kosmos (strona 15 z 28)

Jest wielkości Jowisza i wędruje Drogą Mleczną. Czarne dziury są trudne do zlokalizowania, jednak Japończycy mają dowody na istnienie nowego obiektu średniej wielkości. Jego odległość od centrum Drogi Mlecznej to ok. 26 tysięcy lat świetlnych. Astronomowie zauważyli dwie poruszające się spiralnie chmury gazu. Po tej obserwacji są niemal pewni, że w ich centrum musi znajdować się czarna dziura, której masa może być 30 tysięcy razy większa od masy Słońca. Odkrycie jest szczególnie ważne, ponieważ oznacza, że naukowcy natknęli się na czarną dziurę o średniej masie. Do tej pory obiekty pośrednie były niezwykle trudne do zlokalizowania.

Na zdjęciach satelity Saturna, zrobionych przez sondę Cassini, można zauważyć lustrzaną powierzchnię. Ma ona rozmiar 120 tys. kilometrów kwadratowych. Naukowcy uważają, że to gigantyczna kałuża metanu. Ich zdaniem, efekt jest podobny do tego, jaki możemy obserwować na Ziemi po deszczu, gdy chodniki są mokre. To znak, że na północnej półkuli Tytana rozpoczyna się właśnie lato. Potrwa 7 lat. Naukowcy długo czekali na pojawienie się na Tytanie chmur i opadów. Modele klimatyczne opisujące księżyc Saturna przewidywały, że takie zjawisko będzie miało miejsce. Kiedy więc udało się wypatrzeć błyszczącą powierzchnie na zdjęciu z sondy Cassini naukowcy mogli odetchnąć z ulgą. Przewidywania okazały się słuszne. Lato na tytanie przyszło jednak odrobinę później, niż sądzono. Naukowcy postarają się wyjaśnić tę zagadkę.

Są dowody na istnienie pozaziemskich cywilizacji, a nawet na to, że ich przedstawiciele są obecni na Ziemi. Dlaczego jednych takie dowody przekonują, a innych nie? Sprawdź, co sam o tym sądzisz.

Za 10 miliardów lat Słońce zmieni się w "kryształową kulę". Śmierć naszej gwiazdy przebiegnie spektakularnie. Naukowcy znaleźli pierwszy bezpośredni dowód na to, że stare gwiazdy zmieniają się w kamienie, gdy zabraknie paliwa jądrowego. Skierowali teleskop kosmiczny Gaja na 15 tys. białych karłów w odległości około 300 lat świetlnych od Ziemi. Znaleźli dużą liczbę gwiazd, które po ochłodzeniu najpewniej obrócą się w kamień.

Astronomowie zarejestrowali moment, podczas którego narodziła się czarna dziura lub gwiazda neutronowa. Potężne teleskopy zauważyły to niecodzienne zjawisko latem 2018 roku. Był o 100 razy jaśniejsze niż supernowa. Błysk nastąpił w konstelacji Herkulesa. Z nowonarodzonego obiektu cząstki wylatywały z prędkością jednej dziesiątej prędkości światła. Zdaniem badaczy, wszystko wydarzyło się 200 mln lat świetlnych od Ziemi. Tajemniczy obiekt oznaczony "AT2018cow". Szybko zaczęto nazywać potocznie "krową". Badacze są zachwyceni nowymi danymi. Zaznaczają, że nigdy wcześniej nie widzieli czarnej dziury lub gwiazdy neutronowej zaraz po urodzeniu. W ciągu 16 dni obiekt wyemitował większość swojej mocy.

Sonda Juno sfotografowała Io - trzeci co do wielkości księżyc Jowisza. Kamery na Juno zarejestrowały oświetlony w połowie księżyc Io, przysłonięty cieniem Jowisza. Io jest ciałem o najjaśniejszej aktywności wulkanicznej w Układzie Słonecznym. Badaczom udało się zobaczyć aktywną erupcję na powierzchni Io Widać smugę pyłu wyrzucanego w przestrzeń kosmiczną przez wulkan. Okazało się, że Io uwalnia duże ilości plazmy w kosmos – z prędkością nawet jednej tony na sekundę.

