wszechświat (strona 3 z 6)

Tajemnicza kula światła została zaobserwowana nad Norwegią. Mieszkańcy Oslo, a także kilku innych miejscowości w regionie Østlandet mogli zaobserwować niecodzienne zjawisko na niebie w sobotni wieczór. Specjaliści z Norsk meteornettverk szacują, że w atmosferę ziemską weszła kosmiczna skała ważąca ok. kilkuset kilogramów. Ich zdaniem takie wydarzenie nie jest niczym wyjątkowym i zdarza się dość często – rocznie w ziemską atmosferę wchodzi nawet kilka tysięcy ton kosmicznych skał. Nie zawsze jednak towarzyszy mu tak imponujący rozbłysk na niebie. Norweska organizacja otrzymała kilkaset zgłoszeń o dziwnym zjawisku na niebie, które pojawiło się w sobotę ok. 22:30. Skały, które spadają na Ziemię, przechodzą przez atmosferę z prędkością sięgającą nierzadko nawet 40 kilometrów na sekundę. W trakcie pokonywania warstwy ochronnej ziemi temperatura jest tak wysoka, że skała zaczyna się palić - stąd zjawiskowy rozbłysk na niebie. Rozbłysk widziany był również w Szwecji, szczególnie dobrze na północ od Sztokholmu.

To odkrycie obala dotychczasowe teorie. Woda na Marsie mogła być obecna jeszcze wcześniej, niż sądzono. Nawet 4,4 mld lat temu – sugerują naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego, którzy swoje badania powiązali ze starożytnym meteorytem NWA 7533. Znaleziono go kilka lat temu na Saharze. Jego próbki zostały poddane czterem różnym rodzajom analiz spektroskopowych. Utleniające się wewnątrz minerały jasno wskazują na kontakt z wodą, a wiek fragmentów meteorytu oszacowano na 4,4 mld lat. Do tej pory uważano, że woda na Marsie była obecna ok. 3,7 mld lat temu. Nowe odkrycie wskazuje jej obecność nawet 700 tys. lat wcześniej. To dużo wcześniej, zanim pojawiło się życie na Ziemi (3,5 mld lat temu). Badania wciąż trwają, a eksperci cały czas próbują ustalić jaką formę mogła przybrać woda. Ostatnio sugerowano, że był to zarówno stan ciekły, jak i forma lodu powierzchniowego.

Eksperci nie kryli zaskoczenia. Nie spodziewali się odkryć życie w najbardziej nieprzyjaznym temu miejscu na Ziemi. Mowa o pustyni Atakama. Badacze z Uniwersytetu Cornella wykryli tam dziesiątki gatunków nowych mikrobów. Ta pustynia jest najbardziej suchym miejscem na Ziemi. Według ekspertów, odzwierciedla strukturę i warunki panujące na Marsie. Na głębokości 0,28 m w Chile odkryto szereg minerałów (m.in. kwarc i albit) oraz mokrą, gliniastą glebę bogatą w minerały. Odkrycie organizmów w mokrej glinie, i to w takich warunkach, sugeruje, że także na Marsie może istnieć życie. Marsjański krater Gale składa się z podobnych skał bogatych w glinę, a warunki z pustyni są porównywalne. Nowe odkrycie potwierdza dotychczasową teorię, że wczesny Mars mógł mieć podobną podpowierzchnię. Wcześniej NASA nalazła na Czerwonej Planecie związki organiczne - m.in. tiofeny, obecne w węglu czy truflach.

