuje, że o sukcesie w Europie nie zdecydowało polskie pochodzenie kapitału, lecz to, czego Polsce jego zdaniem naprawdę nie brakuje — dobrej lokalizacji.

Jakub Dwernicki, założyciel spółek cyber_Folks i Vercom, wartych na giełdzie ponad 3 mld zł, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak fala zwolnień w globalnej branży technologicznej odwróciła rynek pracy dla programistów — na jedno ogłoszenie dla dewelopera zamiast kilku CV spływa dziś ich około stu. Jego firmy obsługują ponad 350 tys. klientów w 18 krajach i utrzymują jedną trzecią polskich stron internetowych, a teraz wprowadzają kreator witryn oparty na sztucznej inteligencji, budujący stronę w zaledwie 93 sekundy. W jego ocenie AI otworzy tyle nowych możliwości, co niegdyś telefony komórkowe, choć przemiana rynku pracy bywa dla części osób bolesna. Dwernicki uważa też, że w branży innowacji i startupów jest sporo pustego szumu — winą obarcza tych, którzy go generują, i tych, którzy w niego wierzą.

Maciej Oleksowicz, prezes i główny udziałowiec giełdowej spółki Inter Cars, a prywatnie kierowca rajdowy, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego uważa części oryginalne, sygnowane logo producenta auta, za rynkowe złudzenie — jego zdaniem to te same produkty co zamienniki premium, tylko sprzedawane nawet dwukrotnie drożej. Sama produkcja części to zaledwie około 10 procent ceny finalnej, resztę stanowią marże kolejnych pośredników w łańcuchu dostaw. W jego ocenie liczy się marża wartościowa, nie procentowa — stąd Inter Cars stawia raczej na sprzedaż produktów premium niż tańszych marek własnych, mimo ich pozornie wyższej rentowności procentowej. W ofercie sklepu zostają też części sprzedawane niemal bez zarobku, wyłącznie ze względu na zapotrzebowanie klientów i warsztatów.

Robert Michalski, założyciel Stradale Classics i uczestnik programu "Zawodowi handlarze" w TVN Turbo, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, na czym realnie zarabia się w handlu klasycznymi samochodami. Jego firma generuje około 100 mln zł obrotu rocznie, głównie na pośrednictwie w sprowadzaniu luksusowych aut z Japonii — marża na pojedynczym egzemplarzu to zaledwie kilka procent, a prawdziwe pieniądze są w sprzedaży ekskluzywnych informacji kolekcjonerom. Michalski przekonuje, że największe pieniądze od zawsze były i będą na autach dziś wyśmiewanych — przykładem jest Mercedes W210, kiedyś kojarzony głównie z taksówkarzami, dziś wart krocie w dobrym stanie. Sam w tym samym duchu skupuje teraz stare Fiaty Multipla, a niedawno kupił nawet Seicento Schumacher.

Maciej Wilk, dyrektor operacyjny kanadyjskich linii Flair Airlines i były dyrektor operacyjny PLL LOT, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego bilet za 20 złotych to tylko "pewna iluzja", która ma skłonić pasażera do rozpoczęcia rezerwacji. System dynamicznych cen podbija stawkę w krokach po 5-10 złotych, gdy wykryje rosnące zainteresowanie danym lotem, a osobom kupującym bilety razem celowo przydziela odległe od siebie miejsca, by skłonić je do dopłaty za wybór siedzenia. Największym źródłem przychodu linii nie są jednak same bilety, lecz opłaty bagażowe — dlatego przewoźnicy niskokosztowi unikają krótkich tras, na których pasażer nie potrzebuje walizki. Kluczowym wskaźnikiem efektywności jest przychód na pasażera: około 3 euro to dobry wynik, 1,5 euro oznacza konieczność wdrożenia programu naprawczego.

