balans (strona 2 z 5)

Norbert Jamróz, psycholog, psychoterapeuta i konsultant Polskiego Towarzystwa Psychodelicznego, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że klasyczne psychodeliki, takie jak psylocybina czy LSD, mają — wbrew powszechnym wyobrażeniom — niższą toksyczność fizjologiczną niż alkohol, który uszkadza neurony i połączenia synaptyczne oraz silnie uzależnia fizycznie. Nie oznacza to jednak, że są bezpieczne — mogą wywoływać intensywne doświadczenia psychiczne, a u osób podatnych zwiększać ryzyko epizodów psychotycznych. Jamróz opisuje renesans badań nad psychodelikami w terapii depresji lekoopornej, zaburzeń lękowych czy uzależnień, prowadzonych dziś pod kontrolą specjalistów i połączonych z psychoterapią, oraz ich obiecujący potencjał w chorobach neurodegeneracyjnych, jak alzheimer.

Tomasz Paprzycki, znany jako "dr Czakalaka", osteopata, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że najczęstsze problemy jego pacjentów to bóle kręgosłupa, kolan, odcinka szyjnego oraz kłopoty jelitowe — a ich źródłem jest zwykle to, że ludzie ignorują ciche sygnały ciała albo zagłuszają je lekami przeciwbólowymi, zamiast szukać przyczyny. Jego zdaniem farmakoterapia powinna być rozwiązaniem tymczasowym, a kluczem do zdrowia — zmiana stylu życia. Paprzycki nie oszczędza pacjentów, nazywając nas wprost "leniwymi małpami" szukającymi najprostszych rozwiązań w tabletce, zamiast zadbać o sen, dietę, ruch i poziom stresu, które w jego ocenie stoją za większością dolegliwości, z jakimi ludzie do niego trafiają.

W rozmowie z Piotrem Buckim mówimy o prokrastynacji, rozproszeniu i zmęczeniu psychicznym. Znajdziesz odpowiedzi na pytania: Dlaczego to nie lenistwo, tylko mechanizmy mózgu? Czemu motywacja pojawia się po działaniu, a nie przed? Jak telefon i algorytmy kradną uwagę? Dlaczego skupienie staje się luksusem? Jak przestać się biczować i zacząć działać mądrzej? To rozmowa dla tych, którzy czują chaos w głowie, a chcą więcej spokoju i sprawczości. Jeśli masz wrażenie, że problem nie leży w tobie, tylko w świecie, to ta rozmowa może dużo wyjaśnić

Sylwia Królikowska, psycholożka, trenerka biznesu i autorka książki "Siedem wyzwań lidera", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego uważa relacje romantyczne za przereklamowane — jej zdaniem wiara, że drugi człowiek ma nas uzupełnić i naprawić nasze braki, jest największym mitem miłości i prostą drogą do porażki związku. Radzi mówić partnerowi wprost, co nas boli, ale zawsze z perspektywy własnych potrzeb, a nie oskarżeń, i nigdy nie prowadzić trudnych rozmów w silnych emocjach — lepiej odetchnąć, wypić łyk wody, a nawet wyjść na spacer z psem, niż powiedzieć coś, czego się pożałuje. Królikowska poleca też oddzielanie faktów od emocji i pytanie samego siebie, co w danej sytuacji zarejestrowałaby kamera.

Agnieszka Kozak, psychoterapeutka i autorka książki "Uwięzieni w grach relacyjnych. Jak wygrać bliskość", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego w miłości zamiast bliskości tak często pojawiają się kłótnie, wina i oskarżenia. Przywołuje historię z własnej książki o dziewczynce, na której barkach spoczywał obowiązek utrzymania domowego spokoju przed powrotem ojca z pracy, pod groźbą jego wybuchów agresji. Jej zdaniem osoby, które w dzieciństwie musiały "obsługiwać" emocje rodziców, w dorosłości wchodzą w tzw. gry relacyjne — nieświadomie starają się ocalić siebie, wciąż czekając na wybuch, który pamiętają z domu rodzinnego. Kozak wylicza w rozmowie konkretne role, jakie najczęściej przybieramy, by uniknąć zranienia w bliskich relacjach.