W naszej galaktyce może znajdować się nawet 300 mln planet potencjalnie nadających się do zamieszkania. Niektóre z nich mogą być blisko nas, a klika z nich w odległości już 30 lat świetlnych od Słońca. Do takich zaskakujących wniosków doszli naukowcy z NASA, Instytutu SETI i kilku innych międzynarodowych organizacji. Wykorzystali oni dane z Teleskopu Keplera, który 9 lat zbierał informacje o egzoplanetach. Do tej pory udało się potwierdzić istnienie 2,8 tys. z nich. Eksperci używali Równania Drake’a, wzoru, który próbuje oszacować, ile cywilizacji istnieje w Galaktyce. Skupiono się na egzoplanetach skalistych, podobnych do Ziemi i gwiazdach podobnych do Słońca. Niezbędnym czynnikiem, który brano pod uwagę, jest ilość światła, która pozwala na skalistej planecie zachować wodę w stanie ciekłym. Okazało się, że nawet 50 proc. gwiazd podobnych do Słońca znajduje się w odpowiedniej odległości od egzoplanet. Badacze twierdzą, że naszą Galaktykę wypełniają łącznie miliardy ukrytych planet - jest ich nawet więcej niż gwiazd. Tysiące z egzoplanet odkrytych przez Teleskop Keplera (który zbadał tylko 0,25 proc. nieba) wciąż czeka na oficjalne potwierdzenie.

Ziemia ma swoje gorsze momenty, jako planeta. Zdarzają się trzęsienia, powodzie czy duże huragany. Jednak w porównaniu do warunków, jakie panują na odkrytej dwa lata temu planecie K2-141b, to nie możemy narzekać. Planeta ta znajduje się około 200 lat świetlnych od nas i jest prawdziwym piekłem. Temperatura powierzchni wynosi ponad 2700 stopni Celsjusza, z nieba pada "deszcz" skał, huragany osiągają prędkość 4820 km/h, a do tego wszystkiego na powierzchni znajduje się ocean lawy głęboki na 100 km. Jakby tego było mało, na planecie brak jest obrotu synchronicznego, co oznacza, że jedna strona jest zawsze skierowana w kierunku gwiazdy, a druga jest mrocznym i zimnym pustkowiem. Naukowcy byli w stanie dowiedzieć się tych rzeczy dzięki zaawansowanym symulacjom komputerowym.

Sonda Juno, która została wysłana przez NASA w 2011 roku w celu zbadania Jowisza, dokonała niezwykłego odkrycia. Zarejestrowała ona wyładowania elektryczne w górnej części atmosfery tej planety. Jest to historyczne odkrycie, gdyż pierwszy raz spotkano się z takim zjawiskiem na innej planecie, oprócz Ziemi. Wcześniej astronomowie podejrzewali, że tego typu błyskawice mogą występować gdzieś indziej. Teraz zdobyli dowody. Sonda wykonała 11 zdjęć tzw. "elfów" lub "duszków". W ten sposób naukowcy nazywają te błyskawice. Są one koloru niebieskiego, gdyż atmosfera w tamtej części zawiera dużo wodoru.

Hipotetyczne istnienie tajemniczej Planety X od wielu lat gnębi astronomów na całym świecie. Wszystko przez obliczenia, które jasną wskazują, że za Pasem Kuipera, czyli polu pełnym asteroid za orbitą Neptuna, znajduje się duży obiekt. Oddziaływać ma swoją grawitacją na obiekty transneptunowe, czyli planetoidy obiegające Słońce po orbitach, znajdujących się poza trajektorią Neptuna. Jednak żadnemu teleskopowi czy satelicie nigdy nie udało się dostrzec śladu Dziewiątej Planety. Uczeni z Uniwersytetu Yale proponują nową metodę poszukiwań. Wykorzystają do niej satelitę Exoplanet Survey i po kolei będą badać każdy skrawek nieba.

