didaskalia (strona 6 z 8)

Muniek Staszczyk, lider zespołu T.Love, opowiada w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski o tym, co w życiu stawia najwyżej — rodzinę i wiarę. Jako ojciec dwójki dorosłych już dzieci i świeżo upieczony dziadek przyznaje, że nie był ojcem "od pieluszek", bo w młodości całą energię pochłaniało godzenie tworzenia muzyki z zarabianiem na życie — dziś, jako dziadek, chce nadrobić to rozpieszczaniem wnuczki. Muzyk dzieli się też refleksją o swojej wieloletniej, świadomie wybranej więzi z Kościołem katolickim, którą określa jako życiową "podłogę" dającą oparcie, choć jednocześnie rozumie i szanuje osoby o zupełnie innych wartościach. Z niepokojem obserwuje europejski kryzys rodziny i związków, które "szybko się rozpadają", uznając to zjawisko za jedno z największych wyzwań współczesności.

Jakie zmiany zajdą w rządzie Donalda Tuska? Którzy z polityków mogą liczyć na angaż w Brukseli? Kogo w zbliżających się wyborach prezydenckich jako kandydata wystawi Prawo i Sprawiedliwość? Czy Rafał Trzaskowski ma szansę w jesiennych wyborach? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań udzielił w długiej i ciekawej rozmowie prof. dr hab. Antoni Dudek, gość kolejnego odcinka programu "didaskalia" Patrycjusza Wyżgi.

Paweł Reszka, dziennikarz tygodnika "Polityka" i były korespondent w Moskwie, opisuje w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, jak naprawdę wygląda codzienne życie w Rosji — strach przed lokalną władzą i policją, wszechobecna korupcja i przekonanie, że ocalić może jedynie sam "car", czyli Putin, który zrozumiał, jego zdaniem, "instrukcję obsługi" zgnębionego społeczeństwa. Wspomina własne doświadczenie z czasów Pomarańczowej Rewolucji na Ukrainie, gdy w Moskwie, w atmosferze antypolskiej nagonki, padł ofiarą pobicia, a prowadzone później śledztwo określa jako całkowitą ustawkę. Reszka podkreśla, że zbrodni wojennych w Buczy i zbombardowanych, rosyjskojęzycznych ukraińskich miast "nie da się zmyć z żołnierskich mundurów", a rosyjscy przyjaciele, z którymi rozmawiał po wybuchu wojny, ku jego zaskoczeniu popierali inwazję.

Prof. Łukasz Gacek, politolog i sinolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego, tłumaczy w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że mimo statusu drugiej, a może już pierwszej gospodarki świata, Chiny zmagają się z ogromnymi problemami wewnętrznymi — nierównomiernym rozwojem regionów, rosnącym zadłużeniem, katastrofalnym zanieczyszczeniem środowiska (od miliona do dwóch milionów zgonów rocznie) oraz starzejącym się i, jak to ujmuje, "wymierającym" społeczeństwem. Mimo tych wyzwań pozostaje spokojny o trwałość samego państwa chińskiego, dysponującego pięciotysiącletnią ciągłością cywilizacyjną, choć zastanawia się nad przyszłością rządzącej partii, która musi dziś na nowo zdobywać społeczne zaufanie. Nie spodziewa się przy tym, by narastające napięcie między Chinami a USA przerodziło się w otwartą wojnę — kraj ma zbyt wiele problemów wewnętrznych, by dążyć do konfrontacji z równie potężnym rywalem.

Tomasz Czajka, były programista SpaceX, wspomina w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski swoje pierwsze oficjalne spotkanie z Elonem Muskiem, dotyczące kodu odpowiedzialnego za lot jednej z rakiet firmy — mimo ostrzeżeń kolegów, że szef może zwolnić go za wytknięcie błędów, opisuje miliardera jako "bardzo sensownego człowieka", z którym dało się merytorycznie porozmawiać. Czajka dzieli się też swoimi przewidywaniami dotyczącymi rozwoju sztucznej inteligencji — jego zdaniem obecne modele językowe, takie jak ChatGPT, wciąż słabo radzą sobie z logicznym myśleniem, ale w ciągu kilku lat mogą osiągnąć poziom inteligencji przeciętnego człowieka. Uważa, że ludzkość powinna pogodzić się z perspektywą, w której maszyny staną się kolejnym etapem rozwoju, przewyższającym nas nawet pod względem świadomości.

