kości

Starożytne szkielety człowieka i psa, uciekających przed falą tsunami, ujawniono u wybrzeży Morza Egejskiego. Niezwykłego odkrycia dokonano w trakcie wykopalisk archeologicznych w Çeşme w południowo-zachodniej Turcji. Mężczyzna zginął przez falę uderzeniową po erupcji wulkanu Thera ok. 3,6 tys. lat temu. Wulkan Thera był centrum powstałego archipelagu wysp egejskich, znanych obecnie jako greckie Santorini. Do tej pory ślady tsunami z Thery odkryto tylko w sześciu miejscach na Morzu Egejskim, a Çeşme – oddalone od Santorini o 227 km - jest miejscem najbardziej wysuniętym na północ. Ofiara tsunami u wybrzeży Turcji miała ok. 17 lat. Szczątki psa znajdowały się obok. Szczegółowe badania i analizy DNA pozwolą uzyskać więcej informacji o ofiarach kataklizmu. Erupcja wulkanu Thera miała miejsce ok. 1600 r. p.n.e. Poprzedziło ją wielkie trzęsienie ziemi, które pozwoliło mieszkańcom miasta Akrotiri na greckiej wyspie ewakuować się. Wulkan zapadł się 300-400 m pod powierzchnię obecnego poziomu morza, powodując fale tsunami o wysokości do nawet 200 m. To była jedna z najgorszych katastrof naturalnych w historii ludzkości. Naukowcy NASA szacują, że wulkan wybuchł z siłą 2 mln razy większą, niż bomba atomowa w Hiroszimie. Pióropusz wulkanu mógł być widoczny w Egipcie. Pierwsze prace w Çeşme rozpoczęto już 10 lat temu, kiedy robotnicy budujący kompleks apartamentów odkryli ruiny z epoki brązu. Wyniki najnowszych analiz poświęconych temu i wcześniejszym odkryciom opublikowano właśnie w "Proceedings of the National Academy of Sciences". Nowe badania pozwolą lepiej poznać skalę zniszczeń i odtworzyć wydarzenia z epoki brązu.

Niezwykle zachowane skamieniałości dinozaurów – ślady i kości odkryto w Borkowicach na Mazowszu. To największe (do 40 cm) zarejestrowane tropy dinozaurów drapieżnych na ziemiach Polski. Wskazują one na obszar, który dinozaury zamieszkiwały ok. 200 mln lat temu. Odkrywkowa kopalnia gliny w Borkowicach okazała się prawdziwym skamieniałym skarbcem, który pozwoli naukowcom lepiej poznać wczesną ewolucję dinozaurów. Odkrycia dokonali prof. dr hab. Grzegorz Pieńkowski, geolog z Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIG-PIB) i dr Grzegorz Niedźwiedzki, geolog z Uniwersytetu w Uppsali. Badacze latem trafili na tropy odbite na płytach dolnojurajskich piaskowców w kamieniołomie. Okazało się, że ślady kończyn należą do mięsożernych i roślinożernych dinozaurów. Odkrycie z Polski dorównuje tym z Ameryki Północnej, Afryki Południowej. Oprócz śladów zachowały się tu także kości w formie pustek lub odlewów. Należą one do zwierząt lądowych i ryb. Zabezpieczono kilkaset tropów co najmniej siedmiu różnych gatunków zwierząt. Miejsce zostało zabezpieczone do dalszych badań. Na miejscu pracują ekipy z Polski i Szwecji. Odkrywcy podkreślają, że Borkowice mogą być jedną z "najbogatszych odnotowanych osad dolnojurajskich na świecie". O odkryciu śladów dinozaurów z Mazowsza mówi się jako "unikatowym w skali światowej".

