balans (strona 3 z 5)

Justyna Mazur-Kudelska, autorka podcastu true crime "Piąte: nie zabijaj", opowiada w "Balansie" Kuby Jankowskiego o kulisach pracy nad kryminalnymi sprawami — czasem kontaktują się z nią wdzięczne rodziny ofiar, czasem partnerki przestępców niezadowolone ze sposobu przedstawienia sprawy. Przyznaje się do błędu, gdy w jednym z odcinków podała adres dawnego miejsca zamieszkania ofiary, za co przeprosiła po gorzkiej wiadomości od jej siostry. Opisuje też sytuację, w której poczuła się realnie zagrożona — spotkanie z osobami, które, jak się okazało, w ogóle nie istniały. Jej zdaniem nikt z nas nie jest niezdolny do zabicia w sytuacji ekstremalnego zagrożenia.

Psycholożka Paulina Danielak tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że ADHD, choć jest zaburzeniem neurorozwojowym ujawniającym się w dzieciństwie, coraz częściej diagnozuje się je dopiero u dorosłych — tak jak w jej własnym przypadku, gdy diagnozę usłyszała w wieku 31 lat. Pierwsze sygnały zauważyła, będąc w długiej relacji — zaczęła dostrzegać, że inni ludzie nie mają w głowie ciągłego, nieustającego "szumu" i nieprzerwanego odliczania czasu, z którym sama żyła od zawsze. Danielak nie zgadza się z opisywaniem ADHD jako "supermocy" — z jej doświadczenia klinicznego wynika, że dla wielu osób wiąże się ono z realnym cierpieniem, bywając wręcz "piekłem w ciszy".

Barbara Strójwąs, psycholożka miłości prowadząca profil "Trudna sztuka", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego pytanie o to, kto powinien zapłacić na pierwszej randce, jest pozornie proste, a w praktyce bardzo złożone. Sama pozwala mężczyźnie zapłacić, traktując to jako rodzaj inwestycji z jego strony, ale rozumie też mężczyzn, którzy odmawiają płacenia w obliczu tego, co nazywa "patologizacją randkowania" — zjawiska, w którym część osób traktuje randki jako sposób na darmowy posiłek. Strójwąs zaznacza, że w przeciwieństwie do dawnych czasów, dziś trudniej ocenić, czy druga strona jest szczerze zainteresowana, czy chce nas jedynie wykorzystać, także finansowo.

Lekarka Katarzyna Woźniak tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że leczenie farmakologiczne otyłości nie jest przeznaczone dla osób, które chcą schudnąć kilka kilogramów przed sezonem, tylko dla pacjentów z otyłością i ryzykiem jej powikłań — kwalifikują się do niego dopiero ci, którzy mimo co najmniej trzech miesięcy diety i aktywności fizycznej wciąż zmagają się z nadmierną masą ciała, zwykle przy BMI powyżej 30. Woźniak krytykuje wpływ celebrytów i amerykańskich influencerek na postrzeganie tych leków jako modnej diety, podkreślając, że to poważne leczenie, a nie skrót do sylwetki z okładki. Każdorazowo, jak zaznacza, lekarz musi zbalansować ryzyko powikłań z realną korzyścią dla pacjenta.

Prof. Marek Kaczmarzyk, biolog i neurodydaktyk, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego rozpamiętywanie przeszłości niewiele daje — mamy wpływ tylko na to, co się jeszcze wydarzy, a mózg, choć waży zaledwie półtora kilograma, jest przy tym zaskakująco plastyczny i zdolny do zmiany dzięki terapii. Wyjaśnia, dlaczego bardziej boimy się lotu samolotem niż jazdy samochodem, mimo że statystyki mówią co innego — pod wpływem stresu mózg skupia się na wspomnieniach ostatniej katastrofy, nie na danych. Jako trzy czynniki najbardziej szkodliwe dla mózgu wskazuje stres, samotność i izolację społeczną, zaznaczając, że nie istnieje jedna uniwersalna dieta dedykowana wyłącznie temu organowi.

Dr Tadeusz Oleszczuk, ginekolog-położnik i autor książki "Zdrowie bez wymówek", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że aż 70 procent chorób ma źródło w nieprawidłowej diecie. Jego zdaniem cukier uzależnia tak skutecznie, że producenci dodają do żywności wysokoprzetworzonej nawet 250 różnych zamienników, by konsument się nie zorientował — sam radzi wprowadzić dwutygodniową próbę życia bez cukru i alkoholu, bo żaden mechanizm biochemiczny w organizmie ich nie wymaga. Oleszczuk zwraca też uwagę na wpływ diety na mikrobiotę jelitową, w której powstaje aż 90 procent serotoniny — jeśli więc odżywiamy się źle, trudniej będzie nam też o dobre samopoczucie.

