badania

Do 9 maja mikro, mali i średni przedsiębiorcy mogą składać wnioski na unijne dofinansowanie w ramach "Ścieżki SMART". W puli jest 5 mld zł. - Suma jest imponująca. Takiego konkursu dawno nie widzieliśmy - mówiła w programie "Money.pl Polska w UE" Karolina Koseska-Mikołajuk, ekspertka ds. dotacji unijnych z Letinn Consulting. Na co można uzyskać środki? - W branży kosmetycznej możemy np. opracować nowy typ kosmetyku, charakteryzującego się innowacyjnym składem chemicznym, który wytworzy nową, nieznaną do tej pory jakość. Bardzo ożywiona jest teraz branża medyczna. W tym przypadku można pozyskać pieniądze na automatyzację i przyspieszanie diagnostyki, żeby np. lekarze mogli, z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, szybciej stwierdzić, w którą stronę prowadzić pacjenta - dodała.

Nawet 25 razy – tyle może być używana maseczka typu N95 po właściwym odkażeniu. Tak wynika z najnowszych badań ekspertów z Centrum Medycznego Beth Israel Deaconess w Bostonie (BIDMC). Ze względu na Omikron, wyjątkowo zaraźliwy wariant koronawirusa, zaleca się stosowanie certyfikowanych maseczek typu N95 z filtrem, które są grubsze, skuteczniejsze w ochronie i ściślej przylegają do twarzy. Naukowcy z Bostonu przebadali ich "żywotność", wielokrotnie je odkażając. W badaniu sprawdzono, czy jakość tego typu maseczek pogarsza się po dekontaminacji – procesie usunięcia drobnoustrojów przy pomocy promieniowania UV lub nadtlenku wodoru (VHP). Dotychczasowe badania wskazywały, że maskę można odkazić i użyć ponownie kilka razy. Według najnowszych analiz maska nawet po 25 cyklach noszenia i odkażania tak samo przylega do twarzy i filtruje cząsteczki. Testy trwały od czerwca do sierpnia 2020 r. na siedmiu ochotnikach. Maseczki przetrwały rekordową liczbę cykli odkażania z kontrolą szczelności. W warunkach domowych nie ma możliwości przeprowadzenia sterylnej dekontaminacji. Pomóc jednak może… piekarnik. Inne badanie opublikowane niedawno w "PLOS One" wykazało bowiem, że suche ciepło (takie jak w piekarniku) może być również skuteczne. Przy temperaturze 100 stopni Celsjusza wystarczyło 30 minut, by zabić cząsteczki wirusa SARS-CoV-2, ale nie uszkodzić maski. Najnowsze wyniki badań poświęcone maskom typu N95 opublikowano w "American Journal of Infection Control".

Starożytne szkielety człowieka i psa, uciekających przed falą tsunami, ujawniono u wybrzeży Morza Egejskiego. Niezwykłego odkrycia dokonano w trakcie wykopalisk archeologicznych w Çeşme w południowo-zachodniej Turcji. Mężczyzna zginął przez falę uderzeniową po erupcji wulkanu Thera ok. 3,6 tys. lat temu. Wulkan Thera był centrum powstałego archipelagu wysp egejskich, znanych obecnie jako greckie Santorini. Do tej pory ślady tsunami z Thery odkryto tylko w sześciu miejscach na Morzu Egejskim, a Çeşme – oddalone od Santorini o 227 km - jest miejscem najbardziej wysuniętym na północ. Ofiara tsunami u wybrzeży Turcji miała ok. 17 lat. Szczątki psa znajdowały się obok. Szczegółowe badania i analizy DNA pozwolą uzyskać więcej informacji o ofiarach kataklizmu. Erupcja wulkanu Thera miała miejsce ok. 1600 r. p.n.e. Poprzedziło ją wielkie trzęsienie ziemi, które pozwoliło mieszkańcom miasta Akrotiri na greckiej wyspie ewakuować się. Wulkan zapadł się 300-400 m pod powierzchnię obecnego poziomu morza, powodując fale tsunami o wysokości do nawet 200 m. To była jedna z najgorszych katastrof naturalnych w historii ludzkości. Naukowcy NASA szacują, że wulkan wybuchł z siłą 2 mln razy większą, niż bomba atomowa w Hiroszimie. Pióropusz wulkanu mógł być widoczny w Egipcie. Pierwsze prace w Çeşme rozpoczęto już 10 lat temu, kiedy robotnicy budujący kompleks apartamentów odkryli ruiny z epoki brązu. Wyniki najnowszych analiz poświęconych temu i wcześniejszym odkryciom opublikowano właśnie w "Proceedings of the National Academy of Sciences". Nowe badania pozwolą lepiej poznać skalę zniszczeń i odtworzyć wydarzenia z epoki brązu.