Archeolodzy z Uniwersytetu w Cambridge odkryli w miejscowości Fenstanton we wschodniej Anglii szkielet mężczyzny sprzed ok. 1900 lat, który został ukrzyżowany. - To w zasadzie pierwszy raz, kiedy znaleźliśmy fizyczne dowody na praktykę ukrzyżowania na terenie Wielkiej Brytanii - powiedział kierownik badań David Ingham. Naukowcy znaleźli szczątki jeszcze w 2017 roku, lecz dopiero teraz opublikowano raport z analiz, które dokonali. Szkielet należy do mężczyzny o wzroście ok. 170 cm, który w chwili śmierci miał od 25 do 35 lat. Żył między 130-337 r. n.e. Badacze znaleźli otwory w jego stopach. Miał wbite ok. pięciocentymetrowe gwoździe, które miały prawdopodobnie powstrzymać go od poruszania się na konstrukcji. Jego ręce nie były przybite gwoźdźmi, były przywiązane do sporej wielkości belki, która następnie została przymocowana do drewnianego słupa. Nie wiadomo nic na temat tożsamości młodego mężczyzny, gdyż w jego miejscu spoczynku nie było żadnych artefaktów, które mogłyby pomóc w identyfikacji. Wiadomo jednak, że ukrzyżowanie było najcięższym rodzajem kary w czasach rzymskich, obok np. spalenia żywcem oraz wysłaniem na pożarcie przez dzikie zwierzęta. Takie kary otrzymywali zwykle nieposłuszni niewolnicy oraz zwykli obywatele, którzy dopuścili się określonych przestępstw. Mogły być to np. morderstwa polityczne, bunt, zniszczenie grobów, gwałty, dezercja z wojska. Niewolnik, który zabił swojego pana, był zwykle krzyżowany. Mało tego, wszyscy pozostali niewolnicy tego pana również byli skazywani na śmierć w ten sam okrutny sposób.

Niezwykłe odkrycie w pobliżu Pompejów. Włoscy badacze trafili na wyjątkowy szkielet w Herkulanum, starożytnym rzymskim mieście, które zostało zniszczone w wyniku erupcji Wezuwiusza w 79 r. To mężczyzna, który zginął, próbując uciec przed strumieniem piroklastycznym (mieszanką ekstremalnie gorących gazów, popiołów i kawałków skał). Szkielet odnaleziono niedawno w miejscu, w którym od ponad 30 lat odnajdowane są kolejne ofiary erupcji. To, co wyróżnia mężczyznę, to fakt, że miał on przy sobie rzeczy osobiste – uciekał ze skórzaną torbą i drewnianą skrzynką z biżuterią i monetami. Dodatkowo znajdował się już na plaży, dość daleko od innych ludzi. Ofiara miała ok. 40 lat. Szkielet odnaleziono w murach z lawy, które powstały w wyniku erupcji. Archeolodzy twierdzą, że fala uderzeniowa i ekstremalnie wysokie temperatury doprowadziły do natychmiastowego odparowania tkanek mężczyzny. Jego szkielet zachował się uwięziony w masie gruzu, popiołu i pyłu. - To szczególnie interesujące odkrycie, bo spośród wszystkich osób, które uciekły przed erupcją wulkanu, ten człowiek został znaleziony w najdalszym punkcie nadmorskiej części starożytnego miasta – powiedział Francesco Sirano, dyrektor Parku Archeologicznego Herkulanum. - Niezwykłe jest też to, że możemy poddać go teraz całej serii badań i analiz – dodał. - Najważniejszą informacją, jaką poznaliśmy z tego odkrycia jest obraz dramatycznej sytuacji, jakiej doświadczyli ludzie w kluczowych momentach erupcji. Ten mężczyzna zdążył zabrać z domu cenne przedmioty w skrzyni – tłumaczył fenomen odkrycia archeolog Domenico Camardo.

W gminie Nowa Sucha w powiecie sochaczewskim (k. Warszawy) ujawniono ludzkie szczątki. Nietypowego odkrycia dokonano przypadkowo w trakcie prac ziemnych przy budowie torowiska – poinformowali sochaczewscy funkcjonariusze. Na miejsce natychmiast wezwano policję, biegłych i prokuratora. W trakcie oględzin i szczegółowych badań okazało się, że to szczątki żołnierza z I wojny światowej. Mężczyzna należał do armii królestwa Wirtembergii i zginął w grudniu 1914 r. lub styczniu 1915 r. W tym miejscu musiało dość do intensywnych walk. Oprócz kości z ziemi wydobyto fragmenty munduru i wyposażenia wojskowego. To m.in. skorowany bagnet wzór 1989, elementy obuwia, guziki i dwie ładownice z nabojami. Znalezione przedmioty sprzed ponad 100 lat trafią teraz do Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą. Dyrektor placówki brał czynny udział w ustaleniu szczegółów odkrycia. Szczątki żołnierza zabezpieczono, ale nie wydano jeszcze decyzji o miejscu pochówku. To nie pierwsze odkrycie w tym miejscu. Jesienią 2020 r. przy budowie nowej stacji kolejowej natrafiono na pocisk artyleryjski prawdopodobnie z czasów II wojny światowej.

