antarktyda

Naukowcy z Uniwersytetu w Leeds w Wielkiej Brytanii alarmują, że góra lodowa A68a, która oderwała się w lipcu 2017 roku od Antarktydy, uwolniła ogromne ilości słodkiej wody do oceanu. Badacze obserwowali dryfującą górę od samego początku. W chwili oderwania była to największa góra lodowa na świecie i szósta co do wielkości w historii. Specjaliści porównywali jej wielkość do ¼ powierzchni Walii. Jej powstanie stało się dużym problemem, gdy zaczęła przemieszczać się po oceanie i gdy zaczęła intensywnie topnieć. Naukowcy obliczyli, że do tej pory wypuściła do oceanu aż 152 miliardy ton słodkiej wody. Taka ilość wody pozwoliłaby na wypełnienie wodą np. 61 milionów basenów olimpijskich. Góra lodowa A68a pod koniec zeszłego roku minęła brytyjską wyspę Georgia Południowa, która znajduje się na południowym krańcu Oceanu Atlantyckiego. Jej intensywne topnienie sprawiło, że mnóstwo słodkiej wody dostało się do wód wokół wyspy. Zdaniem naukowców, może to spowodować poważne problemy dla organizmów żyjących wokół Georgii Południowej. - Jest to ogromna ilość wody i następną rzeczą, którą chcemy się dowiedzieć, jest to, czy będzie miała negatywny wpływ na ekosystem wokół Południowej Gruzji – powiedziała Anne Braakmann-Folgmann, główna autorka badania.

Badacze na Antarktydzie byli zdumieni tym, co zobaczyli na dnie Morza Weddella. 60 mln gniazd przezroczystych ryb z rodziny bielankowatych. To odkrycie jest największą znaną kolonią lęgową ryb. Nietypowy widok zauważyła studentka z Instytutu Alfreda Wegenera na niemieckim lodołamaczu RV Polarstern. Poinformowała natychmiast o tym, co kamera rejestruje na dnie morza. Okazało się, że gniazda niezwykłego gatunku ryb znajdowały się co 25 cm na obszarze ok. 240 km. Każde gniazdo było pilnowane przez jedną dorosłą rybę, która chroniła średnio 1,7 tys. jaj. Badacze dopiero następnego dnia zdali sobie sprawę z tego, że zauważyli coś spektakularnego. Neopagetopsis ionah to gatunek głębinowej ryby z rodziny bielankowatych. Te białokrwiste ryby są jedynymi kręgowcami, które nie mają we krwi czerwonego barwnika – hemoglobiny, przez co ich krew jest niemalże przezroczysta. Przy okazji odkrycia niemieckich badaczy okazało się, że gatunek ten jest integralną częścią lokalnego ekosystemu. Monitorowany obszar był bowiem zaśmiecony resztkami ryb, którymi żywią się foki Weddella. Wyniki najnowszych badań opublikowano w czasopiśmie "Current Biology".

Naukowcy z Instytutu Oceanografii im. Scrippsa w La Jolla w Kalifornii w Stanach Zjednoczonych odkryli, że ogromne jezioro znajdujące się szczycie lodowca szelfowego Amery’ego we wschodniej części Antarktydy, zniknęło w sześć dni. Wiadomo, że akwen istniał od co najmniej 1973 roku. Nie wiadomo, co mogło być przyczyną zniknięcia zamarzniętej wody. Jezioro było wielkości porównywalnej do polskich Śniardw i zawierało od 600 do 750 milionów metrów sześciennych wody. - To dwukrotnie większa ilość wody niż jest np. w zatoce San Diego – powiedziała Helen Fricker, glacjolog z Instytutu Oceanografii im. Scrippsa w La Jolla w Kalifornii. Naukowcy mają nadzieję na rozwiązanie zagadki zniknięcia jeziora z pomocą danych satelitarnych. Jedna z teorii brana pod uwagę zakłada, że to ciężar wody wywołał pęknięcie w szelfie lodowym poniżej jeziora. W ten sposób woda mogła z niego spłynąć.