Od dłuższego czasu mówi się o szkodliwości spożywania czerwonego mięsa. Jego nadmiar w diecie jest groźny szczególnie dla serca. Wszystko m.in. przez bakterie jelitowe. Amerykańscy naukowcy na łamach czasopisma "Nature Microbiology", ogłosili, że bakterie jelitowe w trakcie trawienia czerwonego mięsa zwiększają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Wszystko przez wytwarzany w trakcie trawienia tlenek trimetyloaminy (TMAO), produkt uboczy, który powiązano ze ryzykiem zawałów serca, udarów mózgu, a nawet zgonów. Cząsteczka TMAO odpowiada za zakrzepy i rozwój miażdżycy. Nasze jelita są domem dla trylionów mikroorganizmów. Większość z nich jest nieszkodliwa i pełni bardzo ważne i pożyteczne funkcje związane z trawieniem, metabolizmem czy wzmacnianiem systemu odpornościowego. Badacze z Cleveland Clinic przeanalizowali wpływ bakterii jelitowych u 3 tys. osób z dietą obfitą w czerwone mięso. Wysoki poziom TMAO powiązano z zagrożeniem chorobami sercowo-naczyniowymi i śmiercią. Wysoki wskaźnik szkodliwego tlenku trimetyloaminy spadał do zdrowszego poziomu w ciągu 3-4 tygodni po wyeliminowaniu z diety czerwonego mięsa. Badania wykonano także na próbkach kału myszy. Choroby sercowo-naczyniowe są wciąż najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce. Tylko z przyczyn kardiologicznych rocznie umiera do 200 tys. Polaków.

Paleontolodzy dokonali niezwykłego odkrycia na terenie parku paleontologicznego w Brazylii. W mieście Presidente Prudente natrafiono na gniazdo skamieniałych jaj dinozaurów, które liczą od 60 mln do 80 mln lat. Pięć dobrze zachowanych skamieniałych skorup początkowo uważano za jaja drapieżnych krokodylomorfów. Po głębszej analizie okazało się, że jaja są większe, mają grubszą skorupę o falistej strukturze i inny kształt. Mierzą ok. 13 cm, a jaja krokodylomorfów są niemal o połowę mniejsze. Badacze potwierdzili, że odkopane jaja należą do terpodów – grupy największych drapieżnych dinozaurów. Embriony nie miały szansy rozwinąć się i później wykluć, bo skorupy przykryła warstwa luźnych osadów. Z czasem przekształcająca się w piaskowiec. To dzięki tej "ochronnej warstwie" skamielina zachowała się w tak dobrym stanie. Badacze liczą teraz na odkrycie skamieniałego embrionu, podobnego do ujawnionego niedawno w Chinach owiraptorozaura, którego nazwano "Baby Yingliang". Odkrycia w południowo-wschodniej Brazylii dokonano w 2020 roku. Dopiero teraz Brazylijczycy pochwalili się pierwszymi wynikami badań. Szczegółowe analizy jeszcze przed nimi.

Po 3 tys. lat poznaliśmy tajemnicę mumii faraona Amenhotepa I. Dzięki najnowszej technologii skanowania cyfrowego egipscy naukowcy byli w stanie dowiedzieć się, co znajduje się pod zachowaną konstrukcją trumny z maską faraona. Skanowanie trójwymiarowe i tomografia komputerowa wykazały, że faraon Amenhotep I w chwili śmierci miał ok. 35 lat. Liczył 170 cm wzrostu, był obrzeżany i nie chorował. Mimo mumifikacji, władcę Egiptu pochowano z zachowanym mózgiem. Przyczyna śmierci faraona pozostaje nieznana. Naukowcy nie wykluczają nagłego ataku serca. - Okryliśmy wiele ważnych rzeczy dotyczących tej mumii. Wewnątrz znajdowało się ok. 30 amuletów i pas pokryty złotymi koralikami – podkreślał Zahi Hawass egipski archeolog i były minister ds. starożytności. - To odkrycie pokazuje, że przy pomocy technologii można dokonywać niezwykłych rzeczy, bez naruszania mumii – dodał. Mumię odkryto w 1881 r. Do tej pory zawartość kruchego płótna i wnętrza bogato zdobionej maski pozostawały nieznane. Szczegółowa analiza ujawniła nawet, że w środku znajduje się truchło osy, którą prawdopodobnie zwabił zapach kwiatów w trakcie ceremonii pochówku.