Subkultura tzw. "brodatych hipsterów" sięga już czasów średniowiecza – donoszą niemieccy naukowcy. Archeolodzy z Bawarskiego Urzędu Ochrony Zabytków (BLfD) analizowali grób zamożnego wojownika sprzed 1,5 tys. lat. Mężczyzna został pochowany m.in. z bronią, koniem i parą nożyczek. Niezwykłym przedmiotem, który znaleziono przy szczątkach był rzeźbiony grzebień z kości słoniowej, który prawdopodobnie służył do stylizacji brody. Odkrycie "hipstera" zaskoczyło naukowców. Na grzebieniu wykonanym ze szlachetnego materiału znajdują się prawdopodobnie gazele uciekające przed drapieżnikami. To rzadka w tamtym czasie forma dekoracji. Wojownik zmarł w wieku 40-50 lat ok. VI w. na terenie dzisiejszej Bawarii, w pobliżu starożytnego krateru w południowych Niemczech. Archeolodzy tłumaczą, że mężczyzna musiał być osobą niezwykle zamożną i ważną – o czym świadczą przedmioty złożone w jego grobie. Niedaleko odkryto pochówek kobiety, a także czerwoną ceramiczną misę w stylu śródziemnomorskim. Według ekspertów misa była w doskonałym stanie i pochodziła z terenów dzisiejszej Tunezji. Grzebień z kości słoniowej do stylizacji brody i misa były "prawdziwymi dobrami luksusowymi w tamtych czasach" – podsumował Mathias Pfeil, jeden z badaczy. Znaki wyryte na brzegu naczynia mogą być inicjałami właściciela.

Włoscy archeolodzy odkryli bardzo dobrze zakonserwowany szkielet człowieka, który pochodzi z 79 roku. Kości odnaleziono na terenie stanowiska archeologicznego miasta Herkulanum, które razem ze sławnymi Pompejami zostało zniszczone przez wybuch wulkanu Wezuwiusz w I wieku naszej ery. Wiadomo już, że szczątki należą do mężczyzny w wieku od 40 do 45 lat. Sylwetka była zwrócona ku morzu, więc sugeruje to, że próbował uciekać w stronę wybrzeża. Dodatkowo wskazywać może też na to fakt, że odnaleziono go blisko miejsca, gdzie w latach 80. i 90. ubiegłego wieku, odkryto szczątki ponad 300 ludzi, którzy czekali na plaży na ratunek ze strony floty Pliniusza Starszego. Niestety nie doczekali się go. Naukowcy odnaleźli również w czaszce mężczyzny tajemnicze ‘’szkło’’, które jak się okazało, są resztkami mózgu tragicznie zmarłego. Cały szkielet ma również charakterystyczny, czerwony kolor. Według dyrektora Parku Archeologicznego w Herkulanum, Francesco Sirano, wynika to z wpływu spalania krwi, gazu i popiołu przez lawę z wulkanu. Z pewnością wymaga to dalszych badań, gdyż jest to niezwykłe zjawisko. Pozwoli lepiej zrozumieć ostatnie chwile obydwu miast oraz ludzi, którzy tam zginęli.

W trakcie budowy drogi ekspresowej S5 budowlańcy natrafili na ludzkie szczątki. We wsi Luszkowo pow. świecki (woj. kujawsko-pomorskie), na odcinku Dworzysko-Aleksandrowo odkryto grób żołnierzy z czasów II wojny światowej. Zbadaniem szczątków zajęli się eksperci z Pracowni Badań Historycznych i Archeologicznych "Pomost". To oni poinformowali o odkryciu i ustaleniach. Okazało się, że to zbiorowa mogiła czterech czerwonoarmistów. Mężczyźni zginęli w 1945 r. i zostali tu wspólnie pochowani. Szczątki radzieckich żołnierzy zostały przeniesione i spoczęły na Cmentarzu Wojennym w Pruszczu. Prace archeologiczne zleciła tu Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych Dróg Krajowych i Autostrad - Oddział w Bydgoszczy. Budowa drogi ekspresowej S5 na odcinku Nowe Marzy – Bydgoszcz Północ rozpoczęła się w kwietniu 2020 r. potrwa do czerwca 2022 r. Prace zostały podzielone na siedem mniejszych odcinków. To część większej inwestycji związanej z samą S5. Jej nowy odcinek docelowo w 2032 r. połączy drogę ekspresową S7 (Ostróda) z autostradą A1 (Grudziądz).