Dr n. med. Maciej Klimarczyk tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że lęk jest emocją, która rozgrywa się w ciele, a nie tylko w umyśle — osoba w trakcie napadu paniki dosłownie czuje, że umiera, z trzęsącymi się rękami, kołataniem serca i realnie podwyższonym ciśnieniem. Od czasu pandemii obserwuje, jak sam to określa, skokowy "wysyp" nastoletnich pacjentów z zaburzeniami lękowymi i fobią szkolną — obecna sytuacja zdrowia psychicznego młodzieży jest, jego zdaniem, katastrofalna, choć podkreśla, że to nie wina samych młodych, którzy jedynie dostosowują się do świata, w którym przyszło im dorastać. Kluczowym problemem jest, jego zdaniem, izolacja od grupy rówieśniczej, która sprawia, że każda sytuacja społeczna staje się dla nich źródłem lęku.

Justyna Kwil, autorka książki "(Nie)udane życie seksualne Polek", opowiada w "Balansie" Kuby Jankowskiego, jak w rozmowach z kobietami natknęła się na powtarzający się, zaskakujący wzorzec — od co drugiej rozmówczyni słyszała, że uprawia seks, na który wcale nie ma ochoty. Jej zdaniem sporą rolę w tym zjawisku odgrywa brak realnego wzorca seksualnego w Polsce i sięganie po pornografię jako jedyny dostępny punkt odniesienia, choć to przecież w pełni wyreżyserowana fikcja, nie dokumentalny zapis rzeczywistości. Kwil wskazuje też frazę "chłopu trzeba dać" jako symbol postrzegania seksu przez kobiety nie jako przyjemności, lecz obowiązku — co, jej zdaniem, skutecznie "zamrażało" ich bliskość z partnerem.

Adwokat Eliza Kuna tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego to kobiety częściej "budzą się z ręką w nocniku", jeśli chodzi o pieniądze po rozwodzie — wiele z nich nie zabezpiecza swojej sytuacji finansowej na starcie związku, a droga do odzyskania należnej części majątku bywa długa, zwłaszcza gdy aktywa są ukryte w spółkach, także zagranicznych. Choć prawo formalnie chroni oboje małżonków po połowie, w praktyce to zwykle kobiety spędzają lata bez pracy zawodowej, tracąc niezależność finansową. Adwokatka przyznaje też, że choć zdarzają się sprawy, w których to żona ponosi wyłączną winę rozpadu małżeństwa (ok. 25 proc. przypadków), niemal nigdy nie zdarza się, by to kobieta płaciła byłemu mężowi alimenty.

Jaka jest kondycja męskiej seksualności? Jak bardzo zmieniliśmy się na przestrzeni lat i jakich potrzeb w związku nie potrafimy realizować? Spotkałem się po raz kolejny z Andrzejem Gryżewskim aby poruszyć powyższe tematy i dowiedzieć z jakimi wyzwaniami mierzą się obecnie mężczyźni. Nasze spotkanie to również okazja do poruszenia kilku wątków z nowej książki Andrzeja o tytule: "Sztuka obsługi mężczyzny"

Karol Bielecki, gwiazda polskiej piłki ręcznej, wspomina w "Balansie" Kuby Jankowskiego mecz w Kielcach, podczas którego przypadkowe uderzenie ręką chorwackiego zawodnika kosztowało go lewe oko. Opowiada, jak po serii operacji, najpierw w Polsce, potem w Stuttgarcie, usłyszał od lekarza, że siatkówki nie da się już odbudować — na decyzję o wstawieniu protezy zdecydował się dopiero po roku. Bielecki opisuje też trudny powrót do treningów, podczas których musiał na nowo uczyć się biegać i łapać piłkę z ograniczonym polem widzenia, w tym załamujący pierwszy trening, po którym omal się nie poddał. Ostatecznie namówiony przez lekarza z Heidelbergu, zdecydował się wrócić na parkiet.