Dokładnie 4 grudnia na Antarktydzie będzie widoczne całkowite zaćmienie Słońca. Jest to sytuacja niezwykła, ponieważ od października trwa tam długi dzień polarny, który zakończy się dopiero w kwietniu. Dzień polarny zostanie jednak przerwany na 2 minuty, gdy Księżyc podczas swojej wędrówki, znajdzie się bezpośrednio przed Słońcem, zakrywając go. Antarktydę ogarnie wówczas kompletna ciemność. Innymi miejscami, gdzie będzie można dostrzec zmianę w świetle dziennym, są południowe krańce Ameryki Południowej, Afryki oraz Australii i Nowej Zelandii. Tam jednak zaobserwować będzie można jedynie częściowe zaćmienie. O częściowym zaćmieniu Słońca mówimy wówczas, gdy Słońce zostanie przysłonięte przez Księżyc w mniej niż 80 procentach. Dopiero powyżej 80 proc. jesteśmy w stanie dostrzec różnicę w świetle słonecznym. Zaćmienie Słońca, które będzie miało miejsce 4 grudnia, nie będzie widoczne w Polsce.

Potężne pożary szalały na Antarktydzie 75 milionów lat temu. Wynika to z najnowszych badań Federalnego Uniwersytetu Pernambuco w Recife w Brazylii. Był to czas, kiedy dinozaury wędrowały po Ziemi. W późnej kredzie (100 milionów do 66 milionów lat temu), jednym z najcieplejszych okresów na Ziemi - wyspa Jamesa Rossa na Antarktydzie była domem dla lasów iglastych, paproci i roślin kwitnących, a także dla dinozaurów. Odkrycie jest pierwszym dowodem na paleo-ogień na Wyspie Jamesa Rossa, która obecnie znajduje się poniżej Ameryki Południowej. Odkrycie dostarcza dowodów na to, że spontaniczne pożary były powszechne na Antarktydzie. - To odkrycie poszerza wiedzę na temat występowania pożarów roślinności w okresie kredy, pokazując, że takie epizody były częstsze, niż wcześniej sądzono - powiedziała główna badaczka Flaviana Jorge de Lima. Intensywne pożary lasów były częste i powszechne w późnej kredzie. Najwięcej dowodów na te pożary znajduje się na półkuli północnej, z kilkoma udokumentowanymi przypadkami na półkuli południowej w dzisiejszej Tasmanii, Nowej Zelandii i Argentynie.

Jak poinformowali przedstawiciele rosyjskiej misji na Antarktydzie. 30 września na terenie stacji Wostok odnotowano temperaturę -79,4°C. Jest to rekordowy mróz na przestrzeni ostatnich 30 lat. Do tej pory najniższą temperaturę zarejestrowano w 1983 roku. Wówczas wyniosła ona -89,2°C. Ogromne mrozy zanotowano również na Syberii. Okręg Czukocki w Rosji od końca września zmaga się z atakiem prawdziwej zimy. "The Siberian Times" na swoim profilu w mediach społecznościowych opublikowało nagranie, na którym widać jak przez miasto przechodzi śnieżyca. Według przekazu większość lotów została opóźniona, a szkoły zamknięte. Wiatr w porywach sięgał 25 m/s.

Chcieli obserwować wieloryby, ale to jeden z nich postanowił pooglądać ich. Grupa turystów wybrała się na krótką obserwację wielorybów na Antarktydzie. W jej trakcie, jeden z osobników podpłynął do grup na pontonach. Ku zdziwieniu wszystkich, zwierzę zaczęło wyłaniać się ponad wodę i… obserwować ludzi. Niecodzienną i zabawnie wyglądającą sytuację udało się uchwycić na nagraniu. Jeden z osobników trzymał się bardzo blisko pontonów i ciekawsko wychylał ponad taflę wody. Świadkowie obserwowali, jak zwierzę jeszcze chwilę później pływało wokół nich. Nagranie z niezwykłego spotkania z największym zwierzęciem na świecie trafiło do sieci. Niektóre gatunki wielorybów są z natury bardzo ciekawskie, a łodzie zawsze przyciągają ich uwagę.