Eksperci z Pracowni Badań Historycznych i Archeologicznych "Pomost" odkryli kolejne szczątki żołnierzy sprzed 76 lat. 25 sierpnia kontynuowano rozpoczęte w lipcu prace ekshumacyjne w Siekierczynie w powiecie lubańskim na Dolnym Śląsku. Badacze z "Pomostu" odkryli na przykościelnym cmentarzu kolejne pochówki. Okazało się, że to niemieccy żołnierze, którzy polegli w walkach z aliantami o Lubań na przełomie lutego i marca 1945 r. Jak podali archeolodzy, przy szczątkach Niemców odkryto cztery znaki tożsamości. Badacze odkryli też dużo przedmiotów osobistych żołnierzy. Odkopali m.in. czaszkę w okularach. Eksperci z pracowni "Pomost" regularnie odkrywają i badają polskie i niemieckie mogiły z czasów II wojny światowej.

Makabryczne odkrycie w Dolinie Śmierci w Chojnicach. Zakończono prace ekshumacyjne w miejscu masowej niemieckiej zbrodni ze stycznia 1945 r. W trzech jamach grobowych wydobyto tu niemal tonę ludzkich kości i rzeczy osobistych zamordowanych. Badania na miejscu prowadził gdański oddział IPN oraz biegli z Fundacji Przyjaciół Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Eksperci opublikowali zdjęcia i nagrania z prowadzonych prac. Wiadomo, że to miejsce masowego pochówku nawet kilkuset ofiar – w jamach zakopano szczątki od 100 do nawet 500 osób. Niemcy próbowali tuszować zbrodnię paląc ciała zabitych Polaków. Szkielety są przez to niekompletne i często nadpalone. Największa z jam obejmuje powierzchnię 9 m kw. Badacze znaleźli w niej ludzkie szczątki, drewno, węgle drzewne i rzeczy osobiste ofiar. Do tej pory odnaleziono aż 4250 artefaktów. Wśród nich medaliki z Matką Boską, krzyżyki, zegarki, obrączki, guziki, sztuczne zęby. Dzięki wykorzystaniu szlamowania (płukania ziemi pod bieżącą wodą), udało się odnaleźć tak drobne rzeczy, jak szpule z zachowanymi nićmi, naparstki, fragmenty piór i długopisów. Ogromna liczba odnalezionych rzeczy jasno sugeruje, że ofiary z "Doliny Śmierci" nie były rabowane przed egzekucją. Na miejscu znaleziono setki łusek z niemieckich broni oraz ponad 100 kg drewna do palenia ciał ofiar. Zespół ustalił tożsamość jednej z nich na podstawie inicjałów z obrączki. To Anna Stołowska z d. Walkowska, ur. 20 maja 1890 r. w Ryszewie. Wiadomo, że gestapo aresztowało ją w styczniu 1945 r. wraz z niemalże całą rodziną. Teraz lekarze i specjaliści medycyny sądowej spróbują oszacować łączną liczbę ofiar masakry, a także metody ich zabijania i próby tuszowania zbrodni. Jak podaje IPN, to może być jedno z najważniejszych ustaleń dotyczących niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej w północnej Polsce. Pierwsze zbrodnie w chojnickiej "Dolinie Śmierci" zaczęły się już w październiku 1939 r. Ostatnim masowym mordem była tu masakra ze stycznia 1945 r.

Archeolodzy z Pracowni Badań Historycznych i Archeologicznych "Pomost" odkryli grób z czasów II wojny światowej. Znaleziska dokonano w trakcie tzw. prac sondażowych (wykopalisk polegających na zakładaniu niewielkich wykopów w celu sprawdzenia obecności stanowiska archeologicznego) w miejscowości Dziewiętlin w woj. dolnośląskim. Grób znajduje się w dawnym sadzie na terenie prywatnego gospodarstwa. Okazało się, że spoczywają tam czterej żołnierze niemieccy. Jak podają archeolodzy, ciała pochował polski robotnik przymusowy, który odnalazł mężczyzn martwych na terenie posesji. Przy szczątkach nie znaleziono znaków tożsamości. Pozostały szczątki odzieży, zachowały się takie przedmioty osobiste jak grzebień. Badacze pracowni Pomost regularnie ujawniają kolejne niemieckie i polskie mogiły z czasów II wojny światowej.