Olga Kozierowska, założycielka "Sukcesu pisanego szminką", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że choć wielu mężczyzn chce angażować się w opiekę nad dziećmi, część kobiet nie chce oddać tego obszaru, bo to tam mają poczucie władzy i kontroli. Powołuje się na badania, według których aż 37 procent Polek uważa, że dziećmi i domem powinna zajmować się wyłącznie kobieta — a partnerska równość, jej zdaniem, w wielu związkach kończy się w momencie narodzin dziecka. Kozierowska zwraca uwagę, że część matek utrudnia ojcom realne zaangażowanie, nieustannie korygując ich sposób opieki, co bywa demotywujące — choć ten mechanizm działa też w drugą stronę.

Dr Damian Parol, dietetyk i psychodietetyk pracujący też z olimpijką Aleksandrą Mirosław, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego nasz sposób jedzenia jest ściśle powiązany z psychiką — kompulsywne objadanie się to często sposób radzenia sobie z trudnymi emocjami, a nie efekt głodu. Jego zdaniem ewolucyjnie jesteśmy zaprogramowani, by jeść, gdy jedzenie jest dostępne, bo przez większość historii gatunku go brakowało — stąd tak silna, przyjemnościowa reakcja na cukier. Parol podkreśla też, że nawyki żywieniowe kształtują się od wczesnego dzieciństwa — im później wprowadzi się słodycze do diety dziecka, tym mniejsze ryzyko, że będzie ich potem intensywnie szukać.

Dr Marcin Matych, psychoterapeuta i lekarz zajmujący się leczeniem zaburzeń nerwicowych, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, jak rozpoznać pierwsze objawy lęku u dzieci — często manifestują się one somatycznie, np. bólem brzucha, a nie wprost nazwanym niepokojem, co bez odpowiedniej reakcji rodzica może utrwalić mechanizm lęku na lata. Opisuje też zjawisko "eksplozji objawów lękowych" — kołatania serca, dolegliwości skórne czy zaburzenia trawienia jako fizyczne odbicie napięcia psychicznego. Choć dziś jest pod tym względem lepiej niż dekadę temu, Matych podkreśla, że wciąż wiele osób cierpi w milczeniu, spełniając cudze oczekiwania zamiast zadbać o siebie.

Robert Rutkowski, certyfikowany terapeuta uzależnień, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, jak bardzo zmieniło się w Polsce społeczne podejście do marihuany — dziś, jego zdaniem, krytyczna opinia na jej temat naraża na towarzyski ostracyzm. Substancja ma, jego zdaniem, działanie genotoksyczne, wpływając nie tylko na dzieci użytkownika, ale i kolejne pokolenie, a on sam wskazuje na korelację między paleniem marihuany a schizofrenią. Rutkowski wspomina też szokujące spotkanie sprzed lat z tajemniczym Amerykaninem, który zaproponował mu sowite finansowanie jego organizacji w zamian za to, by w mediach zaczął mówić o marihuanie przychylniej — próbę, którą odebrał jako jawną próbę korupcji.

Zapraszam Was na moje drugie już spotkanie z dr Ewą Woydyłło - Osiatyńską. Spotykam się z okazji premiery jej najnowszej książki dotyczącej szczęście w życiu. Jak je stworzyć, pielęgnować i żyć pełnią życia nawet wtedy, gdy rzeczywistość sprowadza nas do parteru? Zapraszam na nowy "balans".

Marta Niedźwiecka, psychoterapeutka i seksuolożka, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że kryzys tożsamości męskiej w Polsce wynika w dużej mierze z tego, jak silny wpływ na psychikę mężczyzn mają kobiety — najpierw matki, potem partnerki. Odnosi się też do popularnego mitu miłości romantycznej — jej zdaniem to, co uznajemy za miłość i namiętność w pierwszych latach związku, jest z psychologicznego punktu widzenia raczej zakochaniem, silną idealizacją bliską manii, a nie dojrzałą miłością. Niedźwiecka zaznacza, że spadek pożądania po kilku latach to naturalny etap, a prawdziwym problemem bywa dopiero całkowity brak seksu — choć, jej zdaniem, seksualność jest znacznie szersza niż sam akt.