Asteroida o nazwie 2018 VP1 dokładnie 3 października, czyli w przeddzień wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych, znajdzie się bardzo blisko Ziemi. Naukowcy sądzą, że może wejść nawet w jej atmosferę. Uspokajają jednak, gdyż 2018 VP1 jest niewielka, ma zaledwie 2 metry długości. Jej rozmiary sprawią, że po wejściu w atmosferę ulegnie zniszczeniu. 2018 VP1 została odkryta dokładnie 3 listopada 2018 roku. Regularnie zbliżą się do Ziemi, gdyż podobnie jak ta planeta, krąży wokół Słońca. Pełne okrążenie zajmuje jej dwa ziemskie lata. Naukowcy obliczyli, że prawdopodobieństwo uderzenia 2018 VP1 w Ziemię wynosi 1 do 240 (około 0,41%).

Układ Słoneczny ma już ponad 4,6 miliarda lat. Podczas swojego formowania następowały w nim liczne przemiany, a młode, skaliste planety były ciągle bombardowane uderzeniami meteorytów. Naukowcy właśnie opublikowali analizę meteoru, który spadł na terytorium USA w 2018 roku. Co ciekawe, kosmiczny kamień pełen jest starożytnych związków, które mogą zawierać wskazówki, co do powstania biologicznego życia na Ziemi. Serię kolejnych testów i analiz przeprowadzać będzie Uniwersytet w Chicago.

Odkryta w 2004 roku masywna asteroida o nazwie Apophis, niepokojąco zwiększa swoją prędkość. Do takiego wniosku doszli astronomowie z Uniwersytetu Hawajskiego w Stanach Zjednoczonych. Ta asteroida o szerokości ponad 300 metrów, zaliczana jest do grupy potencjalnie zagrażających Ziemi. Według różnych teorii, minie naszą planetę w odległości ok. 32 tys. km. Są też jednak opinie, które mówią, że może uderzyć w Ziemię. Gdyby tak się stało, to przy obecnej prędkości siła uderzenia byłaby równa eksplozji 880 milionów ton trotylu. Szanse na zderzenie z Ziemią ocenia się jednak na 2,7 procent.

Tytan to największy księżyc Saturna. Posiada gęstą atmosferę, a na jego powierzchni znajdują się jeziora metanu. Nowe odkrycie NASA pokazało również, że w górnych partiach atmosfery tego księżyca znajduje się bardzo dziwna cząsteczka - cyklopropenyliden. C3H2 nie występuje naturalnie w żadnym innym miejscu w Układzie Słonecznym, można ją za to otrzymać sztucznie w ziemskim laboratorium. C3H2 jest związkiem bardzo reakcyjnym i szybko wchodzi w wiązania z innymi pierwiastkami. NASA ma nadzieję, że odkrycie pomoże odpowiedzieć na pytanie, czy Tytan nadaje się do zamieszkania przez ludzi.

Io to księżyc Jowisza i najbardziej aktywne wulkanicznie miejsce w Układzie Słonecznym. Na powierzchni satelity znajduje się ponad 400 wulkanów, które ciągle wyrzucają siarkę do rzadkiej atmosfery. Nowe odkrycie naukowców z NASA wreszcie odpowiedziało na pytanie: czy wulkany wpływały również na atmosferę księżyca? Nowe nagrania pokazują, jak podczas pozostawania w cieniu Jowisza wulkany Io wyrzucały do atmosfery dwutlenek siarki. Następnym krokiem NASA w tej kwestii będzie próba zmierzenia temperatury atmosfery Io.

Naukowcy z NASA odkryli nieznany dotąd układ gwiezdny, składający się z ogromnej gwiazdy neutronowej oraz krążącego wokół niej karła. Układ jest bardzo osobliwy. Gwiazda, inaczej zwana pulsarem, jest dwa razy cięższa niż Słońce i emituje promieniowanie. Karzeł krąży wokół swojego sąsiada z prędkością 700 km na sekundę, ale waży jedynie 1 procent masy całego pulsara. Co więcej, układ jest całkowicie niewidoczny w falach radiowych, a jego odkrycia dokonano podczas analizy archiwalnych danych z Kosmicznego Teleskopu Gamma Fermi.