Dr Krzysztof Rak, historyk i publicysta zajmujący się stosunkami międzynarodowymi, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że hojny system socjalny w Niemczech sprawia, iż wielu osobom po prostu nie opłaca się podejmować pracy. Zwraca uwagę, że Polska skutecznie skraca dystans gospodarczy dzielący ją od zachodniego sąsiada, tym bardziej że Niemcy weszły w okres recesji. Ostrzega jednak, że dogonienie Niemiec za cenę wycofania się Stanów Zjednoczonych z Europy byłoby złą drogą — jego zdaniem osłabienie amerykańskiej obecności na kontynencie mogłoby doprowadzić do scenariusza przypominającego okres poprzedzający II wojnę światową.

Zbigniew Parafianowicz, dziennikarz "Dziennika Gazety Prawnej" i autor książki "Polska na wojnie", ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że bliskie relacje między Andrzejem Dudą a Wołodymyrem Zełenskim, budowane jeszcze przed rosyjską inwazją, wyraźnie ochłodziły się po sporze o ukraińskie zboże — a sam ukraiński prezydent stał się wobec Polski bardziej krytyczny i obcesowy. Jego zdaniem jedynym sposobem na zakończenie wojny są zdecydowane działania Zachodu, w tym przekazanie Ukrainie niemieckich pocisków Taurus — dopiero realna przewaga militarna zmusi Rosję do rozmów przy stole negocjacyjnym. Parafianowicz ostrzega, że ewentualne zwycięstwo Donalda Trumpa w wyborach w USA może przekreślić szansę na dalszą pomoc wojskową dla Kijowa, dlatego Polska powinna już teraz przyspieszyć zbrojenia własnej armii.

Prof. Antoni Dudek, politolog z UKSW, podsumowuje w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski pierwsze sto dni rządu Donalda Tuska na tle przedwyborczych "100 konkretów" Koalicji Obywatelskiej — jego zdaniem większość z nich nie została zrealizowana, choć zastrzega, że były to obietnice jednej partii koalicyjnej, a nie całego rządu, i już w momencie ich ogłoszenia były niewykonalne w tak krótkim czasie. Docenia uruchomienie zamrożonych wcześniej środków unijnych oraz likwidację zerowego VAT-u na żywność, krytycznie ocenia natomiast sposób zmiany władz w mediach publicznych — mimo to uważa, że nowy program TVP jest wyraźnie mniej propagandowy niż poprzedni. Jego zdaniem błędem było też rozszerzenie programu 500 plus na pierwsze dziecko bez progu dochodowego, oraz przewiduje, że spór wewnątrz Zjednoczonej Prawicy rozstrzygnie się na korzyść Suwerennej Polski.

Jakim prezydentem podczas kolejnej kadencji będzie Władymir Putin? Jak wygląda praca ambasadora RP za granicą? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań padną w długiej rozmowie z Jerzym Markiem Nowakowskim, były ambasadorem RP na Łotwie i a Armenii, a także prezesem Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego oraz gościem kolejnej odsłony programu „didaskalia” Patrycjusza Wyżgi.

Pseudonimowy "Kafir", były oficer Wojskowych Służb Informacyjnych, a później Służby Kontrwywiadu Wojskowego, wspomina w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski chaos, jaki zapanował po nagłej likwidacji WSI 30 września 2006 roku, za rządów pierwszego gabinetu PiS. Opowiada, jak przez kilka miesięcy po rozwiązaniu służby oficerowie wciąż mieli dostęp do tajnych dokumentów i teczek źródeł bez formalnego nadzoru, a polscy żołnierze w Afganistanie i Iraku z dnia na dzień stracili wsparcie swoich oficerów wywiadu. Jego zdaniem tak nagła likwidacja jednej z kluczowych służb specjalnych była wydarzeniem bez precedensu na świecie i realnie osłabiła bezpieczeństwo państwa — obrazowo porównuje tę decyzję do prezentu dla Kremla. "Kafir" ostrzega też, że obecna liczebność polskiej armii zawodowej może nie wystarczyć do samodzielnej obrony kraju w razie poważnego konfliktu.