Podczas corocznej wyprawy badawczej na Syberii naukowcy z Uniwersytetu Tomskiego natrafili na zakazujący artefakt. Na stanowisku Volchya Griva w pobliżu wsi Mamontovoye natrafiono na kość uda mamuta, w której znajdowała się czaszka i szczęka lisów. Artefakt został wykonany ponad 19 000 lat temu i prawdopodobnie służył do obrządków religijnych lub rytualnych. Do odkrycia doszło przypadkiem. Ekipa badaczy tzw. cmentarzyska mamutów miała już zakończyć swoje coroczne działania, kiedy nagle jednego z naukowców zafascynowała wystająca kość. Artefakt został okrzyknięty mianem paleolitycznej „matrioszki”. Ok. 500 kilometrów dalej grupa badaczy natknęła się również na kryształowe mikroostrza, których powstały ok. 20 000 lat temu, czyli 15 000 lat wcześniej, niż egipskie piramidy. Ekspedycja odbyła się latem 2020 roku, jednak znalezione tam obiekty zostały ujawnione dopiero w tym roku. Naukowcy są pewni, że ludzie regularnie odwiedzali Volchya Griva, aby uzupełnić mamucie kości, włosy i ścięgna. Zwierzęta te były głównym celem podczas polowań człowieka, nie tylko ze względów konsumpcyjnych. Ich futro i skóra dawały ludziom ciepło, a kości i ciosy były wykorzystane do tworzenia broni.

Zaskakujące odkrycie na Górze Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym na Lubelszczyźnie. W trakcie ulewnych deszczy doszło tam do wypłukania i odsłonięcia fragmentów ludzkiej czaszki. Badania ujawniły, że to niewielki szkielet dziecka. O przerażającym odkryciu poinformował Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków. To do niego wniosek o przeprowadzenie oględzin miejsca złożył urząd miasta w Kazimierzu Dolnym. Kości znajdowały się na niewielkiej głębokości. Prawdopodobnie woda wypłukała wkop grobowy, odsłaniając fragment czaszki. Nie jest jasna chronologia pochówku – przy szkielecie nie znaleziono żadnych elementów, które pozwoliłyby na ustalenie tego. Dookoła nie odkryto także żadnych innych grobów. Jak podaje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, ten teren mógł być historycznie miejscem pochówków. Góra Krzyżowa pojawiła się pod taką nazwą już w 1577 r., co może oznaczać, że popularne w Kazimierzu Dolnym miejsce ma wielowiekową tradycję grzebalną. Jak sugerują eksperci, woda wkrótce może wypłukać kolejne kości.

Przypadkowo odkrył kompletny szkielet wikinga. Mieszkaniec wyspy Jøa w regionie Trøndelag w Norwegii w trakcie prac w polu natrafił na szczątki. Początkowo myślał, że to kości krowy, szybko okazało się, że to kompletny ludzki szkielet. Obok niego pochowany był przedmiot przypominający tarczę. O niezwykłym odkryciu zostali poinformowani eksperci z Norweskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii (NTNU). Naukowcy potwierdzili, że to kości młodej osoby, jej płeć nie została jeszcze określona. Wiadomo, że w chwili śmierci osoba ta nie miała nawet 20 lat. Żyła w VIII lub IX wieku. W grobie oprócz ciała złożono grot włóczni, fragment tarczy, topór i pozostałości po łodzi. To jasno sugeruje, że chodzi o młodego Wikinga. Naukowców zaskoczył stan kości – szczątki zachowały się w świetnym stanie. Norweska wyspa Jøa jest już znana z podobnych odkryć. Wcześniej odkryto tu analogiczne groby sprzed kilkuset lat.

Dwie trumny ze szczątkami bez czaszek ze Świdnicy. O tym odkryciu kilka miesięcy temu było bardzo głośno. Prokuratura Rejonowa w Świdnicy właśnie umorzyła śledztwo ws. ujawnienia szczątków z odkrytych dwóch trumien. Śledztwo było też prowadzono pod kątem nieumyślnego spowodowania śmierci. Sprawa została zamknięta. Dwie trumny przypadkowo odkryto w lutym 2021 r. w trakcie prac ziemnych na prywatnej posesji w Świdnicy (woj. dolnośląskie). W pobliżu znajdował się zlikwidowany po wojnie cmentarz niemiecki św. Mikołaja. Po ujawnieniu pod ziemią fragmentu muru, okazało się, że to krypta z dwiema blaszanymi trumnami z XIX w. O niezwykłym odkryciu pierwszy poinformował świdnicki portal historyczny historia-swidnica.pl. Szczątki w trumnach nie miały czaszek. W Zakładzie Medycyny Sądowej we Wrocławiu ujawniono, że pochowano tu ok. 1870 r. kobietę i mężczyznę w wieku 55-60 lat. Przyczyna ich śmierci jest niejasna, ale wykluczono udział osób trzecich. Tożsamości pochowanych nie ustalono, tajemnicą wciąż pozostanie także to, dlaczego ciała były pozbawione czaszek.