Nowa Polska Stacja Antarktyczna. To wielki projekt naszych naukowców. Polacy budują nową siedzibę stacji polarnej w Antarktyce. Powstaje ona w jednym z najbardziej niedostępnych miejsc na świecie - nad Zatoką Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych. Znajduje się ok. 120 km od wybrzeża Antarktydy i 14 tys. km od Polski. Jej patronem jest Henryk Arctowski, wybitny badacz Antarktyki. Dotychczasową bazą z 1977 r. zarządza Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, który jest także inwestorem nowej siedziby. - To niezwykle trudna budowa. Wszystko, co tu powstaje musi być przywiezione z Polski i po pracy wywiezione. Tam po prostu nic nie ma - tłumaczy w rozmowie z wideo.wp.pl prof. dr hab. arch. Ewa Kuryłowicz, Generalny Projektant, wiceprezes pracowni architektonicznej Kuryłowicz & Associates. - Prąd pochodzi z agregatów olejowych, woda pitna przywożona jest w butelkach, które muszą zostać zabrane – wylicza. Problemem są niezwykle trudne warunki pogodowe – silne wiatry katabatyczne, ujemne temperatury i wysoki poziom opadów. Latem dodatkowym wyzwaniem jest także… mocno nieprzyjemny zapach zwierząt żyjących na wyspie, szczególnie pingwinów. To nie będzie przykład klasycznego budownictwa. Całość zostanie wykonana w Polsce w formie modułów i przetransportowana na statkach. Podróż gotowych elementów budynku z Polski potrwa ok. 50 dni. Na miejscu moduły z panelami samozatrzaskowymi zostaną złożone. W ten sposób powstanie nowoczesny budynek aerodynamiczny. Trójszybowe okna będą ochraniały go przed pędzącym wiatrem, uderzającymi kamieniami i śniegiem. W środku naukowcy i ich goście zyskają obszerną przestrzeń do pracy, odpoczynku i rozrywki. "Arctowski" to naukowa wizytówka Polski, ważny i uznany na arenie międzynarodowej ośrodek badawczy. Polacy prowadzą tu badania m.in. z dziedziny geologii, oceanografii, meteorologii, biologii i ekologii. Kompleks budynków pełni rolę schroniska dla naukowców i turystów. Jest stałą namiastką "domu na końcu świata" dla co najmniej 10 osób rocznie, które żyją i pracują tu w poczuciu izolacji. Nowa polska stacja polarna w Antarktyce ma być ukończona w 2024 r.

Tajemniczy obiekt, który przetrwał bliskie spotkanie z supermasywną czarną dziurą właśnie został zdemaskowany. Mowa o G2, gazowym obłoku, który odkryto w 2011 r. Trzy lata później G2 przemknął obok Sgr A* - supermasywnej czarnej dziury w sercu Drogi Mlecznej. W momencie zbliżenia obiekt rozciągnął się, ale później nienaruszony powrócił do swojego zwartego kształtu. Nie został przy tym rozerwany ani wchłonięty. To zaskoczyło naukowców, którzy przez lata zastanawiali się, czym jest obiekt G2. Niemieccy badacze z Uniwersytetu w Kolonii właśnie ustalili, że to trzy młode gwiazdy otoczone gęstą chmurą gazu i pyłu. Ich wiek oszacowano na milion lat. W astrofizyce to bardzo młody wiek, jak na gwiazdy – dla porównania Słońce ma 4,6 mld lat. Badacze ustalili najpierw, że G2 jest bardzo gorącym obłokiem – bardziej, niż zwykłe mieszaniny pyłu i gazu. Źródło ciepła musiało pochodzić z samego obłoku, nie z zewnątrz. Temperatura i umiejętność powrotu do pierwotnego kształtu utwierdziły naukowców w przekonaniu, że wewnątrz kosmicznego pyłu i gazu znajdują się trzy pojedyncze gwiazdy. Dodatkowo najnowsze badania dostarczają naukowcom unikalnego wglądu w to, jak mogą działać czarne dziury. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie "The Astrophysical Journal".

To lek znany jako popularna Viagra (nazwa handlowa twórców – koncernu Pfizer). Sildenafil, bo o nim mowa, to substancja stosowana w leczeniu zaburzeń erekcji. Popularną niebieską tabletkę dla mężczyzn wprowadzono na rynek w 1998 r. Odkryto ją w trakcie badań nad lekiem na serce i nadciśnienie płucne. Co, jeśli Viagrę zażyje kobieta? Istnieją badania dotyczące wpływu sildenafilu na kobiecy organizm. Wiadomo, że substancja powoduje zwiększony przepływ krwi m.in. do łechtaczki. W 2008 r. niewielkie badanie potwierdziło, że lek może pomóc kobietom, które doświadczają niskiego pobudzenia seksualnego z powodu przyjmowania leków antydepresyjnych. Dokładniejsze wyniki badań poświęcone wzmocnieniu niskiego libido u kobiet są jednak niespójne. Wcześniej w 2002 r. badano, czy sildenafil może pomóc w zaburzeniach podniecenia, ale lek nie wykazał znaczącego wpływu. Viagra u kobiet może za wywołać niepożądane skutki uboczne. To bóle głowy i zawroty, uderzenia gorąca, nudności, a nawet zaburzenia widzenia. Nie ma też jednoznacznych danych na temat tego, czy lek ten jest w ogóle bezpieczny dla kobiet. Viagra jest substancją wyprodukowaną z myślą o mężczyznach i to na nich ją testowano. Istnieje jednak konieczność dokładniejszego przebadania leku, bo daje on coraz więcej korzyści osobom z innymi schorzeniami. Udowodniono, że sildenafil może zmniejszyć ryzyko kolejnego ataku serca i pozytywnie wpłynąć na długość życia u mężczyzn. Najnowsze badania sugerują, że lek może być też skuteczny w walce z nieuleczalną chorobą Alzheimera. Czy istnieje na rynku "kobieca Viagra"? Tak, to lek o nazwie handlowej Vyleesi. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) dopuściła go dla kobiet z zaburzeniami pożądania seksualnego – np. brakiem libido przed menopauzą. W przeciwieństwie do męskiej Viagry, która działa czysto fizjologicznie, kobiecy odpowiednik wpływa na mózg (nastrój i myśli). Skuteczność substancji budzi jednak kontrowersje ze względu na niejednoznaczne wyniki badań i możliwe efekty uboczne.