W programie Newsroom został poruszony temat nowego Oceanu Południowego. We wtorek, 8.06.2021 roku kartografowie z National Geographic podjęli decyzję o nadaniu tej nazwy wodom okalającym Antarktydę. Gość programu Wirtualnej Polski profesor Jan Marcin Węsławski, dyrektor Instytutu Oceanologii PAN, podkreślił, że z biologicznego punktu widzenia, nie jest to nic zaskakującego. Ekspert zaznaczył, że istnieje tam oddzielny, przystosowany do mrozów ekosystem. Zapytany o wyjątkowość zwierząt w tej części świata tłumaczy, że najciekawszy jest wspólny system przystawań do niskich temperatur: "jest to interesujący kontrast z Arktyką, gdzie są one najróżniejsze" dodaje profesor.

8 czerwca 2021 stał się istotną datą dla nauki. W Światowy Dzień Oceanów National Geographic podjęło ważną decyzję. Kartografowie uznali, że wody okalające Antarktydę powinny zostać uznane za ocean. Naukowcy od wielu lat zastanawiali się, czy ten akwen ma wystarczająco dużo cech odróżniających go morza. Od jakiegoś czasu używano nawet określenia Ocean Południowy, ale dopiero teraz zapadła oficjalna decyzja w tej sprawie. Gość programu Newsroom, profesor Jan Marcin Węsławski, dyrektor Instytutu Oceanologii PAN, zdradził, czemu jego zdaniem podjęto taką decyzję. "Od zawsze było wiadomo, że ten ocean, okalający Antarktydę jest oddzielnym łożem" - wspomina ekspert, który przybliżył punkt widzenia geografów, jak i biologów.

Ziemia zyskała w końcu na mapach oficjalnie piąty ocean. To wszystko za sprawą kartografów z National Geographic, którzy w końcu sklasyfikowali Ocean Południowy wzdłuż Antarktydy. Dokładnie w Światowy Dzień Oceanu dołączył on do Atlantyku, Pacyfiku, Oceanu Indyjskiego i Arktycznego. Ocean Południowy rozciąga się od Antarktydy do 60 st. szerokości geograficznej południowej. Zajmuje 20 mln mkw. powierzchni, ma 72 mln km sześciennych objętości. Jego średnia głębokość to 3 m. Jego zimne wody zawierają unikatowy morski ekosystem. Ocean Południowy od dawna był już uznawany przez wielu naukowców, ale nie pojawiał się na mapach oficjalnie. National Geographic wydaje mapy świata od 1915 r. Do tej pory nazewnictwo było tu spójne z ustaleniami Międzynarodowej Organizacji Hydrograficznej (IHO), która uznała Ocean południowy w 1937 r., ale uchyliła jego oznaczenia w 1953 r. Do tej pory w IHO nie podjęto żadnych decyzji o ponownym uznaniu piątego oceanu. Zrobiło to właśnie National Geographic. Od 1999 r. nazwę "Ocean Południowy" uznaje Amerykańska Rada ds. Nazw Geograficznych. Z kolei eksperci z Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery w USA przyjęli oficjalnie piąty ocean Ziemi w lutym 2021 r.

Zdjęcia satelitarne potwierdzają odkrycie Brytyjczyków. A-76 to największa góra lodowa na świecie, której narodziny ogłosili naukowcy. Ogromny kawałek lodu jest większy od hiszpańskiej Majorki i pływa po Morzu Weddella – takie informacje zamieściła Europejska Agencja Kosmiczna na swojej stronie. W zachodniej części szelfu lodowego Ronne doszło do procesu cielenia się lodowca. Tym samym dotychczasowy lider nazywany przez naukowców A-23A, mający powierzchnię 3880 kilometrów kwadratowych, spadł na pozycję drugą na liście największych gór lodowych na świecie. A-76 o powierzchni około 4320 kilometrów kwadratowych została zauważona przez badaczy z British Antarctic Survey. Odkrycie Brytyjczyków, potwierdziła National Ice Center z USA. Do badań wykorzystano zdjęcia z programu Copernicus Europejskiej Agencji Kosmicznej. Jak podkreśla Laura Gerrish z British Antarctic Survey, jest to tylko cześć naturalny cykli występujących na lodowych szelfach. Ważne jednak jest, by cały czas monitorować sytuację cielenia się kolejnych lodowców. Ciekawostką jest fakt, że Antarktyda posiada tyle zamarzniętej wody, że po jej roztopieniu globalny poziom mórz może wzrosnąć o 60 metrów.