Dlaczego galaktyki nie rozpadają się, tylko trzymają razem? Dlaczego Wszechświat rośnie dziś znacznie szybciej, niż kiedyś? Odpowiedź na te pytania zdaje się dostarczać nam dr Jamie Farnes z Uniwersytetu Oxfordzkiego. Pojawił się intrygujący pomysł jego autorstwa, który łączy tzw. ciemną materię z ciemną energią w zjawisko zwane płynem o ujemnej masie. Ta niezwykła koncepcja może tłumaczyć skąd bierze się 95 proc. całej energii w kosmosie.

Za ponad 2 mld lat, czyli stosunkowo szybko w skali wszechświata, może dojść do kosmicznej katastrofy. Otóż pobliska galaktyka zbliża się do nas i może posłać Układ Słoneczny w głąb kosmosu. Zderzenie galaktyk może również spowodować, że czarna dziura w centrum naszej galaktyki się uaktywni i powiększy się nawet 10 razy, wysyłając w kosmos strumienie promieniowania. Odkrycia dokonano przypadkiem, kiedy naukowcy przeprowadzali symulacje komputerowe dotyczące Wielkiego Obłoku Magellana. Wtedy okazało się, że galaktyka ta jest na kursie kolizyjnym z Drogą Mleczną. Według ekspertów, pojedyncze planety i gwiazdy raczej się nie zderzą, ale przybycie galaktyki ważącej 250 mld słońc, zasieje spustoszenie. Według Carlosa Frenka, dyr. Instytutu Kosmologii Obliczeniowej w Durham nie ma szans, by nasi ewentualni potomkowie mogli przetrwać to zderzenie.

Statek kosmiczny Ozyrys-Rex wszedł na orbitę wokół asteroidy Bennu. Badacze przypuszczają, że obiekt ten jest bogaty w węgiel i może zawierać związki organiczne. Asteroida Bennu powstała około 4,5 miliarda lat temu i znajduje się około 110 mln km od Ziemi. Jest to najmniejsze ciało niebieskie, jakie krąży po orbicie. Ma zaledwie 500 metrów szerokości. Sonda Oryzys-Rex znalazła już ślady wody na powierzchni asteroidy. Jednak Benuu jest zbyt mała, by istniała na niej płynna woda. Eksperci sądzą, że ciekła woda była obecna na większym ciele, z którego oderwała się asteroida Spektrometry umieszczone na Oryzys-Rex zarejestrowały na jej powierzchni cząsteczki zawierające atomy tlenu i wodoru – tzw. "grupy hydroksylowe".

Astronomowie zauważyli potężny rozbłysk z nowonarodzonej gwiazdy, która znajduje się 685 lat świetlnych od Ziemi. Naukowcy szacują, że jego siła jest 10 tys. razy większa niż jakiekolwiek zdarzenie wyemitowane przez Słońce. Ten gwiezdny "napad złości" mógł zapewnić warunki do narodzin nowych egzoplanet. Gwiazda typu M ma zaledwie 2 mln lat. Ten typ charakteryzuje się ultra silnymi polami magnetycznymi, zazwyczaj zapobiegającym tego typu potężnym wybuchom. Rozbłysk został zarejestrowany przez teleskopy w Chile.

Nieopodal Ziemi przeleciała asteroida w kształcie hipopotama pływającego w rzece. NASA dostrzegła ją w odległości niemal 3 mln kilometrów od naszej planety. Agencja zakwalifikowała ją jako "potencjalnie niebezpieczną". Następnym razem zbliży się do Ziemi dopiero w 2070 roku. 2003 SD220 ma około 1,6 kilometra długości.