Czekolada lekiem na poprawę nastroju? Tak, w końcu mamy na to naukowe dowody. Chodzi jednak wyłącznie o czekoladę gorzką o zawartości min. 85 proc. kakao. Naukowcy z Korei odkryli, że zdrowe i dorosłe osoby, które spożywały dziennie 30 g 85-proc. czekolady gorzkiej, były szczęśliwsze w porównaniu do osób, które jadły czekoladę z mniejszą zawartością kakao lub nie jadły jej wcale. Naukowcy z Narodowego Uniwersytety Seulskiego przeprowadzili szczegółowe analizy. Badanie dotyczyło 46 osób. Uczestnikom przez trzy tygodnie podawano 30 g dziennie czekolady gorzkiej (85 proc. kakao), tyle samo czekolady, ale o zawartości 70 proc. kakao lub nie podawano czekolady wcale. Słodkie i mleczne czekolady nie wchodziły w grę. Naukowcy twierdzą, że poprawa nastroju u badanych osób była związana ze zmianami mikrobiologicznymi w jelitach po spożyciu czekolady, co wykazały przebadane próbki kału. Ciemna czekolada od dawna jest uznawana za substancję poprawiającą nastrój. Jednak naukowe dowody dotyczące emocjonalnych skutków jej codziennego spożywania były ograniczone. Koreańczycy wykonali pierwsze takie badanie, które potwierdza wpływ 85-proc. gorzkiej czekolady na stany fizjologiczne i psychologiczne u człowieka. Produkty czekoladowe z wysokim procentem kakao w składzie zawierają mniej cukru, tłuszczu i innych dodatków, takich jak barwniki czy olej palmowy. Kakao używane do produkcji czekolady jest bogate w błonnik, żelazo i związki, które wspomagają m.in. układ odpornościowy i zmniejszają ryzyko chorób serca, nowotworów i demencji.

To nadzieja na walkę z chorobą Alzheimera. Zażywanie Viagry wiąże się z prawie 70 proc. niższym ryzykiem wystąpienia choroby Alzheimera. Wszystko za sprawą sildenafilu. To substancja czynna zawarta w lekach stosowanych na zaburzenie erekcji. Sildenafil trafił na rynek w 1998 r. To za sprawą koncernu Pfizer, który stworzył niebieską tabletkę. Według badań amerykańskich ekspertów z Kliniki Cleveland, przyjmowanie sildenafilu daje dużą szansę obniżenia ryzyka rozwoju postępującej choroby neurodegeneracyjnej (Alzheimera). Główna przyczyna starczego otępienia pozostaje dotąd nieuleczalna i jest przyczyną setek milionów zgonów na całym świecie. Najnowsze badanie opiera się o analizę wyników badań ponad 7,2 mln osób. Okazało się, że pacjenci przyjmujący Viagrę byli znacznie mniej narażani na rozwój choroby Alzheimera w ciągu 6 lat obserwacji, w porównaniu do osób, które nie stosowały sildenafilu. - Stosowanie sildenafilu zmniejszyło prawdopodobieństwo wystąpienia choroby Alzheimera u osób z chorobą wieńcową, nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2, które są chorobami współistniejącymi, jak i u osób bez tych chorób – podsumował dr Feixiong Cheng, współautor badań z Kliniki Cleveland. Amerykanie podkreślają, że konieczne są badania kliniczne, które potwierdzą ich odkrycie. Do tej pory Viagra była skutecznym lekiem na zaburzenia erekcji, pierwotnie w nadciśnieniu płucnym i chorobach serca. Lek był już wcześniej badany w kontekście chorób nowotworowych czy malarii.

NASA wystrzeliła statek kosmiczny DART (Double Asteroid Redirection Test) w środę rano czasu polskiego (24 listopada). Sonda ma wykonać misję rozbicia się o asteroidę. W ten sposób naukowcy chcą sprawdzić, czy możliwa jest zmiana kursu pędzącej skały, gdyby zagrażała Ziemi. Sonda DART wystartowała Bazy Sił Kosmicznych Vandenberg w Kalifornii, będąc na szczycie rakiety SpaceX Falcon 9. Celem jest asteroida Didymos oddalona o 11 mln km. Podróż do niej zajmie 10 miesięcy. Ważąca 633 kg sonda ma uderzyć w asteroidę we wrześniu 2022 r. z prędkością ponad 24 tys. km/h. - To nie zniszczy asteroidy. To tylko dla niej mały impuls - powiedziała Nancy Chabot z Johns Hopkins Applied Physics Laboratory, które zarządza projektem. NASA szacuje, że uderzenie sondy DART zmieni orbitę księżyca asteroidy o ułamek procenta. Test DART może okazać się przydatny do zmiany kursu asteroid na lata przed ich możliwym uderzeniem w Ziemię. Czasem takie "małe szturchnięcie" może doprowadzić do zmiany trasy. Wtedy dany obiekt nie znalazłby się na kursie kolizyjnym. Naukowcy nieustannie poszukują asteroid i określają ich kursy, sprawdzając, czy mogą one zagrażać naszej planecie.