A68, czyli wielka góra lodowa, która w 2017 roku oderwała się od Antarktydy, całkowicie roztopiła się w Oceanie Atlantyckim. A68 pękł z lodowca Larsen C i podczas początku swojej podróży jego powierzchnia była większa niż Malty. W 2020 roku góra stała się "sławna", kiedy okazało się, że dryfuje w kierunku wyspy Georgia Południowa i może w nią uderzyć, zagrażając lokalnej populacji pingwinów. Na szczęście długa podróż, ciepłe wody Atlantyku i mocne fale sukcesywnie rozbijały A68 na mniejsze fragmenty, które szybko znikały w oceanie. Obecnie, jak twierdzą specjaliści z British Antarctic Survey, niebezpieczeństwo zostało już zażegnane. Naukowcy teraz zbadają, jak słodka woda z lodowca wpłynie na ocean wokół Georgii Południowej.

WielkaHistoria.pl przygląda się tragicznej wyprawie Ernesta Shackletona na Antarktydę, która sprawiła, że połowa jej uczestników popadła w szaleństwo, ale, co zadziwiające, wszyscy marynarze ją przeżyli. Materiał powstał w oparciu o tekst opublikowany na łamach portalu WielkaHistoria.pl. Chcesz się dowiedzieć więcej przeczytaj artykuł: Wyprawa Shackletona na Antarktydę. "Przynajmniej połowa z nas oszalała".

Na Antarktydzie spełnia się czarny scenariusz naukowców. Prawie dziesięć lat temu naukowcy z British Antarctic Survey (BAS) wykryli wzrost rozległych pęknięć w lodzie. Rankiem 26 lutego góra lodowa oderwała się od szelfu lodowego Brunt. Pierwsze wskazówki potwierdzające obawy naukowców, pojawiły się w listopadzie 2020 roku. Skutkiem tego była nowa przepaść - nazwana North Rift. Pęknięcia nabrały zaskakującego tempa w styczniu 2021 roku, kiedy to szczelina powiększała się do 1 km dziennie, przecinając pływający szelf lodowy o grubości 150 metrów. Warto dodać, że góra lodowa jest wielkości Londynu, a naukowcy ze stacji badawczej BAS Halley od lat monitorowali całą sytuację. Sama stacja badawcza 4 lata temu została przeniesiona w głąb lądu. Badacze obawiali się, że zostanie zniszczona przez pękający lód. Z perspektywy czasu dyrektor operacyjny stacji Simon Garrod mówi, iż była to słuszna decyzja. Obecnie BAS Halley mieści się 20 km od linii pęknięcia lodu.

Specjaliści z British Antarctic Survey zaobserwowali powrót wielorybów do wód okalających Antarktydę. Jest to niezwykła informacja, gdyż przez 40 lat widziano tam jedynie pojedyncze osobniki. Według naukowców populacja płetwala błękitnego, którą udało się odnotować, liczy 41 osobników. Żerują głównie przy brzegach Georgii Południowej. Odbudowała się już także populacja humbaków, która według szacunków badaczy może wynosić już nawet 20 tys. osobników. Obecnie te morskie olbrzymy są pod ochroną, lecz nie zawsze tak było. Dopiero od 1982 roku zabroniono kłusownictwa na wielorybach. Przez kilkadziesiąt lat ich populacja została wytępiona przez wielorybników. Straty sięgały nawet 95 procent.