To najlepsze dni na podziwianie tzw. spadających gwiazd. W tym tygodniu szczyt aktywności osiągnie jeden z rojów meteorytów. Mowa o Orionidach, które można obserwować przez cały październik. To odłamki wyrzucone przez kometę Halleya. Gdy meteoryty zderzają się z ziemską atmosferą, spalają się i tworzą jasne smugi. Na niebie będzie można zaobserwować nawet dwadzieścia "spadających gwiazd" na godzinę. Prędkość wejścia w atmosferę roju Orionidów to 66 km/s. Smuga światła jest wtedy widoczna do kilku sekund. Spektakl jest widoczny w Polsce. Jego lokalizacja to na północ od Betelgezy, najjaśniejszej gwiazdy konstelacji Oriona. Aby dostrzec spadające gwiazdy, należy obserwować niebo bez świateł (poza miejskimi lampami i światłem ekranu telefonu). Wcześniej należy przyzwyczaić oczy do ciemności przez minimum 15 minut. Kolejna taka okazja pojawi się 11-12 listopada, kiedy przypada szczyt roju Północnych Taurydów w gwiazdozbiorze Byka.

Naukowcy z NASA nie kryli radości. Sonda OSIRIS-REx pobrała próbkę z asteroidy Bennu bez lądowania. To historyczny moment. Na Ziemię do badań trafi największy (od 60g do 2kg) pobrany tak fragment kosmicznej skały. Eksperci liczą na odkrycie fragmentów wody i materii organicznej sprzed 4,5 mld lat, czyli zanim powstała Ziemia. Badania mogłyby więc dostarczyć nowych informacji o elementach budulcowych Układu Słonecznego. Cała akcja trwała zaledwie 15 sekund. Tyle sonda w przelocie miała na wykonanie skomplikowanego manewru. Poprzedziło to czterogodzinne zejście w kierunku chropowatej powierzchni asteroidy Bennu. Przygotowania trwały 2 lata, tyle statek krążył po orbicie wokół asteroidy. Sam powrót na Ziemię z ładunkiem zajmie teraz sondzie nawet 3 lata. Asteroida Bennu ma 500 m średnicy i krąży po orbicie wokółsłonecznej ok. 330 milionów km od Ziemi.

Badacze kilka miesięcy temu się pomylili. Obiekt zidentyfikowany na początku tego roku jako najbliższa Ziemi czarna dziura, może wcale nią nie być. Po ponownej analizie danych zespoły naukowców doszły do wniosku, że system HR 6819 jednak nie zawiera czarnej dziury. Zamiast tego odkryli, że prawdopodobnie to system podwójny, który posiada dwie gwiazdy z nietypową podwójną orbitą: masywną gwiazdę Be oraz jej małego towarzysza B3 III. Gwiazda Be wyssała dużo materiału z gwiazdy B3 III, pozostawiając ją znacznie mniejszą. Zgodnie z obliczeniami, gwiazda Be miałaby ok. 6 mas Słońca, a B3 III miałaby masę między 0,4 a 0,8 masy Słońca. HR 6819 znajduje się w odległości około 1120 lat świetlnych od Ziemi.

Pracownikom norweskiego obserwatorium udało się zarejestrować niesamowite ujęcia zorzy polarnej. Nagranie pochodzi z wyspy Senja, drugiej co do wielkości w Norwegii, którą oblewa od zachodniej strony Ocean Arktyczny. To tu znajduje się miejsce do obserwacji tego efektownego zjawiska. Na nagraniu widać niebo nocą, mieniące się intensywnymi barwami - kolorem zielonym, granatowym, fioletowym i białym. Zorza polarna jest świetlnym zjawiskiem, które obserwuje się w górnej atmosferze, blisko biegunów magnetycznych Ziemi. Strumienie wiatru słonecznego (fal magnetycznych) po wybuchu na powierzchni Słońca, docierają do Ziemi jako efektownie wyglądające pasma światła na niebie.