Seryjny morderca i makabryczne odkrycie na obrzeżach Mexico City. Śledczy kopiący pod domem podejrzanego mężczyzny odkryli blisko 3,8 tys. fragmentów kości, które mogły należeć do jego 17 ofiar. Prace są prowadzone od 17 maja. Śledczy rozbili i rozkopali fundamenty budynku, w którym mieszkał podejrzany. Poszukiwania rozszerzono o kilka innych pomieszczeń, które wynajmował. W wypełnionym śmieciami domu znaleziono dowody osobiste i przedmioty należące do osób, które zaginęły przed laty. Liczba kości pod betonową posadzką sugeruje, że ciała były ćwiartowane i zakopane. Całość była następnie zalana betonem. Tożsamość mężczyzny zgodnie z prawem pozostaje chroniona. Wiadomo, że oskarżony to 72-letni rzeźnik, nazywany "Andrés". Makabrycznego odkrycia dokonano przypadkowo. Mężczyznę oskarżono o jedno zabójstwo 34-letniej kobiety, której ciało zostało rozczłonkowane. 72-latek wpadł, bo ofiara była żoną komendanta, którego osobiście znał. Rzeźnik był widziany na zakupach z kobietą w dniu jej zaginięcia. Prokuratorzy badają fragmenty kości, licząc na wyodrębnienie DNA i identyfikacje pozostałych ofiar.

Eksperci z Pracowni Badań Historycznych i Archeologicznych "POMOST" pochwalili się swoim kolejnym odkryciem. W Zachodniopomorskiem znaleziono grób niemieckiego żołnierza z czasów II wojny światowej. Prace prowadzone były w miejscowości Moczyły w gminie Kołbaskowo. Z relacji świadka wynikało, że przez pole przebiegały okopy częściowe zasypane w 1945 r. Miały tu być zasypane ciała niemieckich żołnierzy. Eksperci z "POMOST-u" trafili na szczątki jednego z nich. Niemiec był pochowany z kilkoma przedmiotami. Wszystkie przekazano do Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Przy żołnierzu znajdował się przełamany znak tożsamości. Identyfikacja zajmie się teraz strona niemiecka. Archeolodzy z pracowni "POMOST" od lat poszukują mogił żołnierzy z II wojny światowej wszystkich narodowości, głównie w zachodniej części Polski.

Prehistoryczna wojna w Sudanie miała być najstarszą zidentyfikowaną wojną rasową. Po latach prawda wyszła na jaw. W rzeczywistości była to cała seria konfliktów - tak wynika z ponownej analizy szkieletów sprzed 13 tys. lat. Wyleczone ślady po kontuzjach i ranach na szczątkach z prehistorycznego cmentarza Jebel Sahaba w Sudanie wskazują, że ówcześni mieszkańcy przeżyli kilka brutalnych ataków, a nie walczyli w jednym pojedynku, jak uważano dotąd. Niezwykły cmentarz w Dolinie Nilu, znajdujący się w pobliżu północnej granicy Sudanu z Egiptem, odkryto w 1965 r. Znaleziono na nim szczątki co najmniej 61 osób datowane na ok. 11 tys. r. p.n.e. Połowa ze zbadanych osób zmarła w wyniku zadanych ran. Eksperci uważali, że to miejsce najstarszego konfliktu rasowego. Szkielety, obecnie przechowywane w British Muzeum w Londynie, ponownie przeanalizowali naukowcy z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych i Uniwersytetu w Tuluzie. 41 osób (67 proc. pochowanych w Jebel Sahaba) miało przynajmniej jeden rodzaj zagojonego urazu. To sugeruje powtarzające się potyczki lub najazdy między różnymi grupami. Połowa obrażeń to rany kłute włóczniami i strzałami. Przedmiotem konfliktów mogła być konkurencja o żywność w trakcie trwającej wówczas katastrofy ekologicznej epoki lodowcowej. Szczegółowe wyniki badań naukowcy opisali w czasopiśmie "Scientific Reports".