Przypominającą piramidę formację skalną odkrył na zdjęciu z Marsa pewien "łowca kosmitów". Stwierdził on, że jest gigantyczna i że na pewno nie jest to efekt naturalnych procesów geologicznych na Marsie. Jak to zwykle bywa, temat podchwycili internauci i wokół "piramidy" zrodziło się wiele teorii na temat obcych cywilizacji. Żadna z nich nie jest prawdziwa. Po pierwsze, piramida wcale nie jest gigantyczna. Zdjęcie zostało wykonane kamerą HiRISE, umieszczoną na krążącej wokół Marsa sondzie MRO. Jeden piksel na zdjęciu z HiRISE odpowiada 26 cm. Piramida ma więc wymiary 40 na 30 m. To mniej niż najmniejsza piramida w Gizie, którą zbudowali ludzie. Po kosmitach można by spodziewać się więcej.

Naukowcy odkryli unikalną planetę, która może być przykładem nowej klasy egzoplanet. HD219134b znajduje się 21 lat świetlnych od Ziemi. Znajduje się w konstelacji Kasjopei. W przeciwieństwie do Ziemi nie ma rdzenia pełnego żelaza tylko wapna i aluminium to czyni ją niezwykle bogatą w metale szlachetne. Zdaniem naukowców, jej powierzchnia pokryta jest szafirami i rubinami. Jej masa jest pięć razy większa od Ziemi.

Europa, jeden z satelitów Jowisza, jest od lat obiektem wielu badań. Wszystko z powodu wody, jaka się tam znajduje. Nie wszystko jednak da się sprawdzić za pomocą sondy, dlatego NASA pracuje nad robotem do eksploracji Europy. Musi on być w stanie przewiercić się przez warstwę lodu o grubości co najmniej 2 km, a gdzieniegdzie nawet 30. Stąd pomysł na zbudowanie zasilanego nuklearnie kosmicznego robo-kreta. Byłby on wyposażony w instrumenty badawcze służące poszukiwaniu śladów życia w podziemnym oceanie. Lód topiłby dzięki atomowemu napędowi. Produkuje on dużo ciepła, w sam raz aby przetopić się przez powłokę. Z lądownikiem łączyłby go światłowód dzięki któremu zachowana będzie komunikacja z Ziemią. Kosmiczny kret to niestety na razie tylko koncept.

Astronomowie odkryli najbardziej odległe ciało, jakie kiedykolwiek zaobserwowano w Układzie Słonecznym. Nowy obiekt o oznaczeniu 2018 VG18 otrzymał pseudonim Farout. To planeta karłowata, znajdująca się ponad 120 razy dalej niż wynosi odległość Ziemi do Słońca. Jej jasność sugeruje, że ma około 500 km średnicy, a jej powierzchnia jest bogata w lód.

Naukowcy poszukujący planet poza naszym Układem Słonecznym zidentyfikowali wiele różnych rodzajów takich ciał niebieskich. Są wśród nich wielkie, skaliste Super Ziemie, a także gorące gazowe olbrzymy. Nie udało się jednak odkryć żadnej planety rozmiaru Neptuna, która znajdowałaby się blisko swojej gwiazdy. Aż do teraz. Astronomowie ze Szwajcarii znaleźli gorącego Neptuna i odkryli, że jego atmosfera kurczy się w ogromnym tempie. To wyjaśnia, dlaczego gorących Neptunów brakowało wśród dotychczasowych odkryć. Planety tego typu żyją bardzo krótko. Kurczą się i stają się mini Neptunami, a z czasem zostaje z nich tylko ich skaliste jądro. Pozostałości po gorącym Neptunie tworzą gorącą Super Ziemię. Takich planet odkryto we wszechświecie wiele.

Chiński statek kosmiczny Chang’e-4 z powodzeniem wszedł na księżycową orbitę, około 130 km nad jego powierzchnią. Sonda ma wylądować po ciemnej stronie naszego naturalnego satelity już w styczniu. To odległość około 385 tys. kilometrów. Badacze mają nadzieję poznać wcześniej niezbadany obszar Nazywany "Basen Biegun Południowy - Aitken" na południowej półkuli.