Sonda Voyager 2, która w listopadzie 2018 roku opuściła Układ Słoneczny, przekazała bardzo ciekawe dane. Okazuje się, że gęstość cząsteczek materii w przestrzeni kosmicznej rośnie wraz ze wzrostem odległości od Słońca. Dane wysłane przez Voyager 2 pokrywają się z tymi z sondy Voyager 1. Ta druga przesłała swoje dane na ten temat w październiku 2013 roku. Słońce wytwarza tzw. słoneczny wiatr, czyli podmuchy zjonizowanej plazmy. Im dalej od Słońca, tym słabsze jest oddziaływanie tego wiatru na przestrzeń kosmiczną. Obszar wpływu słonecznego wiatru nazwano heliosferą, natomiast granice, gdzie jego wpływ się kończy to heliopauza.

Dzięki badaniom sondy NASA New Horizons, dowiadujemy się coraz więcej o Plutonie. Znalazła się blisko planety karłowatej w lipcu 2015 r. Od tego czasu stypendyści NASA, analizują zebrane materiały. Ich najnowszym odkryciem jest zaskakujący krajobraz na Plutonie. Materiały ujawniły nietypowe pokrywy śnieżne na Pigafetta Montes i Elcano Montes. Ten śnieg nie przypomina ziemskiego, nie składa się z wody, a z zamarzniętego metanu. Na Plutonie zachodzi zjawisko inwersji temperatury (im wyżej, tym jest cieplej). Tak osobliwego widoku nie zaobserwowano jeszcze w żadnym innym miejscu Układu Słonecznego. Na niższych partiach brakuje już metanu. Sam Pluton nie ma grubej, izolującej warstwy atmosfery jak Ziemia, przez co na szczytach temperatura planety karłowatej jest wyższa. Naukowcy doszli do wniosku, że na Plutonie zachodzi wyjątkowy, zagadkowy proces atmosferyczny, który powoduje oszronienie szczytów gór i metanowy śnieg w nieco niższych partiach planety karłowatej. To zjawisko, z którym nie mamy do czynienia na Ziemi.

To nie jest dowód istnienia życia na Wenus, ale kolejne, ważne odkrycie dotyczące tej planety. Naukowcy z Indii donoszą o odkryciu aminokwasu glicyny na Wenus, który jest kluczowym elementem budulcowym białek, nazywanym "cegiełką życia". Glicynę znaleziono już m.in. na komecie 67P/Czuriumow-Gierasimienko. To jednak pierwsze wykrycie aminokwasu w atmosferze Wenus. Eksperci podkreślają, że konieczne będą dalsze obserwacje, które pomogą lepiej zrozumieć złożoną atmosferę tej planety. Miesiąc wcześniej świat obiegła informacja o odkryciu na Wenus fosfiny - cząsteczki, która jest uważana za możliwy czynnik występowania drobnoustrojów w górnej części atmosfery planety. Jej ślady wychwyciła sonda Pioneer 13, która była na Wenus od 1978 r. To by oznaczało, że dowody śladów życia na Wenus mogły być niezauważone już od 42 lat, a w wysokich chmurach tej planety mogą zachodzić jakieś procesy biologiczne. Wenus, nazywana "siostrą Ziemi", nie słynie jako miejsce przyjazne dla jakichkolwiek form życia. Temperatura na powierzchni sięga tam blisko 500 st. C., a ciśnienie jest niemal 100 razy większe, niż na Ziemi. Atmosfera tej planety jest zupełnie inna (głównie CO2). Pokrywają ją chmury kwasu siarkowego.