Od końca sierpnia na Antarktydzie zanotowano ponad 30 tys. wstrząsów sejsmicznych. W tym rejonie ściera się kilka płyt tektonicznych, jednak zdaniem naukowców z Chile, nigdy w historii nie zanotowano tak dużej ilości wstrząsów sejsmicznych. Co gorsza, wstrząsy wpływają na na położenie wysp w regionie. Według ekspertów z chilijskiego Narodowego Centrum Sejsmicznego, położone na Oceanie Południowym wyspy Szetlandy, oddalają się o 15 cm rocznie od Antarktydy. Ponieważ kontynent jest jednym z najszybciej ocieplających się regionów na Ziemi, naukowcy monitorują czy wstrząsy nie wpływają na stabilność polarnych czap lodowych. Jak dotąd, nie wykazali takiej zależności, ale podkreślają, że badania jeszcze się nie zakończyły.

Samolot brytyjskich sił powietrznych nagrał gigantyczną górę lodową, która zmierza w kierunku wyspy Georgia Południowa. Naukowcy twierdzą, że w przypadku zderzenia, ogromne masy lodu całkowicie zniszczą dziką przyrodę wyspy i zagrożą tysiącom pingwinów, fok i ptaków. Gigant ma ponad 148 kilometrów długości i może zderzyć się z wyspą za kilka dni lub tygodni: wszystko zależy od prądów morskich. A68a, bo tak nazwali górę naukowcy, oderwała się od Antarktydy w 2017 roku i przez ten czas podryfowała na północ. Naukowcy obawiają się, że tak ogromna masa lodu, w momencie uderzenia w wyspę, zmiażdżyłaby życie morskie na dnie oceanu oraz odetnie zwierzęta od ich szlaków żywieniowych. Lód może także stanowić przeszkodę dla statków rządowych i rybackich, pływających wokół Georgii Południowej.

W sieci pojawiły się pierwsze zdjęcia ogromnej góry lodowej, która jest na kursie kolizyjnym z lądem. Kolosalne masy lodu mają zderzyć się z Georgią Południową, brytyjskim terytorium na południu Atlantyku. Eksperci szacują, że góra jest wielkości Londynu i waży miliard ton. Oderwała się od Antarktydy i teraz zagraża wyspie, na której przebywają tysiące fok oraz pingwinów. Według naukowców jest to jedna z największych pokryw lodowych, jakie kiedykolwiek pływały po oceanach. W przeciągu następnych trzech tygodni okaże się, czy góra zderzy się z wyspą, czy w ostatniej chwili rozpadnie się na mniejsze kawałki.

Dwa najważniejsze lodowce Antarktydy Zachodniej rozpadają się. Lodowce Pine Island i Thwaites razem pokrywają obszar Norwegii i są odpowiedzialne za około 5 proc. wzrost poziomu mórz na świecie. Międzynarodowy zespół naukowców przeanalizował zdjęcia satelitarne obu lodowców. Jak podkreślają badacze, szczeliny nie były widoczne na zdjęciach z 1997 roku. Holenderski geolog Stef Lhermitte wskazuje, że topnienie Pine Island i Thwaites znacząco przyspieszyło w ostatnich dwóch dekadach.

Naukowcy nie kryli zdziwienia. Wiele lat prowadzą badania na Antarktydzie, ale podobnego miejsca jeszcze nie widzieli. Globalne ocieplenie doprowadziło w 2016 r. do ujawnienia tu cmentarzyska zmumifikowanych szczątków pingwinów białookich. Przez 4 lata trwały ich badania. Okazuje się, że najstarsze z ciał zwierząt były ukryte pod lodem Antarktydy nawet 5000 lat. Na setki zachowanych kości, piór i ciał na Przylądku Irizar natknęli się naukowcy z Uniwersytetu Karoliny Północnej, badający Wybrzeże Scotta, które przylega do Morza Rossa. To zaskakujące odkrycie, bo nie ma żadnych zapisów o żyjącej aktywnie kolonii pingwinów w tym miejscu, od czasu, gdy polarnik Robert Scott dotarł tu ponad 100 lat temu. Żaden z kolejnych odkrywców nie wspominał o pingwinach. Kości i truchła zwierząt pochodzą z różnych okresów. Badania radiologiczne sugerują, że najmłodsze zachowane szczątki liczą ok. 800 lat.