Dorota Peretiatkowicz, socjolożka z Socjolożki.pl, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, w ramach kampanii Wirtualnej Polski i projektu Młode Głowy "Ostatni dzwonek", dlaczego dzisiejsza młodzież, mimo pozornie komfortowych warunków, jest jej zdaniem pokoleniem "bardzo zaburzonym" w podstawowych sprawach — niedospanym, przebodźcowanym i pozbawionym zdrowych rutyn, których rodzicom trudno było na nich wyegzekwować. Jej zdaniem paradoksalnie ci sami rodzice bardzo dbają o rozwój i samorozwój dzieci, zaniedbując przy tym podstawy, bo sami nie zauważają, ile dostali od własnych rodziców. Peretiatkowicz zauważa też, że wcześniejsze pokolenie milenialsów przeżyło podobny szok, licząc na więcej sprawczości, niż ostatecznie otrzymało.

Mateusz Majchrzak, specjalista leczenia bezsenności, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że nie każdy potrzebuje ośmiu godzin snu — to tylko statystyczna średnia, a nie żelazna zasada, bo część jego pacjentów świetnie funkcjonuje już po sześciu godzinach i kilkunastu minutach. Radzi prosty test: dwutygodniowy urlop, w trakcie którego po kilku dniach odsypiania warto zaobserwować, o której naturalnie chce się spać i wstawać, i uśrednić te godziny. Majchrzak obala też mit hiszpańskiej sjesty jako cechy genetycznej — jego zdaniem to kwestia kultury i klimatu, bo badania nad plemionami żyjącymi bez elektryczności pokazują, że naturalny sen człowieka trwa sześć-siedem godzin, praktycznie bez drzemek w ciągu dnia.

Prof. Dariusz Doliński, wybitny psycholog społeczny i ekspert od manipulacji, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego mowy motywacyjne mogą działać niemal jak narkotyk — powołując się na badacza Roya Baumeistera, wskazuje, że w pierwszej fazie znakomicie podnoszą samoocenę i uwalniają od lęku, ale na dłuższą metę są autodestrukcyjne, bo popychają ludzi do zadań niemożliwych do zrealizowania. Doliński przywołuje też zaskakujące badania nad relacjami z dziadkami — okazuje się, że 65-latkowie, którzy w dzieciństwie mieli z nimi bliski kontakt, radzą sobie dziś intelektualnie gorzej niż ci, którzy widywali ich rzadko, bo od najmłodszych lat "wdrukowali" sobie przekonanie, że starość oznacza pogorszenie sprawności umysłowej.

Rafał Rutkowski w „Balansie”! Aktor, stand-uper, komik, a prywatnie ojciec i mąż w szczerej rozmowie opowiada o tym, czym naprawdę jest ojcostwo, ile zarabia się w stand-upie i dlaczego bycie pantoflem uratowało mu małżeństwo?

Cezary Pazura, jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich aktorów, wspomina w "Balansie" Kuby Jankowskiego, jak za pierwszym podejściem nie dostał się do szkoły teatralnej — zabrakło mu punktów przyznawanych wówczas m.in. za robotnicze pochodzenie, choć sam pochodził z rodziny inteligenckiej z małej miejscowości. Rok później dostał się za drugim razem i rozpoczął karierę od pierwszej pensji w Teatrze Ochoty, wartej dziś w przeliczeniu kilkaset złotych, a na boku dorabiał, rozładowując wagony z węglem o świcie. Pazura opowiada też o czasie spędzonym w wojsku, gdzie mimo rozpoznawalności traktowano go jak każdego innego szeregowca — ratunkiem okazał się kolega z kompanii, Marek Sierocki, oraz przydział do jednostki blisko teatru, załatwiony przez reżysera Jana Machulskiego.