Łukasz "Lotek" Lodkowski, komik i stand-uper obserwowany na Instagramie przez ponad 420 tys. osób, przyznaje w "Balansie" Kuby Jankowskiego, że przez lata alkohol był standardem jego funkcjonowania — nie było imprezy, na której by nie pił, a piwo stało się nagrodą za wszystko. Dziś, po zmianie diety i rezygnacji z alkoholu, ma dużo więcej energii — wcześniej leczył też otyłość. Lodkowski opowiada również, czego o życiu osób otyłych nigdy nie dowiedzą się szczupli — od krępujących sytuacji w restauracjach po udawanie, że jedzenie wcale ich nie interesuje, żeby nikt nie zauważył, ile naprawdę chcieliby zjeść.

Dr Tomasz Wilczewski, pedagog, wykładowca i prezes fundacji Imopeksis, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego nadmiar pochwał może zaszkodzić dziecku równie mocno co ich brak. Jego zdaniem dziecko nieustannie chwalone za wszystko zaczyna wierzyć, że jego wartość zależy wyłącznie od zewnętrznego uznania, co w dłuższej perspektywie osłabia jego naturalną zdolność do samooceny i samorealizacji. Wilczewski podkreśla rolę rodzica jako autorytetu — nie w sensie surowości, lecz konsekwencji. Jego zdaniem zadaniem dorosłego jest przygotować dziecko do niezależności, obserwując je i będąc wzorem, zamiast wyręczać je we wszystkim.

Jacek Masłowski, psycholog specjalizujący się w tematach emocji i męskości, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, czym jest tzw. syndrom tatusia — sytuacja, w której córka doświadcza w relacji z nieobecnym emocjonalnie ojcem swoistego unieważnienia, co obniża jej poczucie wartości już od dzieciństwa. Jego zdaniem deficyt ojcowskiej uwagi może w dorosłości prowadzić do bardzo silnej potrzeby zdobywania miłości mężczyzny, aż po porzucanie własnych granic. Masłowski zwraca uwagę, że dziewczynka niewidoczna dla ojca, dojrzewając, szybko zauważa, że jej rozwijająca się seksualność przyciąga męską uwagę — i może zacząć kojarzyć ją z jedynym sposobem na zdobycie miłości.

Adolescencja, czyli dojrzewanie młodego pokolenia jest niesamowicie burzliwym okresem. Wobec świata gdzie cyfrowi giganci tworzą nam nowych bożków zamkniętych w naszych dłoniach, trudno młodym zwrócić się ku tradycji i starym prawdom. Jak odnaleźć się w tym porządku świata i wychować młodych? Zapraszam Was na doskonałą rozmowę z profesorem Marcinem Matczakiem, w której znajdziecie mnóstwo prawdy, refleksji i filozofii

Dr Agnieszka Kozak, psychoterapeutka, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, czym jest tzw. rys samozniszczenia — tak silne przyzwyczajenie do emocjonalnej rany i utrata nadziei, że trudno w ogóle uwierzyć, że mogłoby być inaczej. Nie zgadza się z popularnymi sloganami w rodzaju "co cię nie zabije, to cię wzmocni" — jej zdaniem to, co nas nie zabija, częściej przygina i poobija. Kozak opisuje też mechanizm rysu masochistycznego, w którym miłość w dzieciństwie doświadczana była poprzez niszczenie — bicie, zabieranie zabawek, zamykanie — co w dorosłości utrwala przekonanie, że miłość i krzywda idą w parze.

Wojciech Feleszko, pediatra, immunolog i alergolog, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego Polska jest dziś europejskim liderem zachorowań na raka płuc — i przekonuje, że to nie przypadek, tylko efekt smogu. Jego zdaniem kilka dni oddychania zanieczyszczonym powietrzem daje zapalenie zatok, kilka lat prowadzi do astmy oskrzelowej, a kilkanaście — do raka płuc. Feleszko zwraca też uwagę, że cząsteczki pyłu PM2,5 nie zatrzymują się w układzie oddechowym, tylko trafiają do krwiobiegu, uszkadzając ściany tętnic i przyczyniając się do coraz młodszych zawałów serca — obok złego odżywiania to, w jego ocenie, druga główna przyczyna tego zjawiska.

Wojciech Eichelberger, terapeuta i psycholog, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego coraz więcej ludzi, mimo osiągnięcia wysokiej pozycji majątkowej i społecznej, wciąż czuje się nieszczęśliwych. Jego zdaniem błąd, który do tego prowadzi, najczęściej popełniany jest wiele lat wcześniej, pod wpływem przypadkowych impulsów lub presji otoczenia. Eichelberger opisuje dzisiejszy świat jako pogrążony w kryzysie dopaminowym — przy przeroście stymulacji adrenalinowej i zaniedbaniu tej dopaminowej coraz więcej osób odczuwa, według niego, prawdziwy głód tego hormonu nagrody, co napędza rosnącą liczbę uzależnień.