Józef Piłsudski był przekonany o swojej nieprzeciętności. Marszałek poprosił nawet o zbadanie swojego mózgu po śmierci. Tak też się stało po śmierci wodza. Materiał powstał na podstawie tekstu opublikowanego na łamach portalu WielkaHistoria.pl. Mózg Piłsudskiego trafił do Wilna do prof. Maksymiliana Rosego. Badaniami zajął się Polski Instytut Badań Mózgu, który powstał tam jako dobudówka szpitala psychiatrycznego. Badania trwały kilka lat. Przerwały je śmierć głównego naukowca i wybuch wojny. Chcesz się dowiedzieć więcej przeczytaj artykuł: Po śmierci Józefa Piłsudskiego jego mózg odesłano do szpitala psychiatrycznego. Dlaczego?

Grenlandii zagrażają rosnące temperatury i zmiany klimatu, dlatego Instytut Nielsa Bohra na Uniwersytecie Kopenhaskim jest domem dla grenlandzkich rdzeni lodowych (wieloletnich próbek śniegu i lodu z różnych okresów). To tutaj składowane jest unikatowe archiwum lądolodu Grenlandii. Naukowcy badają próbki z historią przeszłości Ziemi, szukając w nich wskazówek dla rosnących zagrożeń związanych z ociepleniem klimatu. Rdzenie składają się nie tylko z zamrożonych kawałków lodu, ale także ze zmrożonych złóż błotnistych osadów i kamyków, które kiedyś znajdowały się 1,4 km pod powierzchnią pokrywy lodowej. Wydobyli je amerykańscy naukowcy w latach 60. XX w. w trakcie prac nad budową bazy wojskowej w okresie zimnej wojny. Próbki leżały "zapomniane" w chłodni przez dziesięciolecia. Trzy lata temu międzynarodowy zespół naukowców zaczął je badać. - Te rdzenie lodowe są jak kapsuły czasu z przeszłości. Kiedy je oglądamy, możemy dowiedzieć się, jak było kiedyś. Jakie rodzaje roślin tu występowały, jak ciepło mogło być w przeszłości i o ile mniejsza była pokrywa lodowa Grenlandii – tłumaczy Andrew Christ, geomorfolog z Uniwersytetu w Vermont. - Otwierając te próbki po raz pierwszy, jesteśmy w stanie dowiedzieć się więcej o tym, jak to było w przeszłości – dodaje. Badacze chcą m.in. ustalić temperatury, które doprowadziły po raz ostatni do stopienia lądolodu Grenlandii. Wstępne wyniki sugerują, że pokrywa lodowa nie istniała w ciągu ostatniego miliona lat. - Informacje, które dostarczamy teraz jako naukowcy, są czymś w rodzaju instrukcji obsługi – tego jak działa Ziemia – podkreśla Andrew Christ. - Jeśli dodamy zbyt dużo węgla do atmosfery, zrobi się zbyt ciepło, roztopią się wtedy pokrywy lodowe i zmienią wzorce pogodowe, a to bardzo utrudni życie ludziom. Możemy spojrzeć w kierunku innej ścieżki z mniejszą ilością CO2 w atmosferze i przyszłością, która nie jest dla nas tak niepewna i tak trudna – podsumowuje ekspert z Uniwersytetu w Vermont.

Kaszel i przeziębienie można skrócić o dwa dni, przyjmując suplementy z cynkiem. Naukowcy z Western Sydney University dokonali przeglądu dziesiątek badań dotyczących wpływu cynku na infekcje dróg oddechowych. Eksperci mówią o "pewnych dowodach" na to, że cynk może zapobiegać wysokiej temperaturze, bólom głowy czy katarowi. Przeprowadzili badanie, które objęło prawie 5,5 tys. osób. Przyjmowanie cynku doustnie lub w postaci aerozolu do nosa zapobiegało miesięcznie infekcjom dróg oddechowych u 5 na 100 badanych osób. Z kolei stan zdrowia chorych poprawiał się średnio o dwa dni wcześniej, niż u pacjentów, którym podawano placebo. 19 osób na 100 wciąż miało objawy choroby, jeśli nie przyjmowało regularnie cynku. Badania nie wykazały żadnych poważnych skutków ubocznych przyjmowania cynku, ale naukowcy stwierdzili, że "nie można ich wykluczyć", ponieważ skala badań nie była duża. Cynk jest ważnym mikroelementem dla prawidłowego funkcjonowania m.in. skóry, włosów i paznokci. Znajduje się w mięsie, skorupiakach, serze czy chlebie. Jesienią można go dodatkowo suplementować w postaci np. tabletek. Zalecana dzienna dawka to 9,5 mg dla mężczyzn i 7 mg dla kobiet.