Jacek Masłowski, filozof i psychoterapeuta, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego zdecydował się osobiście przejść przez męski rytuał inicjacji — praktykę, która, jak zauważa, istniała od zarania dziejów w kulturach tradycyjnych, a dziś odradza się na naszych oczach. Jego zdaniem taki rytuał pozwala uświadomić sobie własne "fałszywe ego", czyli iluzję tożsamości zbudowaną na dawnych, tzw. rdzeniowych zranieniach, najczęściej zadanych przez bliskie osoby w dzieciństwie. Masłowski porusza też temat kryzysu, jaki może przeżywać mężczyzna po narodzinach dziecka — gdy partnerka naturalnie kieruje swoją uwagę i emocje ku niemowlęciu, on bywa z tego procesu mimowolnie wykluczony, co dla wielu ojców staje się bolesnym momentem przejścia.

Magdalena Chorzewska, psycholożka i psychoterapeutka znana z programu "Ślub od pierwszego wejrzenia", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego odradza podejmowanie ważnych decyzji — ślubu, dziecka, kredytu hipotecznego czy wspólnego biznesu — w pierwszych miesiącach związku, gdy jesteśmy, jak to ujmuje, "na haju" hormonalnym. Jej zdaniem pary, które najgłośniej afiszują się swoim uczuciem, najczęściej też najgłośniej się rozstają, dlatego lepiej poznać najpierw rodzinę i przyjaciół partnera. Chorzewska ostrzega też przed rosnącą liczbą oszustów matrymonialnych na aplikacjach randkowych — zarówno kobiet, jak i mężczyzn poszukujących wyłącznie zamożnych partnerów lub darmowego posiłku.

Wojciech Feleszko, pediatra, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego nadopiekuńczość rodziców, tzw. rodzicielstwo helikopterowe, może zaszkodzić dziecku bardziej niż mu pomóc — usuwanie trudności sprzed jego nóg rodzi w przyszłości niską samoocenę i brak umiejętności radzenia sobie ze stresem. Jego zdaniem także drobne, fizyczne doświadczenia, jak zmoknięcie na deszczu czy zmarznięcie, kształtują dziecko i uczą je odporności. Feleszko opowiada też o dylematach zawodowych — czasem to on prosi dziecko o opuszczenie gabinetu, by porozmawiać z rodzicem o niepokojących objawach, a czasem, zwłaszcza w przypadku nastolatków, to rodzic musi wyjść, by pacjent mógł swobodnie poruszyć tematy intymne objęte tajemnicą lekarską.

Dr Tomasz Rożek, dziennikarz naukowy i popularyzator nauki, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że nie ma jednego uniwersalnego przepisu na higienę mózgu, ale ważne jest łączenie aktywności intelektualnej z fizyczną — nawet zwykły spacer ma znaczenie. Krytykuje przy tym zero-jedynkowy system oceniania w polskich szkołach, wskazując na przykład matury z przedmiotów humanistycznych opartej na sztywnym kluczu odpowiedzi — jego zdaniem to błąd, który skutecznie "grzebie ogrom potencjału młodych ludzi", bo liczy się wynik, a nie proces myślowy, który do niego doprowadził. Rożek uważa, że matura w obecnej formie nie powinna w ogóle istnieć, bo jako niesprawiedliwa nie motywuje uczniów do uczciwej pracy przez cztery lata edukacji.

Jarosław Gibas, socjolog i autor książki "Przemoc psychiczna. Jak ją rozpoznać i się przed nią bronić", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że najgorszą możliwą reakcją na przemoc psychiczną — obok przyłączenia się do niej — jest jej całkowite ignorowanie, bo brak sprzeciwu daje sprawcy poczucie bezkarności i zachęca do coraz śmielszych działań. Wśród "czerwonych flag" wymienia ciągłe krytykowanie, umniejszanie osiągnięć, kontrolę i izolowanie od bliskich — sygnały, które zwykle zaczynają się od pozornie niewinnych żartów. Gibas poleca konkretną technikę obronną zwaną klaryfikacją — zatrzymanie sprawcy pytaniem w rodzaju "czy dobrze zrozumiałem, że właśnie nazwałeś mnie idiotą?", które zmusza go do wytłumaczenia się z własnych słów.