W Kenii odkryto niezwykły grób - jest przykładem najstarszego pochówku człowieka w Afryce. W grobie znajduje się ciało 3-letniego dziecka. Liczy nawet 78 tys. lat. Nazwano je Mtoto, co w języku suahili oznacza dziecko. Ciało pochowano je w pozycji embrionalnej. Płeć pozostaje nieznana. Szczątki dziecka znaleziono w jaskini Panga ya Saidi w Kenii w 2013 r. W 2017 r. w pełni kruche kości wydobyto z dołu. A dopiero teraz, 8 lat pod odkryciu, ogłoszono je światu. Znaleziska dokonał międzynarodowy zespół pod przewodnictwem badaczy z Instytutu Maxa Plancka. Analiza kości przez ekspertów z Narodowego Centrum Badań nad Ewolucją Człowieka (CENIEH) w Hiszpanii ujawniła m.in. dobrze zachowany kręgosłup i dwa zęby. Głowa dziecka położona była na "poduszce" (prawdopodobnie z liści), a ciało szczelnie owinięto całunem ze skór zwierzęcych lub liści. Mtoto bardzo starannie pochowano, co sugeruje, że towarzyszył temu jakiś rytuał. Szczątki po pochówku nie były ruszane. W jaskini dalej mieszkali ludzie. Być może rodzina 3-latka nie mogła pogodzić się z jego śmiercią. Mtoto jest fizycznie podobny do współczesnych homo sapiens, ale zachowuje pewne archaiczne cechy genetyczne z afrykańskimi przodkami. Szczegółowe wyniki badań naukowcy opisali w czasopiśmie "Nature".

Po dziesięcioleciach w końcu odnaleziono szczątki amerykańskiego obywatela pochodzenia japońskiego, Giichiego Matsamury, które leżały zasypane kamienną lawiną w górach Sierra Nevada. Matsamura był jednym ze 100 tysięcy obywateli pochodzenia japońskiego, których rząd Stanów Zjednoczonych internował w obozach odosobnienia, bojąc się, że mogą oni sprzyjać imperialistycznej Japonii podczas II wojny światowej. Warunki życia w tych placówkach były trudne, ale obywatele mieli pewną swobodę poruszania się, np. mogli wychodzić poza teren placówek. Matsamura pod koniec wojny skorzystał z tego przywileju i w 1945 roku wybrał się na pobliski szlak górski, chcąc namalować krajobraz. Zaginął, a wszystkie grupy poszukiwawcze wracały z niczym, aż do niedawna, kiedy to dwóch turystów natknęło się na jego kości, przysypane kamieniami. Porównanie DNA z wciąż żyjącą rodziną pozwoliło ustalić, że jest to istotnie Giichi Matsamura. Jego wnuczka opowiada, że w dzieciństwie słyszała historię swojego dziadka i żałuje, że jej matka nie doczekała momentu odkrycia. Kobieta jest jednak pewna, że pogrzeb jej dziadka zamyka bolesny rozdział w historii jej rodziny.

Naukowcy z niemieckiego Instytutu Oceny Ryzyka ostrzegają, że surowe przestrzeganie diety wegańskiej prowadzi do osłabienia kości i zwiększenia ryzyka złamań. Eksperci przyjrzeli się za pomocą ultradźwięków kościom 36 wegan oraz takiej samej liczbie osób, nie przestrzegających tej diety. Szybko okazało się, że kości wegan są w dużo gorszym stanie: widoczne były niedobory kluczowych składników pochodzenia zwierzęcego, jak choćby witamin zawartych w mleku czy jajkach. I choć naukowcy przyznają, że dieta wegańska ma swoje zdrowotne plusy: chroni przed cukrzycą, zmniejsza zachorowanie na raka czy choroby krążenia. Jednocześnie jednak długotrwałe spożywanie produktów roślinnych prowadzi do zwiększonej łamliwości kości. Niestety, badacze nie zaoferowali żadnego rozwiązania tego stanu rzeczy.