Międzynarodowa wyprawa naukowców na Morze Rossa przyniosła zaskakujące odkrycia. Badacze ze statku Tangaroa są zdumieni różnorodnością odkrytych organizmów morskich. Dr Dave Bowden wraz z grupą badaczy znaleźli między innymi lilie morskie, pająka morskiego, gąbki, a także wieloszczety. Pająk morski miał wyjątkowo duże nogi, a bardzo małe ciało. Naukowcy zastawiają się, co jest przyczyną gigantyzmu organizmów z Antarktydy. Prawdopodobnie są to unikalne gatunki, które istnieją tylko tam. Dowodem na to są znalezione gąbki, które nie miały układu nerwowego, ani trawiennego. Badacze podkreślają, że powodem dziwnych cech odkrytych organizmów jest fakt, że Antarktyda była przez długi czas odizolowana od reszty planety.

Japońscy naukowcy odkryli podwodny prąd wodny, który może sprowadzić zagładę na jeden z lodowców Antarktydy. Japończycy popłynęli na południowy kontynent w 2017 roku, aby przeanalizować wody otaczające lodowiec Shirase. Mierzyli temperaturę, zasolenie oraz poziom tlenu. Podczas badań radarem odkryli niezwykły "gorący punkt". Okazało się, że pod lodowcem płynie prąd ciepłej, oceanicznej wody, która ogrzewa dno lodowego jęzora po czym zawraca w kierunku oceanu, zabierając ze sobą masy lodu. Przez ten fakt lodowiec topnieje w zastraszającym tempie, rocznie tracąc nawet 16 metrów lodu.

Stworzenia z gatunku Lystrosaurus, jako pierwsze w historii Ziemi zapadały w hibernację, by przeżyć. Lystozaury żyły 250 mln lat temu np. na Antarktydzie i wyglądały jak połączenie świni z jaszczurką. Jego wykopanym kłom przyjrzeli się badacze z Uniwersytetu Harvarda, którzy pobrali z nich próbki. Okazało się, że ilość tkanki kostnej nie była tak duża, jak w przypadku lystozaurów żyjących gdzie indziej. Badacze stwierdzili więc, że stworzenie musiało zapadać w stan hibernacji, aby przetrwać chłodniejsze okresy na kontynecie, kiedy nie było dostatecznie dużo światła.

Rosyjski astronauta Ivan Vagner nagrał w kosmosie film z przelotu nad Antarktydą. Na filmie widać szczyt zorzy polarnej, ale również 5 nieznanych obiektów lecących obok siebie. Według Vagnera mogły to być meteory lub satelity. Astronauta przekazał film do rosyjskiej agencji kosmicznej Roscosmos, która ma go poddać analizie.

Australijscy naukowcy od lat 90. XX wieku mierzyli temperaturę w górnej warstwie atmosfery nad Antarktydą. Ponad 600 tys. pomiarów wykonano przez 24 lata w stacji badawczej Davis. Wyniki australijskich badań jasno wskazują, że na wysokości ponad 90 km dwutlenek węgla i inna gazy cieplarniane nie ogrzewają tej części atmosfery, lecz ją chłodzą. Spadek temperatury w mezosferze wyniósł dziesięć razy więcej niż średnie ocieplenie na powierzchni planety czyli 1,2 st. na dekadę. Badacze odkryli nowy czteroletni cykl temperatury w atmosferze polarnej, która jest bardzo wrażliwa na rosnące stężenie gazów cieplarnianych. Australijskie badania stanowią ogromny wkład w obserwację zmian klimatu. Naukowcy mogą określić, czy nałożone ograniczenia na rządy państw przynoszą wymierne skutki w walce z globalnym ociepleniem.