Ks. dr hab. Andrzej Kobyliński, filozof i etyk, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego po latach skorygował swoje stanowisko w sprawie obowiązkowego celibatu księży katolickich — choć przez większość życia uważał go za najlepsze rozwiązanie, dziś sądzi, że Kościół powinien rozważyć model funkcjonujący u grekokatolików czy Ormian, gdzie klerycy sami wybierają, czy zakładają rodzinę. Jako główny powód zmiany zdania wskazuje falę skandali obyczajowych wśród duchownych z ostatniego ćwierćwiecza, a jako drugi — przekonanie, że nie ma doktrynalnych przeszkód do łączenia kapłaństwa z życiem rodzinnym. Kobyliński porusza też delikatną kwestię rosnącego odsetka duchownych homoseksualnych, dla których celibat, jak zauważa, bywa mniejszym wyrzeczeniem niż dla heteroseksualnych kolegów.

Paulina Mikuła szczerze o terapii i samotności w relacjach. Jak rozpoznać, że coś jest nie tak? Co robić, gdy tracisz kontakt ze sobą? W tej intymnej rozmowie opowiada o tym, jak długo udawała, że wszystko gra, dlaczego bała się odpoczywać i czego nauczyła się na terapii. Mocne wyznania, praktyczne wnioski i dużo emocji.

Kinga Rajchel, psycholożka i psychoterapeutka, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że według Światowej Organizacji Zdrowia depresja może do 2030 roku stać się najczęściej występującą chorobą na świecie. Jej zdaniem szczególnie niepokojące są tzw. myśli rezygnacyjne — dotyczące bezsensu życia, poczucia bezwartościowości czy negatywnie postrzeganej przyszłości. Rajchel zauważa, że kobiety częściej trafiają po pomoc i szybciej orientują się, że coś jest nie tak, podczas gdy mężczyźni, bardziej wrażliwi na czynniki ekonomiczne jak utrata pracy, częściej radzą sobie używkami lub pracą, co bywa brzemienne w skutkach. Zwraca też uwagę na rolę hormonów u kobiet — na depresję szczególnie narażone są matki po porodzie oraz kobiety w okresie menopauzy.

Katarzyna Miller, jedna z najbardziej znanych polskich terapeutek i psycholożek, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego kobietom przypisuje się to, że "bywają wredne po cichu" — jej zdaniem to konsekwencja wieków, w których kobiety musiały milczeć i uczyć się dyskretnie załatwiać swoje sprawy, bo otwarte działanie groziło im dużo większym niebezpieczeństwem. Miller odnosi się też do popularności pojęcia "toksyczności" — najpierw mówiło się o toksycznych rodzicach, potem o toksycznych matkach, choć jej zdaniem to nieprawda, że wszystkiemu winne są matki, tak jak nieprawdą było wcześniejsze przekonanie, że każda matka bezwarunkowo kocha swoje dziecko. Najgorsza, jak podkreśla, jest konieczność udawania uczuć, których się nie ma.

Michał Figurski, dziennikarz radiowy i telewizyjny, wraca w "Balansie" Kuby Jankowskiego do udaru, którego doznał w wieku 42 lat — jego zdaniem złożyły się na to problemy zdrowotne, pracoholizm, niezdrowe odżywianie i ogromny stres, a rodzinnie obciążała go też historia ojca. Mimo dramatycznego charakteru choroby, Figurski przyznaje, że dała mu ona nową dojrzałość, której nie chciałby stracić, oraz uczy się dziś nie czuć winy z powodu odpoczynku. Zapytany, czego ludzie nie powinni wiedzieć o świecie mediów, odpowiada bez ogródek, nazywając większość tej branży "koszmarną bandą leni i kabotynów" — z wyłączeniem nielicznych osób, które naprawdę podziwia.