Amerykańscy naukowcy odtworzyli w akceleratorze cząstek w Brookhaven, USA, tzw. "pierwotną zupę". To mieszanina cząstek elementarnych: kwarków i gluonów, która przypomina ciecz. Naukowcy nazywają ją "pierwotną zupą cząstek", bo występowała tuż po Wielkim Wybuchu. Temperatura była tak ogromna, że kwarki i gluony nie połączyły się jeszcze w protony i neutrony, czyli w cząstki tworzące jądra atomów. Teraz ten stan udało się odtworzyć w laboratorium. Podczas eksperymentu PHENIX naukowcy zderzali protony i neutrony. Przy takich kolizjach temperatura wzrasta do bilionów stopni Celsjusza, a protony i neutrony rozpadają się na kwarki i gluony. Stan taki trwa bardzo krótko, można go jednak zbadać.

To historyczny moment. NASA ogłosiła, że sonda Voyager 2 stała się drugim stworzonym przez człowieka obiektem, który wszedł w przestrzeń międzygwiezdną. Stało się to 6 lat po tym, jak Voyager 1 także wyrwał się z bańki wokół Słońca - heliopauzy.

Badacze odebrali sygnał supermiękkiego promieniowania rentgenowskiego pochodzącego z galaktyki, która znajduje się około 200 tys. lat świetlnych od Ziemi. Może to wskazywać na najszybciej rosnącego białego karła, jakiego kiedykolwiek zarejestrowano. Tajemnicze sygnały pochodzą z układu podwójnego.

Astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej, Alexander Gerst, nagrał z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej niezwykłe wideo. Widać na nim start rakiety rakieta Sojuz MS-11, która wystartowała z kosmodromu Bajkonur w grudnia i wyniosła na orbitę trójkę astronautów, którzy po 6-godzinnym locie znaleźli się na stacji kosmicznej. Statki kosmiczne, które dolatują na ISS, wystrzeliwane są w kosmos, gdy stacja znajduje się nad kosmodromem. Dzięki temu takie niezwykłe wideo mogło powstać.

Polski satelita PW-Sat 2 znajduje się od kilku dni na ziemskiej orbicie. Gdy znalazł się w polu widzenia naziemnej stacji w Warszawie, wykonał pierwsze w historii polskie zdjęcia satelitarne. PW-Sat2 został wyniesiony na orbitę 3 grudnia na pokładzie rakiety Falcon 9 z bazy Vandenberg. Na zdjęciach widać południową Szwecję, gęste chmury nad Norwegią i fragment Morza Bałtyckiego.

Lądownik NASA wreszcie usunął osłony z obiektywów ze swoich kamer. Dzięki temu możemy zobaczyć zdjęcia Marsa w doskonałej jakości. NASA opublikowała je w internecie. Widać na nich m.in. miejsce umieszczenia dwóch maleńkich czipów z nazwiskami ponad 2 milionów osób, które zgłosiły się do programu organizowanego przez NASA. Lądownik jest gotowy do pracy. Eksperci mają nadzieje, że misja InSight odkryje tajemnice geologiczne Czerwonej Planety. To pierwsza taka misja w historii agencji.

Ziemia mogła powstać w czasie, gdy wiatr słoneczny utrzymywał skały wokół Słońca, a Jowisz wędrował przez pierwotny Układ Słoneczny. Skąd takie wnioski? Otóż naukowcy zauważyli, że w odróżnieniu od innych gwiazd, wokół Słońca nie krąży kosmiczny gruz.

Taki wniosek płynie z ostatnich badań japońskich astronomów i przeprowadzonych przez nich symulacji. Obserwowali oni czarną dziurę w centrum galaktyki Cyrkla, oddalonej 14 mln lat świetlnych od Ziemi. Jak przebiega proces tworzenia się kosmicznej fontanny wokół czarnej dziury? Ma on trzy etapy.