Tomasz Narkun, ekspert ds. nieruchomości współpracujący z Ministerstwem Rozwoju i Technologii przy programie kredytu 2 procent, opisuje w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, jak zaskoczyła go skala gotówkowego popytu na mieszkania — klienci przychodzili do biur sprzedaży dosłownie z walizkami pieniędzy. Zwraca też uwagę na skutki unijnych przepisów dotyczących efektywności energetycznej budynków — około 7 milionów polskich domów nie spełnia dziś wymaganych norm, a każdy budynek będzie musiał otrzymać klasę energetyczną od A do G, co w przyszłości może oznaczać dla ich właścicieli dodatkowe koszty lub ograniczenia.

Prof. Antoni Dudek, politolog z UKSW, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że masowe protesty rolników wynikają przede wszystkim z napływu ukraińskiego zboża oraz unijnej polityki Zielonego Ładu, w tym budzącej sprzeciw zasady ugorowania części pól — porównuje ją do średniowiecznej trójpolówki. Jego zdaniem Unia Europejska nie ma spójnego planu godzenia interesów rolnictwa z celami klimatycznymi, co może w przyszłości zagrozić żywnościowemu bezpieczeństwu całej Europy. Dudek stanowczo odrzuca popularne w polskiej polityce oskarżenia przeciwników o bycie "rosyjską agenturą" — jego zdaniem to opowieści "funta kłaków niewarte", choć przyznaje, że pojedynczy, niekontrolujący partii agenci mogą kręcić się na obrzeżach każdego ugrupowania. Odnosi się też do sporu prezydent-premier, oceniając, że to premier Tusk jest obecnie w nim na wygranej pozycji.

Wirtualna Polska z wyróżnieniem na Grand Video Awards 2023. To konkurs dla najciekawszych i najbardziej angażujących twórców wideo w polskim internecie. W kategorii "Edukacja, nauka, technika" wyróżnienie otrzymali Patrycjusz Wyżga, Paweł Mierzyński i Kuba Jankowski. Jury doceniło wideopodcast WP "Didaskalia" - odcinek "Hodujemy gatunek, który będzie dominował nad nami intelektem". Wyróżnienie odebrali wydawca programu Kuba Jankowski i producent Paweł Mierzyński.

Paweł Kowal, polityk i politolog, pełnomocnik rządu ds. odbudowy Ukrainy, przekonuje w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że Rosja znajduje się już w procesie rozpadu, który zakończy się odłączeniem od niej kolejnych regionów, na przykład na Kaukazie. Jego zdaniem "Putin nie jest wieczny", a gdy rosyjski imperializm ostatecznie się załamie, Krym wróci do Ukrainy jako autonomiczny region — zgodnie z ukraińską konstytucją — i stanie się, jak ocenia, atrakcyjnym miejscem wypoczynku.

Anna Maria Dyner, analityczka Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, komentuje w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski śmierć Aleksieja Nawalnego w rosyjskiej kolonii karnej. Zastrzega, że oficjalne przyczyny zgonu nie są jeszcze znane, ale przyznaje, że osobiście silnie podejrzewa, iż nie były to przyczyny naturalne — jej zdaniem żywy Nawalny, nawet za kratami, wciąż stanowił wyzwanie dla Kremla jako jedyna postać zdolna realnie rzucić wyzwanie Władimirowi Putinowi. Ekspertka przypomina też okoliczności śmierci Jewgienija Prigożyna jako przykład podobnego wzorca. Zaznacza jednocześnie, że Nawalny nie był politykiem w pełni zgodnym z oczekiwaniami zachodnich obserwatorów — krytykowano go m.in. za wcześniejsze poparcie dla aneksji Krymu, co pokazuje, jak złożona bywa rosyjska opozycja.