Wikingowie żyli na terenie Ameryki Północnej już od co najmniej 1021 r. Tak wynika z najnowszych badań opublikowanych w magazynie "Nature". To pierwszy tak szczegółowy dowód już tysiącletniego osadnictwa Europejczyków w Ameryce. Odkrycie potwierdza, że wikingowie przypłynęli do nieznanego wówczas kontynentu z Grenlandii ok. 500 lat wcześniej od Krzysztofa Kolumba. Naukowcom z Uniwersytetu w Groningen udało się to ustalić na podstawie datowania radiowęglowego ściętych drzew w osadzie wikingów - L'Anse aux Meadows. Dodatkowo trzy badane fragmenty drewna zostały ścięte metalowym narzędziem, którego rdzenni mieszkańcy Ameryki nie potrafili jeszcze wytwarzać. Tak precyzyjne określenie wieku drzew było możliwe m.in. dzięki burzy słonecznej z 993 r., która wpłynęła na ich usłojenie. - Artykuł o odkryciu jest przełomowy, ponieważ jest pierwszą roczną datą, bardzo precyzyjną datą dotyczącą osadnictwa w L'Anse aux Meadows – tłumaczy w rozmowie z wideo.wp.pl dr Elżbieta Jaskulska z Katedry Bioarcheologii, Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. - Nikt nie miał wątpliwości, że ta data jest prawidłowa i wiarygodna. To wszystko dzięki profilowi dendrochronologicznemu, czyli analizie przyrostów rocznych (słojów) drewna – dodaje. Badacze wzięli też pod uwagę, czy drewno na podstawie którego określono rok powstania osady, zostało od razu użyte przed Wikingów do budowy. Wiemy bowiem, że więźba dachu katedry Notre Dame była 300 lat starsza, niż sama budowla. Drzewo zostało tu ścięte dużo wcześniej i przechodziło naturalną impregnację w bagnach.

Jedzenie grzybów może pomóc obniżyć ryzyko zachorowania na depresję. Do takich wniosków doszli amerykańscy naukowcy z Penn State College of Medicine w Pensylwanii. Eksperci przeanalizowali dane dotyczące zdrowia psychicznego i diety ponad 24 tys. ochotników. Okazało się, że osoby, które unikały grzybów w diecie, były bardziej narażone na ryzyko depresji. Doktor Joshua Muscat, jeden z autorów badań, podkreślił, że wyniki analiz są kolejnym punktem na długiej liście korzyści zdrowotnych płynących z jedzenia grzybów. Prawdopodobnie kluczem do tego sukcesu grzybów jest ich jeden składnik. Owocniki grzybów są źródłem niezwykłego aminokwasu l-ergotioneiny, który jest silnym przeciwutleniaczem. Wcześniejsze badania wykazały, że zmniejsza on ryzyko nowotworów, spowalnia także procesy starzenia i choroby z związane z demencją. Posiadanie wysokiego poziomu tego składnika może pomóc obniżyć ryzyko stresu oksydacyjnego i ryzyko objawów depresji. Badacze nie rozróżnili rodzaju spożywanych grzybów. Nie byli w stanie określić, które gatunki są najlepsze w redukowaniu chorób psychicznych. Ochotników podzielono na trzy grupy, każda otrzymywała różne porcje grzybów (najwięcej ok. 19,6 g grzybów dziennie). Badane osoby otrzymały też zamiennik dla grzybów w postaci czerwonego mięsa, ale tutaj nie wykazano żadnego związku i zmian.

Naukowcy z Uniwersytetu w Maryland i z Lawrence Livermore National Laboratory sugerują, że uderzenie w asteroidę, zagrażającej Ziemi jest skuteczną strategią obronną. Ta metoda jest znana jako "late-time small-body disruption" (późne zakłócenie małego ciała). Jej celem jest rozerwanie na kawałki stosunkowo małych ciał niebieskich, które mogą pędzić w kierunku naszej planety. Badacze przekonują, że taka obrona może być bardzo skuteczna, gdy zapowiadany czas zderzenia się asteroidy z Ziemią jest krótszy niż rok. Eksperci przeanalizowali pięć różnych orbit tego typu ciał niebieskich. Do tych badań zespół wykorzystał wyspecjalizowane oprogramowanie o nazwie Spheral, aby dowiedzieć się, gdzie fragmenty skał byłyby przenoszone przez grawitację. Ustalono, że w niektórych przypadkach możliwe jest rozbicie ciała niebieskiego na kawałki do zaledwie 0,1 procent pierwotnej masy. Kolejny z wariantów sugeruje, że nawet jeśli asteroida jest większa, to nadal istnieje szansa na zmniejszenie masy uderzenia do zaledwie 1 procent. Pomimo tych wyników, naukowy chcą szukać dalszych rozwiązań, które pomogłoby uchronić Ziemię. Eksperci są zdania, że najlepszą metodą byłaby dużo wcześniejsza zmiana lotu asteroidy. NASA i inne agencje inwestują w planetarne systemy obronne, szczególnie jeśli chodzi o jak najszybsze wykrywanie potencjalnie niebezpiecznych asteroid.