Podinspektor Krzysztof Balcer, były negocjator policyjny, opowiada w "Balansie" Kuby Jankowskiego o kulisach pracy, w której stawką bywa ludzkie życie. Wspomina sprawę strażnika więziennego z Sieradza, który zastrzelił trzech policjantów przyjeżdżających po aresztanta — Balcer był wtedy na miejscu i sam ledwo uniknął śmierci, znając dobrze dwóch zabitych kolegów. Najtrudniejsza jest zawsze pierwsza godzina negocjacji, gdy emocje są najsilniejsze. Praca negocjatora ma też, jego zdaniem, swoją cenę psychiczną — rzadziej się uśmiecha, a fragment problemu każdej uratowanej osoby zostaje w nim na resztę życia, choć nigdy nie żałował, że poświęcił się tej pracy.

Tomasz Kammel, znany dziennikarz i prowadzący telewizyjny, wraca w "Balansie" Kuby Jankowskiego pamięcią do swojego pierwszego poprowadzonego koncertu podczas festiwalu w Opolu, gdy ogarnęła go tak silna trema, że — jak przyznaje — całe wystąpienie uratowały jedynie trzy zdania nauczone "na blachę". Trema wróciła też lata później, tuż przed jednym z pierwszych odcinków "The Voice of Poland". Kammel tłumaczy, że publiczność wcale nie chce oceniać mówcy, tylko coś od niego dostać, dlatego radzi przestać koncentrować się na sobie. Powołuje się też na badania psychologa Johna Gottmana, według którego to właśnie pogarda, nie kłótnie, najskuteczniej niszczy relacje między ludźmi.

Dr Tomasz Mazur, filozof, praktykujący stoik i autor podcastu "Ze stoickim spokojem", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, skąd bierze się kryzys psychiczny w czasach dobrobytu. Jego zdaniem nie nadążamy z dostosowaniem naszych behawioralnych odruchów do zmieniającego się środowiska — nigdy wcześniej mózg nie musiał filtrować tylu bodźców naraz. Wskazuje też na zaburzoną gospodarkę dopaminą: nauczyliśmy się dawkować sobie przyjemność tak skutecznie, że dziś jesteśmy "na głodzie dopaminy", co napędza obniżony nastrój. Jednym ze sposobów radzenia sobie z tym kryzysem jest, jego zdaniem, asceza — umiejętność odmawiania sobie i akceptowania nudy.

Dr Joanna Gorgol-Waleriańczyk, psycholożka zajmująca się zdrowym snem, tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego regularność jest jedną z najważniejszych zasad dobrego wypoczynku — nawet weekendowe "odsypianie" rozregulowuje zegar biologiczny i odbija się na gospodarce hormonalnej oraz odporności. Ostrzega przed oglądaniem telewizji tuż przed snem — mózg wystawiony na ekran kilka godzin przed zaśnięciem nie jest w stanie wytworzyć sygnału "jest ciemno", co blokuje wydzielanie melatoniny. Ekspertka odnosi się też do wpływu kofeiny na jakość snu i tłumaczy, czym właściwie jest chronotyp.

Co o sobie mówią polscy mężcyzni u seksuologa? Z jakimi problemami najcześciej trafiają do specjalisty? Czy sprawność w łóżku równa się męskość? Jak często uprawiać seks? Dziś w spotkaniu z Andrzejem Gryżewskim poruszyliśmy męski punkt widzenia na temat alkowy, który powinien być równie ważny dla kobiet, w końcu to gra zespołowa

Justyna Mazur-Kudelska, znana z podcastu "Piąte: nie zabijaj", tłumaczy w "Balansie" Kuby Jankowskiego, dlaczego otyłość to choroba, a nie kwestia lenistwa czy słabej woli — sama zmaga się z nią, choć dziś jest w remisji. Wraca pamięcią do poniżającej sytuacji u ginekologa, który podczas badania komentował jej ciało uwagami o testosteronie i wąsach, a także o lekarce, która odmówiła jej skierowania na badania krwi ze słowami, że i tak "za 15 lat umrze". Mazur-Kudelska przekonuje, że społeczeństwo wciąż nie rozumie różnicy między nadwagą a otyłością jako chorobą, i wykorzystuje swoją popularność, by to zmieniać.