Dzięki olbrzymim teleskopom, agencje kosmiczne na całym świecie każdego dnia dokonują kilkudziesięciu nowych obserwacji. W odległej od Ziemi o 215 milionów lat świetlnych galaktyce, zaobserwowaliśmy właśnie coś nietypowego: gwiazda została dosłownie pożarta i rozerwana przez czarną dziurę. Odpowiednik naszego Słońca został wessany przez obiekt prawie milion razy większy od niego. W wyniku tego zdarzenia została uwolniona chmura materii, której wielkość przesłoniła nawet widok naszym ziemskim teleskopom. Na szczęście naukowcy z Europejskiego Obserwatorium Południowego wciąż mogli dowiedzieć się kilku szczegółów o tym niezwykłym zjawisku.

Czegoś takiego do tej pory nie było. Astronomowie uzyskali w bliskiej podczerwieni najbardziej szczegółowy jak dotąd widok Mgławicy Carina. Mowa o gęstej chmurze pyłu i gazu, w której aktywnie tworzą się gwiazdy. Uzyskany obraz jest efektem prac zespołu kierowanego przez Patricka Hartigana z Uniwersytetu Rice’a, z wykorzystaniem kamery Gemini South Adaptive Optics. Eksperci mogą teraz dostrzec detale Mgławicy Carina, których do tej pory nie widzieli. Obraz ujawnił m.in. nowe szczegóły interakcji między obłokiem pyłu i gazu a pobliską gromadą młodych, masywnych gwiazd. Szczegółowa obserwacja pozwoli naukowcom lepiej zrozumieć tzw. gwiezdne żłobki. Mgławica Carina to jedna z największych i najjaśniejszych mgławic. Rozciąga się na 260 lat świetlnych. Jej odległość od Ziemi wynosi ok. 7,5 tys. lat świetlnych. Mgławicę Carina odkryto w 1751 r., w trakcie obserwacji z Afryki Południowej.

Obserwacje trwały siedem godzin. Wykorzystano do tego najlepszą dostępną technologię. Naukowcy z Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) odkryli supermasywną czarną dziurę, która więzi aż sześć galaktyk. Struktura sieci kojarzy się naukowcom z pajęczyną. Włókna gazu zajmują obszar ponad 300 razy większy od Drogi Mlecznej. W centrum tej pajęczej sieci znajduje się supermasywna czarna dziura o masie mld mas Słońca. Niezwykłego odkrycia dokonano za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Obserwatorium Paranal w Chile. Struktura jest wyjątkowo stara. Eksperci szacują, że powstała mniej niż miliard lat po Wielkim Wybuchu (ok. 0,9 mld lat). To pierwszy przypadek, kiedy taką "pajęczynę" zaobserwowano tak wcześnie po powstaniu Wszechświata. Obecnie szacuje się, że Wszechświat liczy ok. 13,8 mld lat. Odkrycie pozwoli lepiej poznać jego wczesną ewolucję.

Stephen Kane astrobiolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside badał orbitę Wenus, która według naukowców jest idealnie okrągła. Wyniki badań rzucają nowe światło na zmiany klimatu Wenus. Prawdopodobnie miliard lat temu w kosmosie, kiedy to Jowisz był bliżej Słońca, a orbita Wenus nie była idealnie okrągła, istniało na niej życie. Niestety jak wynika z badań, wędrówka Jowisza po Układzie Słonecznym przyczyniła się do dramatycznych zmian klimatu Wenus. Według naukowców, Jowisz ze względu na swoje gigantyczne rozmiary może zakłócać orbity innych planet.

Wszechświat kojarzy nam się z bezkresem. Jeśli pomyślimy o tych wszystkich gwiazdach, planetach, kometach, można odnieść wrażenie, że jest ich nieprzebrana ilość. Jednak najnowsze badania fizyków z Uniwersytetu Kalifornijskiego sugerują, że tego, co rozumiemy jako materię, jest w kosmosie raptem... 31 procent. Całą resztę ma wypełniać tzw. ciemna energia, czyli hipotetyczna forma energii, wypełniająca przestrzeń w kosmosie, wywierająca na niego ujemne ciśnienie i przyspieszająca jego rozszerzanie się.