Nieczęsto mamy okazję zobaczyć huragan od środka. Taką możliwość daje najnowsze niezwykłe i dramatyczne nagranie amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery (NOAA). Wideo powstało 30 września 2021 r. wewnątrz huraganu Sam na Oceanie Atlantyckim. Materiał zebrał dron Saildrone Explorer SD 1045. Ten bezzałogowy pojazd musiał przetrwać zderzenie z wiatrem o prędkości 193 km/h i falami o wysokości 15 metrów. Maszyna zmierzyła się z tym, czego żaden statek badawczy nie był w stanie dotąd wykonać – wpłynęła w oko huraganu czwartej kategorii. Ten dron został przystosowany do badania ekstremalnych warunków pogodowych na Ziemi. Mierzący 7 m bezzałogowiec jest naszpikowany czujnikami meteorologicznymi i oceanograficznymi, a także kamerami i mikrofonami. Saildrone Explorer SD 1045 jest zasilany energią słoneczną i wiatrową. Jest obsługiwany za pomocą pilota i łącza satelitarnego, może przetrwać tak na wodzie rok. Pierwszym testem dla maszyny był właśnie huragan Sam – najdłuższy i najintensywniejszy w tym roku huragan na Oceanie Atlantyckim, który na szczęście nie uderzył w ląd. Dostarczone z drona informacje pozwolą naukowcom lepiej poznać ekstremalne zjawiska pogodowe, by szybciej móc ostrzegać ludzi.

To cyfrowa sensacja i narzędzie dla współczesnej kryminalistyki. Naukowcy zrekonstruowali twarze trzech mężczyzn, którzy żyli w starożytnym Egipcie ponad 2 tys. lat temu. Dzięki najnowszej technologii, na podstawie danych DNA pobranych z ich zmumifikowanych szczątków, udało się odtworzyć szczegółowy wygląd 25-latków. Mumie JK2911, JK2134 i JK2888 pochodzą z Abusir el-Melek, starożytnego egipskiego miasta, które dzisiaj jest także stanowiskiem archeologicznym. Zmumifikowane ciała młodych mężczyzn zostały pochowane między 1380 r. p.n.e. a 425 r. n.e. Niemieccy naukowcy z Max Planck Institute for the Science of Human History w Tybindze zsekwencjonowali ich DNA w 2017 r. To była pierwsza rekonstrukcja genomu u starożytnej mumii. Teraz Amerykanie z Parabon NanoLabs stworzyli modele 3D ich twarzy. Naukowcy wykorzystali do tego kryminalistyczne fenotypowanie DNA – metodę, dzięki której określili ich wygląd, rodowód i kolor skóry. Pierwszy raz udało się to wykonać na ludzkim DNA w takim wieku. Mapy cieplne pozwoliły dopracować szczegóły i podkreślić różnice w wyglądzie twarzy mężczyzn. Okazało się, że 25-latkowie mieli jasnobrązową skórę z ciemnymi włosami i oczami. Ich genetyczne cechy wyglądu były bliższe współczesnym mieszkańcom basenu Morza Śródziemnego, mniej samym Egipcjanom. Praca ze starożytnym ludzkim DNA jest niezwykle trudna. Wielowiekowy materiał jest często mocno zniszczony lub zmieszany z DNA bakterii. Niezwykła technologia przetestowana na starożytnych mumiach daje nadzieję. To świetne narzędzie przy odtworzeniu wyglądu lub identyfikacji współczesnych szczątków.

Żyrafy walczą honorowo i uczciwie. Do takich wniosków doszli brytyjscy naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze. Na podstawie obserwacji w rezerwacie przy Mogalakwena River w RPA, badacze odkryli, że samce żyraf dobierają rywali wyłącznie o podobnej posturze. Są bardzo uczciwe. Walka odbywa się przez okładanie głowami za pomocą długich szyi, które działają jak dźwignie. Siła uderzenia może być bardzo silna, raniąc przeciwnika, a skrajnie nawet go zabijając. Samce walczą najczęściej na dostęp do dużej liczby samic. Badane osobniki konsekwentnie preferowały zadawanie ciosów z lewej lub prawej strony. Przeciwnik nie wykorzystywał tego w pojedynku i do końca walczył "fair play". Do walk w trakcie badań stawały z reguły młode żyrafy. Dojrzałe samce od czasu do czasu przerywały je. Pojedynek tego gatunku jest dość rzadkim widokiem. Krótkie i honorowe starcie można obserwować na jednym z opublikowanych nagrań. Wyniki badań Brytyjczyków opublikowano w czasopiśmie "Ethology".