Prof. Marcin Piątkowski, ekonomista Akademii Leona Koźmińskiego i autor bestsellera "Złoty Wiek", tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka swoją propozycję tymczasowej składki na obronność, którą sam nazywa "narodowym autocasco". W jego ocenie Polska, wydając już około 4 proc. PKB na zbrojenia, powinna aktywniej naciskać na sojuszników z NATO, w tym Niemcy, by zwiększali własne wydatki obronne. Piątkowski przekonuje, że dodatkowe inwestycje w bezpieczeństwo mogą też przyciągnąć do Polski nawet 500 mld dolarów zagranicznego kapitału. Jego zdaniem ogromną szansą na rozwój jest też racjonalna budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego — widzi w nim fundament nowego obszaru gospodarczego między Łodzią a Warszawą, z międzynarodowym lotniskiem i setkami tysięcy nowych mieszkań.

Marian Owerko, przewodniczący rady nadzorczej i współzałożyciel Bakallandu, znany widzom również jako juror "Dragon's Den – Jak zostać milionerem", tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, jak zaczynał od sprzedaży suszonych owoców i warzyw przepakowywanych w kawalerce, a dziś prowadzi firmę, której celem jest przekroczenie miliarda złotych przychodów. Powtórzenie tamtego sukcesu uważa dziś za niemożliwe — większy potencjał widzi w zdrowych batonach energetycznych, które zaczynają realnie konkurować z tradycyjnymi. Przez dwa fundusze inwestuje też kilkadziesiąt milionów złotych w inne branże, od hodowli tilapii po przemysł weselny, a jednym z jego najważniejszych dziś projektów jest psychiatria — rynek wart, jego zdaniem, kilka miliardów złotych, wciąż bez wyraźnego lidera. W prywatnych klinikach, w które zainwestował, pracuje już około stu psychologów pomagających dzieciom.

Wojciech Janicki, dyrektor Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UMCS w Lublinie oraz członek Komitetu Nauk Demograficznych PAN, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego chińska polityka demograficzna, po latach ograniczeń, doprowadziła do trwałej nierównowagi płci w części kraju. W jego ocenie Afryka nie zastąpi szybko Dalekiego Wschodu jako "fabryki świata" — brakuje jej etosu pracy i politycznej stabilności, procesów liczonych w dekadach, nie latach. Wyludnianie się polskiej wsi jest, jego zdaniem, naturalnym i nieodwracalnym procesem, choć dotyczy głównie wsi peryferyjnych, nie tych pod dużymi miastami. Jako prezes spółki Findewal, zajmującej się ochroną cennych transportów, zdradza też, ile realnie tracą na kradzieżach europejskie firmy każdego dnia.

Jakub Tepper, poznański restaurator, właściciel czterech lokali pod markami Min's Table, Kim Chi Ken i Tonari, zatrudniających łącznie ponad 60 osób, tłumaczy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, z czego naprawdę składa się cena dania w restauracji. Modelowo koszt samych składników powinien stanowić około 30 procent ceny — przy 40-złotowej zupie ramen to około 12 złotych — a kolejne kilkanaście złotych pochłania praca osób, które danie przygotowują i podają. Do tego dochodzą czynsz, sprzęt i leasing, więc z jednej miski zostaje mu ostatecznie zaledwie kilka złotych zysku. Tepper odrzuca też popularne przekonanie, że restauracje zarabiają głównie na napojach — w jego lokalach woda dla gości jest bezpłatna.

Piotr Voelkel, współtwórca Uniwersytetu SWPS i założyciel VOX Meble, tłumaczy w drugiej części rozmowy w "Biznes Klasie" Łukasza Kijka, dlaczego sztuczna inteligencja będzie wypychać ludzi z zawodów opartych na wiedzy, a nie na umiejętnościach. W jego ocenie ten, kto ma konkretny fach w ręku, może być spokojny o przyszłość — edukacja wciąż uczy na pamięć rzeczy dostępnych na wyciągnięcie smartfona, zamiast uczyć rozumienia świata. W tym samym duchu powstała współtworzona przez niego koncepcja School of Form, programu studiów projektowych, w którym przyszli projektanci najpierw uczą się psychologii i antropologii, a dopiero potem projektowania — bo, jak podkreśla Voelkel, dobry projektant ma rozumieć ludzi, dla których tworzy, a nie realizować własną artystyczną wizję.