Ppłk rez. Krzysztof Płatek, były rzecznik Agencji Uzbrojenia, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że bezpośredni atak Rosji na Polskę pozostaje mało prawdopodobny — w pierwszej kolejności zagrożone byłyby raczej państwa bałtyckie, o mniejszej "głębi operacyjnej" i dużych rosyjskich mniejszościach narodowych, które Kreml już wcześniej wykorzystywał jako pretekst do interwencji. Jego zdaniem taki scenariusz wymagałby wcześniej poważnej eskalacji napięcia wokół Tajwanu, która rozproszyłaby uwagę USA i NATO. Płatek podkreśla, że każdy kolejny rok modernizacji polskiej armii realnie zwiększa jej bezpieczeństwo, i broni decyzji o zakupie zróżnicowanego uzbrojenia z różnych krajów — mimo komplikacji logistycznych, dywersyfikacja dostawców chroni przed paraliżem produkcji, jaki dotknął częściowo ukraiński przemysł zbrojeniowy pod rosyjskimi rakietami.

Gen. dyw. Karol Molenda, dowódca Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, ujawnia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że według danych jego analityków Polska w ostatnich tygodniach była najczęściej atakowanym krajem świata pod względem ataków typu DDoS. Tłumaczy, że w cyberprzestrzeni nie istnieje pojęcie "czasu pokoju" — Polska każdego dnia jest stroną toczącego się konfliktu, a specjaliści od cyberbezpieczeństwa nieustannie pracują, by chronić kluczowe usługi przed blackoutem podobnym do tych, jakie dotknęły Ukrainę po wybuchu wojny. W ocenie generała, choć trudno jednoznacznie udowodnić pochodzenie ataków, polscy analitycy wielokrotnie identyfikowali grupy powiązane z rosyjskim rządem, atakujące zarówno Polskę, jak i innych sojuszników NATO. Polacy są przy tym, w jego opinii, uważani za jednych z najlepszych specjalistów cyberbezpieczeństwa na świecie.

W historycznym wydaniu „Didaskaliów” na żywo Patrycjusz Wyżga rozmawia z Maciejem Wilkiem (członkiem zarządu Flair Airlines, wcześniej w zarządzie LOT-u) o tym, po co Polsce Centralny Port Komunikacyjny i jak duże są dziś ograniczenia Lotniska Chopina. W rozmowie padają konkretne liczby o ruchu pasażerskim w Polsce (49 mln w 2019 i perspektywa ok. 50 mln), prognozach dla aglomeracji warszawskiej oraz o kosztach projektu (46 mld zł dla części lotniskowej wobec 300 mld zł w debacie publicznej). Jest też wątek decyzji środowiskowych (m.in. limity operacji na Chopinie i w Modlinie), roli LOT-u w modelu hubowym, wpływu polityki klimatycznej Unii Europejskiej (ETS, SAF) na latanie oraz pytanie, czy budowa CPK oznacza zamknięcie Okęcia.

W jaki sposób ludzie dokonują wyborów? Dlaczego podejmujemy decyzje, które nie są dla nas korzystne? Jakie wielkie odkrycia w medycynie będziemy obserwować za naszego życia? W jakim stopniu można - poprzez stymulację mózgu - modyfikować człowieka? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań w długiej rozmowie udzieliła dr Alicja Puścian, neuronaukowczyni, popularyzatorka nauki, ambasadorka Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta oraz gościni kolejnego odcinka programu "didaskalia" Patrycjusza Wyżgi. Zapraszamy!

Jakub Kulesza, były poseł Konfederacji i wiceprezes "Wolnościowców", opowiada w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, dlaczego zrezygnował z polityki tuż przed październikowymi wyborami — decyzję ułatwiła mu propozycja Sławomira Mentzena, by wystartował z gorszej pozycji na liście albo w ogóle zrezygnował ze startu. Kulesza twierdzi, że rozstał się z Mentzenem w dobrych relacjach i dziś nie ma nawet zdania na temat tego, kto faktycznie przewodzi Konfederacji. Krytykuje współczesny model uprawiania polityki, w którym liderzy partii oczekują bezwzględnego posłuszeństwa, a osoby niepokorne są "z automatu wypychane". Jego zdaniem politycy coraz bardziej przypominają internetowych influencerów, poświęcających więcej czasu mediom społecznościowym niż strategicznemu myśleniu, co niesie ze sobą realne ryzyko rozbicia rodziny czy uzależnień.