Do tej pory opisano ponad 100 tys. gatunków grzybów. Występują w wodzie, glebie i powietrzu. Z każdym oddechem wdychamy co najmniej kilkadziesiąt zarodników grzybów. Są elementem układu pokarmowego zdrowego człowieka. Maja potężne znaczenie dla ekosystemu. Uczestniczą w rozkładzie ciała po śmierci. Grzyby mają wiele zastosowań – nie tylko w kuchni. Grzybnia może być wysokobiałkowym zamiennikiem mięsa. Grzyby mogą być pomocne w wyjaśnieniu trudnych spraw kryminalnych – konkretne gatunki pomogą ustalić np. miejsce popełnienia zbrodni. Wykorzystuje się je przy produkcji naturalnych pestycydów, a nawet butów. Udowodniono, że są w stanie rozłożyć plastik. Polscy naukowcy z Białegostoku prowadzą badania kliniczne nad korzeniowcem sosnowym, który wykazuje działanie przeciwnowotworowe. – Grzyby są mistrzami rozkładu. Nie ma lepszych organizmów rozkładających związki organiczne, niż grzyby – podkreśla w rozmowie z wideo.wp.pl dr hab. Marta Wrzosek z Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego, przedstawicielka Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. – Posiadają pewne enzymy, które służą jako molekularne nożyczki do rozcinania złożonych cząsteczek – dodaje ekspertka.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) pęka. Rosyjscy kosmonauci poinformowali o odkryciu nowych szczelin. Znaleźli je na module Zaria. - Powierzchowne pęknięcia z czasem mogą się powiększać – zaalarmował Władimir Sołowjow, główny inżynier kosmicznej korporacji Energia. Moduł Zaria, nazywany Funkcjonalnym Blokiem Ładunkowym, był pierwszym komponentem ISS, jaki kiedykolwiek wystrzelono. Trafił na orbitę 20 listopada 1998 roku. Rosyjski ekspert podkreśla, że moduły Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, w związku ze swoim wiekiem, zaczynają się po prostu psuć. Największe problemy z samym sprzętem prawdopodobnie zaczną się po 2025 r. Nowe pęknięcia to następstwo wcześniejszych incydentów z marca tego roku, kiedy rosyjscy kosmonauci uszczelnili dwie małe szczeliny w module Zwiezda. Pęknięcia o szerokości ludzkich włosów były wtedy źródłem wycieku powietrza, który NASA i rosyjska agencja kosmiczna Roskosmos badały przez miesiące. Temat zakończenia misji ISS od kilku lat jest już szeroko dyskutowany. Jej "żywotność" określano na 30 lat, czyli do 2028 r. Rosja planuje wycofać się ze stacji kosmicznej w 2025 r.

Od lat niezmiennie zaskakują i są przedmiotem licznych testów i badań. Niesporczaki, nazywane wodnymi niedźwiedziami, znane są z umiejętności przetrwania w ekstremalnych warunkach. Te mikroskopijne bezkręgowce były już testowane pod kątem kosmicznych podróży, a także wystrzeliwane z broni oraz poddawane ekstremalnym temperaturom. Naukowcy w końcu postanowili zbadać dość podstawową rzecz – jak poruszają się te jedne z najmniejszych zwierząt na świecie. Zbadano chód i koordynację nóg niesporczaków z gatunku Hypsibius dujardini. Naukowcy z Uniwersytetu Rockefellera ustalili, że niesporczaki charakteryzują się regularnym chodem, który przypomina ten u dużo większych owadów. W trakcie testów zwierzęta poruszały się po różnych powierzchniach – szkle oraz żelach o różnych poziomach sztywności. – Nie zmuszaliśmy ich do niczego, czasem spacerowały po podłożu, innym razem widziały coś, co im się podoba i biegły w tym kierunku – napisała na Twitterze biolog mechaniczna Jasmine Nirody z Uniwersytetu Rockefellera. – Ich chód to jedna z najciekawszych i początkowo najbardziej zaskakujących rzeczy dotycząca niesporczaków. Były w tym naprawdę dobre – podsumowała współautorka badań. To, dlaczego te mikroskopijne bezkręgowce poruszają się podobnie do owadów, pozostaje wciąż pytaniem. Badacze zastanawiają się, czy wynika to ze wspólnego przodka czy to cecha, która osobno wyewoluowała u obu organizmów. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie PNAS.

Naukowcy z Caltech przyjrzeli się strukturze wnętrza Saturna. Wyniki ich badań są zdumiewające. Odkrycie sugeruje, że jądro gazowego olbrzyma nie jest twardą skalną kulą – jak wskazywały wcześniejsze teorie. Wnętrze planety przypomina bardziej zupę lodu, skał i metalicznych płynów tzw. rozmyte jądro. Jak podkreśla Christopher Mankovich główny autor badań, rozmyty rdzeń planety jest jak szlam. To nic innego jak gaz wodorowy i helowy, które stopniowo mieszają się z coraz większą ilością lodu i skał. Wyniki analiz wskazują, iż rdzeń zajmuje 60 proc. średnicy Saturna - czyni go to znacznie większym, niż szacowano dotychczas. Jądro szóstej planety Układu Słonecznego jest 55 razy masywniejsze niż Ziemia. Jak dodaje współautor badań Jim Fuller, po raz pierwszy byliśmy w stanie zbadać sejsmicznie strukturę gazowego olbrzyma. Naukowcy wykorzystali pierścienie Saturna jako gigantyczny sejsmograf do pomiaru oscylacji wnętrza planety. W badaniach wykorzystano dane z sondy Cassini, którą NASA wysłało w kosmos w 1997 roku. Przez 13 lat bezzałogowy statek kosmiczny zbierał dane o gazowym olbrzymie. Cassini uległa zniszczeniu 15 września 2017 roku w atmosferze Saturna. Ciekawostką jest fakt, że podobnych dowodów na temat innego gazowego olbrzyma Jowisza, dostarczyła misja NASA Juno. Wyniki obu badań się pokrywają.