Po 1500 lat wątpliwości naukowcy ujawnili prawdę. W Bazylice świętych Dwunastu Apostołów w Rzymie od VI wieku czci się relikwie dwóch apostołów. Mowa o św. Jakubie Mniejszym (często kojarzonym i mylonym z bratem Jezusa - Jakubem Sprawiedliwym) oraz o św. Filipie. Nie wiadomo kto i kiedy dostarczył ich szczątki do świątyni, która powstała w VI w. z inicjatywy papieża Pelagiusza. Międzynarodowy zespół naukowców, pod przewodnictwem ekspertów z Uniwersytetu Południowej Danii, przeprowadził badanie autentyczności znajdujących się w świątyni kości. Właśnie opublikowano wyniki, które zaskakują. Okazało się, że kość udowa, która miała należeć do św. Jakuba, tak naprawdę należy do zupełnie innej osoby, o co najmniej 160–240 lat młodszej. W przypadku św. Filipa kość piszczelowa i kawałek kości stopy są tak zniszczone, że eksperci nie mogli wykonać ich datowania radiowęglowego, by potwierdzić autentyczność. Badacze stwierdzili, że ktoś przyniósł kości do świątyni twierdząc, że należą one do uczniów Jezusa. Uwierzono w to, a relikwie błędnie od 1500 lat są tu czczone.

Naukowcy nie kryją radości. Udało się im ponowić badania po upływie niemal 50 lat. Mowa o kościach neandertalczyków i pierwszym dowodzie na ich pochówek w Europie. To także dowód na to, że nasz gatunek nie wymyślił praktyki pogrzebowej. To neandertalczycy grzebali już swoich bliskich. Eksperci z Francji ponownie zbadali szczątki neandertalczyków i stanowisko archeologiczne La Ferrassie w południowo-zachodniej części kraju. Szczególną uwagę zwrócili na szczątki dwuletniego dziecka „La Ferrassie 8”, sprzed ponad 40 tys. lat. Kości dziecka odkryto w 1973 r. i od tego czasu przechowywano je w muzeum. Naukowcy ponownie im się przyjrzeli. Okazało się, że ciało dziewczynki pogrzebano z uniesioną głową. Uniesienie jest widoczne przez ukształtowanie terenu, który był nachylony pod innym kątem. Znalezisko potwierdziło pierwszą tezę sprzed 50 lat, że obrzęd pogrzebowy z przysypaniem ziemią ciała nie jest unikalny dla homo sapiens. Widać to m.in. po braku śladów drapieżników i doskonałym stanie samych kości dziecka. Ciało szybko pokryły osady z ziemi.

Pracownicy miejscy nie kryli przerażania. W trakcie prac w Vianen, w środkowej Holandii, przypadkowo odkryli tajemnicze miejsce. To masowy grób, prawdopodobnie z późnego średniowiecza, ze szczątkami co najmniej 20 osób. Eksperci twierdzą, że pochowano tu mężczyzn w wieku od 15 do 30 lat. Ich ciała były układane w stos. Między kośćmi znaleziono jedynie mnóstwo zardzewiałych gwoździ, co sugeruję, że ciała pochowano w drewnianej skrzyni. Archeolodzy najpierw wydobyli szczątki 9 osób, później dotarli do kolejnych 11. Brak przy nich guzików, biżuterii i innych cennych przedmiotów, co sugeruje, że mógł to być pochówek po masowym morderstwie. Tajemnicze odkrycie znajduje się tuż za terenami historycznego zamku Batestein - eksperci twierdzą, że w okolicy może znajdować się więcej masowych grobów. Szczątki pobrano do szczegółowej analizy. Naukowcy chcą poznać przyczynę śmierci tych ludzi i zbadać, dlaczego pochowano ich w tym miejscu i w taki sposób.

Liczy 150 mln lat i należało do niezwykłego stworzenia. Naukowcy kolejny raz zbadali pióro archeopteryksa - późnojurajskiego teropoda. To zwierzę było, mniej więcej, rozmiaru kruka. Łączyło cechy ptaków i dinozaurów. Najstarsza skamielina pióra, odkryta w Niemczech dokładnie 159 lat temu, ma należeć do tego gatunku. Naukowcy, od połowy XIX w., spierali się o to. W 2019 r. pojawiły się nawet sprzeczne badania. Eksperci z Uniwersytet Południowej Florydy postanowili wyjaśnić tę sprawę. Przeanalizowali szczegółowo dziewięć cech prehistorycznego pióra - w tym jego kształt i kolor. Analizom poddano także zachowane szkielety dinozaura. Okazało się, że rozmiar i kształt pióra pasuje do upierzenia skrzydeł archeopteryksa. Pióro było całkowicie czarne i matowe. Pochodziło z lewego skrzydła tego niezwykłego dinozaura.