Paweł Bernat, wykładowca Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że polskie zasoby kosmiczne przydatne w konflikcie zbrojnym są dziś praktycznie zerowe — kraj nie posiada jeszcze własnego satelity wojskowego, choć MON zamówił już dwa satelity rozpoznawcze, które mają trafić na orbitę do 2027 roku. Ekspert przyznaje, że niedawne poważne zakłócenia sygnału GPS nad Polską można — jego zdaniem — wiązać z zagłuszaniem prowadzonym z okolic Kaliningradu, zastrzegając jednocześnie, że to na razie tylko hipoteza. Wojna w Ukrainie pokazała, jego zdaniem, kluczową rolę "komponentu kosmicznego" — to właśnie dane satelitarne pozwoliły Ukraińcom precyzyjnie namierzać rosyjskie kolumny wojskowe zbliżające się do Kijowa na początku inwazji.

Marcin Iwuć, ekonomista, przedsiębiorca i publicysta, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że około jedna piąta Polaków deklaruje brak jakichkolwiek oszczędności, a kolejne 20-30 procent ma je zaledwie na miesiąc życia. Krytycznie odnosi się do rządowego programu "kredyt na start" z zerowym oprocentowaniem — jego zdaniem realnymi beneficjentami takich ulg są przede wszystkim deweloperzy i banki, bo podnoszą one ceny mieszkań, a klienci i tak kupują je drożej. Iwuć zwraca uwagę, że kluczowe pytanie dotyczy tego, co stanie się z rynkiem, gdy tego rodzaju wsparcie w końcu przestanie działać.

Zbigniew Jagiełło, były prezes PKO BP, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że Narodowy Bank Polski przestał pełnić funkcję, jaką pełnił w poprzednich latach — niezależnego "challengera" kwestionującego politykę gospodarczą rządu — a nadrzędnym celem banku centralnego stał się wyłącznie cel inflacyjny. Jego zdaniem taka konkurencyjność instytucji sprzyjała rozwojowi gospodarczemu kraju. Jagiełło odniósł się też do pytania o przyjęcie euro przez Polskę — uważa, że dopóki krajowe instytucje, jak Rada Polityki Pieniężnej, NBP i rząd, funkcjonują sprawnie, własna waluta pozostaje dodatkowym, wartościowym instrumentem, ale gdy ich decyzje są słabe, dyscyplina narzucana przez strefę euro może okazać się korzystniejsza.

Prof. Antoni Dudek, politolog z UKSW, ocenia w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że nowy rząd Donalda Tuska na razie traktuje prezydenta Andrzeja Dudę, "jakby nie istniał", mimo że część spraw państwowych, jego zdaniem, wymaga współdziałania obu ośrodków władzy. Krytycznie odnosi się do sposobu przejęcia mediów publicznych przez ministra kultury, oceniając wybraną metodę jako prawnie wątpliwą, choć jednocześnie przyznaje, że dawna TVP była propagandową "szczujnią". Politolog analizuje też szanse Szymona Hołowni na prezydenturę — jego zdaniem nawet sam udział w drugiej turze wyborów przełamałby trwający od 2005 roku podział sceny politycznej na PiS i Platformę, choć piętą achillesową marszałka Sejmu pozostaje jego własna, wciąż niedookreślona partia. Dudek uważa też, że zbliżenie z PSL w sprawach światopoglądowych, w tym aborcji, mogłoby pomóc ugrupowaniu Hołowni zachować niezależność.

Robert Rutkowski, znany psychoterapeuta uzależnień, przekonuje w "Didaskaliach" Wirtualnej Polski, że społeczeństwo funkcjonuje dziś w swoistej "okupacji alkoholowej" — ludzie bagatelizują ryzyko i nie widzą możliwości rezygnacji z picia, nawet gdy odczuwają jego negatywne skutki. Powołuje się na badania opublikowane w czasopiśmie "The Lancet", według których nie istnieje bezpieczna dla organizmu dawka etanolu — nawet pojedyncza lampka wina może mieć potencjał rakotwórczy, a mózg potrzebuje kilku miesięcy, by w pełni zregenerować się po jednorazowym spożyciu. Rutkowski krytykuje też biznesowy zwyczaj "dogadywania się" przy alkoholu, wskazując, że coraz więcej poważnych przedsiębiorców na świecie woli negocjować na trzeźwo. Diecie śródziemnomorskiej, mimo obecności w niej wina, wciąż przypisuje realne korzyści zdrowotne — pod warunkiem pominięcia samego alkoholu.